Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan "Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği" ile şehircilikten ulaşıma, enerjiden tarıma kadar pek çok alanda karar alma süreçlerinin temelini oluşturan coğrafi verilerin izin sistemi tekrar düzenlendi.
Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni mevzuatla 2021'de yürürlüğe giren Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği ile Coğrafi Veri Lisans Yönetmeliği yürürlükten kaldırılarak coğrafi veri izinlerine ilişkin kurallar tek bir düzenlemede bir araya getirildi.
Yeni yönetmelikle özel sektörün coğrafi veri faaliyetlerinin kayıt altına alınması, verilerin ulusal standartlara uygun biçimde üretilmesi ve bu verilere ilişkin bilgilerin Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu'nda güncel tutulması amaçlanıyor.
Yönetmeliğe göre, izin başvuruları faaliyete başlanmadan önce Bakanlığın elektronik altyapısı üzerinden yapılacak.
Başvuruda faaliyet konusu, çalışılacak bölge, ilgili coğrafi veri temaları ve talep edilen izin süresi belirtilecek, değerlendirme sonucu, başvuru tarihinden itibaren 30 gün içinde başvuru sahibine bildirilecek.
Coğrafi veri izin belgesi en az 1, en fazla 5 yıl süreyle düzenlenecek. Şubesi bulunan şirketler için merkez adına alınacak tek bir izin yeterli olacak.
Sektörde faaliyet gösteren firmalara nitelikli personel şartı getirildi
Yönetmelikle coğrafi bilgi sistemleri alanındaki mesleki yeterlilik, izin almanın temel şartları arasına eklendi. Ülke genelinde veya birden fazla ilde faaliyet gösterecek tüzel kişilerin Coğrafi Bilgi Sistemi Uzmanı istihdam etmesi, daha küçük alanlarda çalışacakların ise Coğrafi Bilgi Sistemi Operatörü bulundurması şartı getirildi.
Böylece sektörde nitelikli istihdamın artırılması hedeflendi. Ayrıca, cari yılda ilk kez ticari faaliyete başlayan Türk vatandaşı gerçek kişiler ve şirketler, o yılın izin bedelinden muaf tutularak yeni girişimcilere ekonomik kolaylık sağlandı.
Başvuru sahipleri, verilerin ve bilgi sistemlerinin gizliliği, bütünlüğü, erişilebilirliği ve güvenliği için gerekli önlemleri aldıklarını yazılı olarak beyan edecek. Çalıştırılacak personele ilişkin adli sicil kayıtları da değerlendirmede dikkate alınacak.
Yabancı gerçek ve tüzel kişilerden ise kendi ülkelerindeki ticari faaliyetlerine ilişkin belgelerin yanı sıra Türkiye'deki faaliyetlerini birlikte yürütecekleri kişi ve firmalarla yaptıkları taahhütnameler istenecek. Böylece Türkiye'ye ait coğrafi verilerin kimler tarafından, hangi kapsamda ve hangi amaçla toplandığı etkin biçimde izlenebilecek.
İzin sahipleri, yürüttükleri çalışmalara ilişkin faaliyet raporlarını ve coğrafi verilere ait meta veri kayıtlarını her 12 ayda bir Bakanlığın elektronik altyapısına sunacak.
Başvuruda yanlış veya eksik bilgi verilmesi, sözleşme yükümlülüklerine uyulmaması ya da gerekli yeterliliklerin kaybedilmesi durumunda izin askıya alınabilecek. Eksikliklerin 60 gün içinde giderilmemesi ya da milli güvenliğe aykırı, ülke menfaatlerini tehdit eden bir durumun tespit edilmesi durumunda izni iptal edilecek.
Afet ve acil durumda ihtiyaç duyulan veriler Bakanlıkla bedelsiz paylaşılacak
Yönetmelik, afet ve acil durum yönetiminde ihtiyaç duyulan coğrafi verilere hızlı ve güvenilir erişimi de güvence altına alıyor. İzin sahipleri, çalışmaları kapsamında ürettikleri coğrafi verileri Bakanlığın talebi üzerine, afet ve acil durumlar öncesinde ve sonrasında kullanılmak üzere uluslararası standartlara (OGC) uygun web servisleri aracılığıyla Bakanlıkla bedelsiz olarak paylaşacak.
Böylece afet öncesi risk analizlerinden müdahale ve iyileştirme çalışmalarına kadar her aşamada güncel coğrafi verilerin karar destek süreçlerinde kullanılabilmesi sağlanacak.
Yönetmelikte, Türkiye'ye ait coğrafi verilerin kimler tarafından ve hangi amaçla toplandığının izlenebilmesi amacıyla sıkı güvenlik tedbirleri ve bildirim zorunlulukları getirildi.
İzin alınmadan faaliyet yürütüldüğünün tespit edilmesi halinde, verilen süre içinde başvuru yapmayan gerçek ve tüzel kişilere 1 yıllık en yüksek izin bedeli tutarında, yabancı kişi ve şirketlere ise bu bedelin iki katı tutarında idari para cezası verilecek.
