|
Yatırımların neredeyse hiçbiri tam kapasite çalışmıyor.
Haber : Özlem Bay Yılmaz / 15.05.2011
Türkiye’de
elektrik üretiminin
yüzde 75’ini kamu, yüzde
25’ini ise özel sektör gerçekleştiriyor.
Özel sektöre
ait bu yüzde 25’lik
üretimin yüzde 80-85’i termik
kökenli olup, ortalama değişken
üretim maliyetleri ise 12
ile 13 kuruş/kWh. Özel sektör
üreticileri spot piyasaya nisan
ayında ortalama 9.3 kuruş/kWh’a elektrik satıyor.
Buradan da görüldüğü üzere, spot
piyasadaki fiyatlar, özel sektörün
üretim maliyetlerini yansıtmıyor.
Akenerji gibi sektörün güçlü
oyuncusunun pazardar çekilme kararının arkasında yabancı ortağının dış yatırımlarını askıya alma yaklaşımının yanı
sıra düşük fiyatlandırmanın da yattığı
kaydediliyor.
Piyasada, çekilmenin Akenerji ile sınırlı olmayacağı görüşü hakim. Önümüzdeki
dönemde piyasaya güvenini yitiren
yerli ve yabancı başka şirketlerin de sektörden
çekileceği veya ortaklığa gideceği
öngörülüyor. EÜAŞ, TETAŞ ve dağıtım
şirketlerinin DUY (Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği) piyasalarında gerçekleştirdiği yanlış işlemlerin ve sistem operatörü
TEİAŞ’ın talimatlarındaki tutarsızlıkların sektörde tıkanıklığa neden olduğu öne sürülüyor.
Kapasite düşüşü
yaşanıyor
Hatırlanacağı gibi 2009
yılının Aralık ayında başlayan
uygulama ile elektrik fiyatları
gün öncesi piyasasında ve
gerçek zamanlı dengeleme piyasasında saatlik olarak belirlenmeye
başlandı. Sisteme göre piyasadaki fiyatlar
sözkonusu saatteki arz-talep dengesine
göre oluşuyor. Şu an piyasada oluşan
fiyatların düşüklüğünden şikayet ediliyor.
Bu durumun ürettiği elektriği Piyasa
Mali Uzlaştırma Merkezi’nde (PMUM)
satan tüm üretici şirketleri finansal açıdan zor durumda bıraktığına vurgu yapılıyor. Özel sektör oluşan düşük fiyata tarifeleri
yüzünden konvansiyonel santrallerde
düşük kapasite ile çalışma yoluna gidiyor.
Santrallerin elektrik üretim maliyetleri
piyasada oluşan fiyatların üzerinde
kaldığı için pek çok şirketin kapasite düşüşüne
gittiği gözleniyor.
Çözüm yıl sonuna kaldı
Spekülatif oyunculara düzen getireceği öngörülen teminat mekanizmasının, planlandığı 1 Mayıs 2011 tarihinden
1 Aralık 2011’e ertelendiğini söyleyen
Elektrik Üreticileri Derneği Yönetim Kurulu
Başkanı Önder Karaduman, bu ertelemenin
pazar üzerindeki sorunların en
az yeni yıla kadar devam edeceği anlamına geldiğini söylüyor. Piyasa düzenleyicisinin
biran önce özel sektör üreticileri ile
konuya çözüm araması gerektiğine vurgu
yapan Karaduman, şöyle devam ediyor: “
Özel sektörce yılda minimum 2-3 milyar
dolar yatırım yapılmasının gerekli olduğu otoriteler tarafından ifade edilen elektrik
piyasasında, bu pazar yapısı ile yatırım yapmak ne yazık ki rasyonel değildir.
Bugün itibariyle pek çok özel üreticinin
santrallerini durdurmak zorunda kaldığı
gerçeğini de göz önünde bulundurursak,
yakın gelecekte yine arz güvenliği sıkıntıları baş göstereceği gibi, EÜAŞ özelleştirmelerinden
beklenen gelir de sağlanamayacaktır.”
Sektör geçiş sürecinde
Türkiye’de enerji sektörü bir geçiş süreci
yaşıyor. Enerji sektöründe rekabet ve
özelleştirme süreçleri birarada yaşanıyor.
Özel enerji şirketleri sadece kendi aralarında değil, kamu ile de rekabet etmek
durumunda. EÜAŞ santrallerinin özelleştirilmesi henüz tamamlanmadı ve kamunun
elektrik üretimindeki ağırlığı devam
ediyor. Bu da fiyatların düşük kalmasının
ana nedeni olarak gösteriliyor.
Türkiye’nin birincil kaynaklarının
dağılımına bakıldığında doğalgaz yüzde
50 oranında görülüyor. Bugün doğalgazlı
santrallerin ortalama yakıt maliyeti 12.5
kuruş civarında. Piyasada oluşan 7 kuruşluk
fiyatlar ise bir uyumsuzluk olduğunu
ortaya koyuyor. Kamu santrallerinin de
özelleşmesi ile birlikte gerçek maliyetlerin
yansıtıldığı fiyatların oluşacağı ve sistemin
rayına oturacağı görüşünde olan
Polat Enerji Genel Müdürü Zeki Eriş,
“Ayrıca unutulmamalıdır ki şu anda özelleşen
dağıtım şirketleri diledikleri üretici
ile diledikleri koşullarla ikili alım kontratları
yapamamaktadır ve tüketimin büyük
kısmı kamu tarafından sağlanmaktadır.
Bu kural da değiştiğinde reel fiyat mekanizması
da yerine oturacaktır” diyor.
Kapasiteleri düştü
Özel tedarikçi şirketlerin önerebilecekleri
indirim oranları oldukça geriledi.
Bu yüzden serbest tüketici olarak enerjisini
özel tedarikçilerden alan tüketicilerin
de elektrik enerjisi maliyetleri ciddi oranda
artış gösterdi. Kayıp kaçak bedelinin
kilovatsaat başına 2 kuruş civarında olduğunu düşünülürse şöyle bir hesap ortaya
çıkıyor: Sanayi tarifesi 15 kWh/Kr, ortalama
elektrik üretim maliyeti ise 12.5
kWh/Kr civarında. Yani özel tedarikçi
1 | 2 | Sonraki Sayfa ► | Son Sayfa ►►
|
|