Milyonlarca konut, işyeri ve arazi sahibini ilgilendiren kira geliri vergisi için beyan dönemi başlıyor.
NTV'de yer alan habere göre, gayrimenkulünü kiraya verenler, mart ayında beyannamelerini vererek vergilerini hesaplatacak ve ödeme süreci başlayacak.
1 Kimler kira gelirini beyan edecek?
2025 yılı için konut kira geliri 47 bin liralık istisna tutarını aşanlar beyanname vermekle yükümlü olacak. Tevkifata tabi işyeri kira gelirlerinde ise brüt tutarın 330 bin liralık beyan sınırını geçmesi halinde beyanname verilmesi gerekecek.
Kesinti ve istisna kapsamında olmayan kira gelirlerinin toplamı 18 bin lirayı aşanlar ile tutara bakılmaksızın tevkifat ve istisna dışında kira geliri elde edenler de beyanname verecek.
2 Konut kira gelirinde istisna uygulaması
Sadece konut olarak kiraya verilen taşınmazlardan elde edilen gelirler için 47 bin liralık istisna uygulanacak. Bu tutarın üzerinde gelir elde edilmesi durumunda, beyan edilen kira gelirinden istisna düşülecek.
İstisna tutarının altında kalan konut kira gelirleri için beyanname verilmeyecek. Birden fazla konuttan kira geliri elde edilmesi halinde istisna toplam gelire yalnızca bir kez uygulanacak. Taşınmazın birden fazla ortağı varsa, her ortak istisnadan ayrı ayrı yararlanabilecek.
3 Kimler istisnadan yararlanamayacak?
Ticari, zirai veya mesleki kazancını beyan etmek zorunda olanlar istisnadan faydalanamayacak. Ayrıca, konut kira geliri istisna tutarını aşanlardan; ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ve diğer kazançlarının toplamı 2025 yılı için belirlenen 1 milyon 200 bin lirayı geçenler de bu haktan yararlanamayacak.
İdare tarafından yapılan tespit sonucunda kira gelirini zamanında beyan etmeyen ya da eksik bildiren mükellefler de istisna kapsamı dışında kalacak.
4 Beyan yöntemleri
Kira gelirleri, gerçek gider yöntemi veya götürü gider yöntemi kullanılarak beyan edilebilecek. Gerçek gider yönteminde, Gelir Vergisi Kanunu’nun 74’üncü maddesinde yer alan giderler gayrisafi hasılattan düşülecek.
Götürü gider yöntemini tercih edenler ise istisna tutarı düşüldükten sonra kalan gelirin yüzde 15’ini gider olarak indirebilecek. Bu yöntemi seçen mükellefler iki yıl geçmeden gerçek gider yöntemine dönemeyecek.
5 Konut ve iş yeri kira geliri birlikteyse ne olacak?
Tevkifata tabi işyeri kira geliriyle birlikte konut kira geliri elde edilmesi halinde, konut gelirinden 47 bin liralık istisna düşüldükten sonra kalan tutar ile brüt işyeri kira gelirinin toplamı 330 bin lirayı aşarsa her iki gelir için beyanname verilmesi gerekecek.
Konut kira geliri istisna sınırının altında kalıyorsa, bu tutar hesaplamaya dahil edilmeyecek.
6 Beyannamede indirilebilecek giderler
Kiraya veren tarafından karşılanan aydınlatma, ısıtma, su ve asansör giderleri; kiralanan taşınmazın yönetim giderleri; sigorta giderleri; vergi, resim ve harçlar ile belediyelere ödenen harcamalar indirilebilecek kalemler arasında yer alıyor.
Ayrıca bakım ve onarım giderleri, kiralanan mal ve haklar için ödenen kiralar ile diğer gerçek giderler de düşülebilecek. Konutunu kiraya verip başka bir evde kirada oturanlar, ödedikleri kira bedelini de belirli şartlarla gider olarak yazabilecek.
Mükellefler isterlerse bu giderler yerine hasılatın yüzde 15’ini götürü gider olarak indirebilecek. Bu usulü seçenler iki yıl boyunca yöntem değiştiremeyecek.
7 Kira ödemeleri nasıl yapılmalı?
Konut ve işyeri kiralarında tahsilat ve ödemelerin banka veya Posta ve Telgraf Teşkilatı AŞ tarafından düzenlenen belgelerle tevsik edilmesi zorunlu bulunuyor. Günlük, haftalık veya benzeri kısa süreli kiralamalar da bu kapsamda yer alıyor.
Mahkeme veya icra yoluyla yapılan tahsilat ve ödemeler ile ayni ödemeler tevsik zorunluluğu dışında tutuluyor. Hisseli gayrimenkullerde kira bedelinin tamamının ortaklardan birine banka ya da PTT aracılığıyla ödenmesi de belge şartını karşılıyor.
Havale, EFT, çek, banka veya kredi kartıyla yapılan işlemler karşılığında düzenlenen dekont ve hesap bildirimleri geçerli belge sayılıyor. Bankaların internet şubeleri üzerinden yapılan işlemler de bu kapsama dahil.
Kiracıların, banka şubesine giderek kimlik bilgileri ve “kira ödemesi” açıklamasıyla ödeme yapması halinde de tevsik yükümlülüğü yerine getirilmiş kabul ediliyor.
8 Kurallara uymayanlara uygulanacak cezalar
Düzenlemelere aykırı işlem yapanlara özel usulsüzlük cezası uygulanacak. Birinci sınıf tüccar ve serbest meslek erbabı için ceza 35 bin liradan, ikinci sınıf tüccar ve defter tutan çiftçiler için 17 bin liradan, diğer kişiler için ise 8 bin 700 liradan az olmayacak.
Ceza tutarı, işleme konu bedelin yüzde 10’u oranında hesaplanacak. Bir takvim yılı içinde kesilecek toplam özel usulsüzlük cezası 35 milyon lirayı aşamayacak.
Belge düzenine aykırı ödeme yapanların, işlemi izleyen beş iş günü içinde durumu kendiliğinden idareye bildirmesi halinde ceza uygulanmayacak.
9 Kira bedeli düşük gösterilirse
Kira tutarının gerçekte olduğundan düşük beyan edilmesi veya bedelsiz kullanım durumlarında “emsal kira bedeli” uygulaması devreye girecek.
Gayrimenkulün bedelsiz kullandırılması ya da kira bedelinin emsal değerin altında kalması halinde emsal kira bedeli esas alınacak. Bina ve arazilerde bu bedel, varsa yetkili merciler veya mahkemeler tarafından belirlenen kira tutarı olacak.
Bina ve arazi dışındaki mal ve haklarda ise emsal kira bedeli, maliyet bedelinin yüzde 10’u, maliyet bilinmiyorsa Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen değerin yüzde 10’u olarak hesaplanacak.
10 Emsal kira bedelinin uygulanmayacağı durumlar
Boş kalan taşınmazların korunması amacıyla bedelsiz olarak başkalarının kullanımına bırakılması, konutun anne-baba, büyükanne-büyükbaba, çocuk, torun veya kardeşlerin ikametine tahsis edilmesi durumlarında emsal kira bedeli aranmayacak.
Mal sahibi ile akrabaların aynı konutta birlikte oturması ile genel bütçeli idareler, özel bütçeli kuruluşlar, il özel idareleri ve belediyeler tarafından yapılan kiralamalar da bu kapsamın dışında tutuluyor.