Müzeleri yaşatan kadın girişimci

Müzeleri yaşatan kadın girişimci

Türkiye’nin Kadın Girişimcisi Yarışması’nda ‘Yöresinde Fark Yaratan Kadın Girişimci’ seçilen Zehra Sema Demir, Ankara Beypazarı’nda kurduğu ‘Yaşayan Müze’ ile bugün yaşaması mümkün olmayan gelenekleri sergiliyor. Demir, 13’üncü yüzyıldan kalma bir hamamı da günümüze kazandırdı. 2016’da açılacak ‘Yaşayan Köy’ projesiyle de Türkiye’nin kültür değerlerini sergileyecek.

BURCU TUVAY
btuvay@ekonomist.com.tr

Ekonomist, Garanti Bankası ve Türkiye Kadın Girişimciler Derneği (KAGİ- DER) işbirliğiyle bu yıl dokuzuncu kez düzenlenen Türkiye’nin Kadın Girişimcisi Yarışması’nda, ‘Yöresinde Fark Yaratan Kadın Girişimci’ kategorisinin birincisi, ‘YaşayanMüze’ projesiyle Sema Demir oldu. Demir’in girişimcilik öyküsünü kaleme aldık.

Hacettepe Üniversitesi Türk Halk Bilimi Bölümü’ndenmezun olan Zehra Sema Demir, çalışma hayatına Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni olarak başladı. Demir, kültürel çalışmalar üzerine aldığı eğitim sırasında müzelere ilgi duydu. Yüksek lisansa başladığı yıllarda edindiği bilgi birikimi ve yurtdışındaki müzelerle irtibatları sonucunda kafasında farklı birmüze fikri doğdu. Bilkent Üniversitesi’nde öğretim görevliliğinden ayrılıp kendi mesleğini icra etmeye karar veren Demir, kültürel alanda çalışmalar yaptı. İşte Ankara Beypazarı’ndaki Yaşayan Müze fikri bu dönemde kafasında olgunlaşmaya başladı.

Bu müze fikrini tüm ayrıntılarıyla projelendirdi. Projeyi hayata geçirmek içinmaddi vemanevi desteğe ihtiyacı vardı. Üniversiteler, belediyeler, iş adamları, yatırımcılar böyle bir kültür girişimini destekleyebilirdi. Ancak bu yönde yaptığı görüşmelerin çoğundan eli boş döndü. Sema Demir’in görüştüğü kurumlardan biri de Beypazarı Belediyesi’ydi. Beypazarı Belediyesi ile yaptığı görüşme olumlu geçti. Ne var ki uzun süre bir yanıt alamadı. 2006 yılının ortalarında, ümitlerinin tükenmekte olduğu bir dönemde, Beypazarı Belediye Başkanı Mansur Yavaş’tan projesinin kabul edildiği haberini aldı vemüze 2007 yılında hayata geçti.

muzeleri-yasatan-kadin-girisimci-2

TEMALI SERGİLER
Yaşayan Müze’de, modern hayatın, teknolojik gelişmelerin, ekonomik sistemin yarattığı bugünün atmosferinde yaşaması mümkün olmayan gelenekler, el sanatları, sözlü kültür ürünleri sergileniyor. Bunların yanı sıra Yaşayan Müze, bu geleneklerin yaşatıldığı yüz yıl öncesi dönemi yansıtan özgün mobilya, halı, kilim, mutfak eşyası ve kostümü kapsayan bir koleksiyona da sahip. Bu anlamda Yaşayan Müze’nin koleksiyonunun sadece maddi kültür mirasından oluşmadığını söyleyen Sema Demir, müze ile ilgili olarak şu bilgileri veriyor: “Müzede sergiler temalı. Yaşayan Müze’nin hizmet verdiği bina, 19’uncu yüzyılın sonunda inşa edilmiş bir konak.

Bu konağın girişinde düzenlenen etkinliğin temasına göre kostümlü bir müze görevlisi, yorumcusu ziyaretçiyi karşılar. Örneğin temamız ‘Masal Masal İçinde, Masal Yaşayan Müze İçinde’ olarak belirlendiğinde, ziyaretçilerimiz kapıda Keloğlan’ın annnesi rolüne bürünmüş müze yorumcumuz tarafından karşılanır. Ziyaretçilerle diyalog Keloğlan’ın kayıp sofrası üzerine gelişir. Keloğlan’ın annesi bir keramet sofrası kaybetmiştir, onu aramaktadır. Gelenlere tek tek sorar. Bu küçük müze tiyatrosu bittiğinde, müze yorumcumuz müzenin amacı ve sergi hakkında kısa bilgi verir ve ziyaretçilerimizi içeri alır.”

“Fark edilir konuma gelecek”
Türkiye’nin Kadın Girişimcisi Yarışması’nda kazandığı ödülün müzeler için bir sinerji yaratacağını ifade eden SemaDemir, sözlerini şöyle sürdürüyor: “Bu organizasyonu düzenleyenGaranti Bankası, Kagider ve Ekonomist Dergisi, YaşayanMüze’yi, TürkHamam Müzesi’ni ve Anadolu AçıkHava Müzesi’ni kendimüzeleri gibi sahiplendiler.

Bu güçlü kurumların sizinle birlikteliği halkın nezdinde sizi daha güçlü kılıyor, bunu hissetmemekmümkün değil. Asıl önemlisi ise bu ödül ilemüzelerimiz, ülkemizin yetiştirdiği önemli kurum ve kuruluşların sosyal sorumluluk planları açısından fark edilebilir bir konuma gelebilir, bu planlara dahil edilebilir. Zira Anadolu AçıkHava Müzesi tümTürkiye’ninmüzesidir. Türkiye’nin doğusundan batısına, kuzeyinden güneyine kültürel çeşitliliğimiz, zenginliğimiz bu proje ile enmüstesna biçimde sergilenecek ve tanıtılacaktır.”

muzeleri-yasatan-kadin-girisimci-3

YURTDIŞINA GÖNDERİYOR
Yaşayan Müze’de ‘Geleneksel Çocuk Oyunları ve Oyuncakları’, ‘Geç Osmanlı Döneminde İlân-ı Aşklar’, ‘Orta Asya’dan Getirdiklerimiz: Keçe Sanatı’, ‘Hızır ve İlyas Buluşması: Hıdırellez’ gibi temalı pek çok sergi düzenlendi. Son serginin teması ise ‘Kendini Tanıma Sürecinde İnsan ve Yunus Emre’ oldu. 2014’te müzeyi biletli ve biletsiz olmak üzere toplam 120 bin kişi ziyaret etti. Müze, 20 kişilik bir ekiple faaliyet gösteriyor. Sema Demir, ziyaretçilerin genellikle müzeyi birden fazla kez ziyaret ettiğine dikkat çekiyor.

Sema Demir, müzede çalışanları yurtdışına göndererek, Batı’dakimüzeleri bizzat görmelerini sağladıklarını kaydediyor. Yaşayan Müze’nin kurulduğu günden bu yana tüm müze ekibi birçok kez özellikle halk bilimi alanında faaliyet gösteren müzeleri ziyarete gitti. Demir, “Örneğin folklor açık hava müzelerinin dünyada ilk örneği olan ve İsveç’te bulunan Skansen Open Air Museum, İngiltere’de yine bu müzelerin öncülerinden sayılan Wild and Downland, Chiltern ve Ironbridge Open Air Museum, Macaristan’da bulunan Skanzen Open Air Museum’u ziyaret ettiler” diyor.

ÜÇÜNCÜ HAMAM MÜZESİ
Sema Demir’in girişimciliği sadece Yaşayan Müze ile sınırlı değil. Türk HamamMüzesi de kuran Demir, Beypazarı’nda Sultan Alaaddin adına yaptırılan ve 13’üncü yüzyıldan kalma bir mahalle hamamını da günümüze kazandırdı. Zamanlamüşterisi azalan ve kapanan hamamı kiralayan Demir, otantikliğine ve geleneksel dokusuna zarar vermeden hamamı müzeye dönüştürmeye karar verdi. Hamamı müzeye dönüştürme projesi ile ilgili aşılması gereken pek çok bürokratik engelle karşılaştı. Kaynak bulmak için Ankara’daki evini satan Demir, Ankara Kalkınma Ajansı’ndan hibe aldı.

Sema Demir, Türk HamamMüzesi adını verdiklerimüzenin koleksiyonu, sergileme yöntemleri, uygulamaları ile kendine özgü karakteri olan bir müze haline büründüğünü söylüyor. Demir, “2012’de ziyarete açılan Türk Hamam Müzesi’nin, Türkiye’nin ilk, dünyanın ise üçüncü hamam müzesi olarak, dünya ve Türk müzecilik tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu belirtmeliyim” diye konuşuyor.

YAfiAYAN KÖY KURUYOR
Başarılı kadın girişimci, şu sıralarda yeni bir proje üzerinde çalışıyor. Sema Demir, Türkiye’nin kültür değerlerini mimarî çeşitlilik ekseninde sergileyecek Yaşayan Köy (Anadolu Açık Hava Müzesi) adını verdikleri projenin bitmek üzere olduğunu söylüyor. Projenin 2016 yılınınMart ayında faaliyete geçmesi planlanıyor. Demir mesaisinin önemli bir bölümünü buraya ayırıyor. Sema Demir, bu projeyle ilgili olarak şu bilgileri veriyor: “Yaşayan Köy aslında küçük bir Türkiye olacak. Planı 17’nci yüzyıla ait bir Ankara evi ile planları 19’uncu yüzyıla ait Akdeniz, Karadeniz ve Güneydoğu Anadolu sivil mimarisini gösteren dört evin inşaatı bitmiş durumda.

Tüm evlerin inşaat malzemeleri ve üretimleri aslına uygun şekilde gerçekleşti. Yaşayan Köy’de sadece sivil mimari örnekleri yer almıyor, aynı zamanda kamusal mekanlar da var. Örneğin, çarşı, çeşme, fırın, çamaşırhane, pekmezlik, değirmen,mescit, türbe, mezarlık gibi köy yaşamının temel unsurları damüze yerleşkesinde yerini alacak. Her evin tanıtımı kostümlü müze çalışanları, rehberler tarafından yapılacak. Ziyaretçiler de sadece izleyici rolünü üstlenmeyecek, o evde sürdürülen yaşamın bir parçası olacak. Ziyaretçiler köy sakini olarak bağ bozumu zamanı üzümleri çiğneyecek, kaynatacak ve pekmezi savuracak. Çamaşırhanede tokaçla, kil ve külle çamaşır yıkayacak. Değirmende un öğütecek.”



İlgili Haberler
0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış

İlk yorumu yazmak ister misiniz?

Yorum yap