Diyarbakır ilçe merkezine yaklaşık 4 kilometre uzaklıkta olan Ambar Irmağı'nın (Buzul Vadisi) yaklaşık 1 milyon yıl önce oluşumunu tamamladığı değerlendiriliyor.
1 İç göllerden birinin taşması sonucu oluştuğu tahmin ediliyor
Vadinin, Tetis Denizi tabanının yükselmesiyle bölgede doğu-batı doğrultusunda iç göllerin oluştuğu, Ambar Vadisi’nin ise Hani ilçesi civarında oluşan bu iç göllerden birinin taşması sonucu meydana geldiği tahmin ediliyor.
2 Bölgede yerleşim yerleri tespit edildi
Vadinin bulunduğu bölgede, geçtiğimiz yıllarda Gre Fılla mevkiinde arkeolojik kazı yapılıp 12 bin 500 yıllık yerleşim yerleri tespit edilmişti.
3 "Ambar Irmağı, ilçenin en önemli akarsuyu"
Antropolog Naci Akdemir, Ambar Irmağı'nın ilçenin en önemli akarsuyu olduğunu söyledi.
4 "Vadide tarihi ören yeri bulunmayan hemen hemen bir metre arazi yok"
Yörenin veya bölgedeki bütün akarsuyu boylarında olduğu gibi Ambar Vadisi'nin boylarının da kültür varlıklarıyla dolu bir yer olduğuna dikkat çeken Akdemir, vadide tarihi ören yeri bulunmayan hemen hemen bir metre arazi bulunmadığını söyledi.
5 "Ambar köyündeki iki höyükten birinde kurtarma kazıları yapıldı"
Akdemir ayrıca, vadinin 300 metre ilerisinde Ambar köyündeki iki höyükten birinde kurtarma kazıları yapıldığını, orada 12 bin 500 yıllık meskenlerin bulunduğunu hatırlattı.
6 "Kazı yapılırsa 10 bin senelik kültür varlıkları bulunabilir"
Naci Akdemir, "Ancak üst katmanları buzul oyuntuları olan bu vadide birçok da doğal mağara bulunmaktadır. Bu doğal mağaraların en az 4-5 tanesinin önünde kültür toprağı veya arkeolojik toprağı dediğimiz kalıntıları vardır. Şayet bunlar kazılırsa 10 bin senelik kültür varlıklarının olacağına kati gözüyle bakıyorum. Ambar Höyüğünden Gre Fıla kazıldı, 12 bin 500 senelik meskenler bulundu" dedi.
7 "Doğu-batı uzanımlı iç göller oluştu"
Akdemir, vadinin Tetis Denizi tabanının yükselmesinden ötürü burada doğu-batı uzanımlı iç göller oluştuğunu da aktardı.
8 "Arkbaşı'ya doğru aktığını düşünüyoruz"
Ambar Vadisi'nin açılmasının Hani ilçesi civarında meydana gelen iç göllerden birinin taşması sonucu oluştuğuna inandıklarını belirten Akdemir, "Vaktiyle Ambar Vadisi'nin şu an ki suları Kocaköy ve Yazıköy'ün kuzeyinden şimdiki Arkbaşı'ya doğru aktığını düşünüyoruz." ifadelerini d ekullandı.
9 "Buzul çağından sonra vadi genişledi"
Buzul çağından sonra vadinin genişlediğine dikkat çeken Akdemir, "Bu da, son 1 milyon sene içinde olmuş bir hadisedir diye düşünüyorum. Tabii ki buna isabetli kararı jeologlar verir" açıklamasında da bulundu.
