Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2009’un son çeyrek dönemine ve yılın tamamına ilişkin milli gelir verilerini bugün açıkladı. Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) 2009’un son çeyrek döneminde yüzde 6 büyürken, 2009’un tamamında ise yüzde 4.7 küçüldü. Son çeyrekteki büyümenin beklentilerden (yüzde 4 dolayı) yüksek çıkması, 2009’un tamamındaki küçülmenin de beklentilerden (yüzde 6 dolayı) düşük çıkmasına yol açtı.

Ekonomist’in 2009’un son çeyrek dönemi için yaptığı en son tahmin yüzde 5’lik büyümeydi. Dolayısıyla büyüme bizim tahminimizden de biraz yüksek çıkmış oldu. Bu arada Ekonomist’in son çeyrekte ekonomide büyümenin yeniden başlayacağı öngörüsünü yapan ilk kurumlardan biri olduğunu da belirtelim. Ekonominin yılın ilk çeyreğinde derin bir küçülme yaşadığının açıklandığı ve çoğu iktisatçının 2010’un ortalarından önce toparlanma beklemediği günlerde, biz ekonomiye son çeyrekte büyümenin yeniden başladığını öngören bir rota çizmiştik (bkz. “Ekonomi Çukurdan Yavaş Yavaş Çıkıyor”, Ekonomist, 5 Temmuz 2009, Sayı 27). Büyüme rakamlarını noktasına virgülüne kadar elbette tutturamadık ama ekonomi 2009’un son üç çeyreğinde çizdiğimiz o rotaya paralel hareket etti.

2009’un son çeyrek döneminde büyümenin yeniden başlamasında başrol “baz etkisi”ne ait. Küresel krizin derinleşmesi ve dünya ticaretinde çöküşe yol açmasıyla, 2008’in son çeyreğinde Türkiye ekonomisinin üretim hacmi normal düzeyinin çok altına inmişti. Geçen yıl bahar aylarından itibaren küresel ekonomide başlayan toparlanma da Türkiye ekonomisine yansıdı ve üretim hacmi yavaş yavaş normal seviyesine yöneldi. Bu da son çeyrekte yıllık bazda büyümeyi getirdi. Baz etkisi bu yılın ilk yarısında da büyümeye destek olacak.

Verilere biraz daha ayrıntılı bakarsak, ekonomide son çeyrekte yaşanan büyümenin hanehalkı tüketimi, kamu tüketimi ve stok artışından kaynaklandığını görüyoruz. Hanehalkı tüketimindeki yüzde 4.7’lik artış büyümeye 3.3 puan, kamu tüketimindeki yüzde 17.9’luk artış 2.3 puan, stoklardaki artış ise 2.5 puan katkı yapmış durumda. Yatırım harcamaları ile net ihracatın ise büyümeyi negatif etkilediği görülüyor. Sektörel bazda da temel sektörlerin çoğu büyümeye yeniden geçerken, inşaatta küçülmenin hala sürdüğü dikkati çekiyor. 

2009 yılının tamamındaki yüzde 4.7’lik küçülme ise 2001 krizinden bu yana ekonomide yaşanan ilk küçülme oldu. 2001’de ekonomi yüzde 5.7 küçülmüştü.