Kademeli (erken) emeklilik düzenlemesine ilişkin son gelişmeler, EYT kapsamı dışında kalan milyonlarca çalışanın gündeminde yer almaya devam ediyor. 2023 yılında hayata geçirilen EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlara emeklilik yolu açılırken, bu tarihten sonra sigorta girişi bulunanlar yeni bir düzenleme beklentisine girdi.
Özellikle 2000-2020 yılları arasında sigortalı olan vatandaşlar, 7000 ve 7200 prim günü ile kadınlarda 45, erkeklerde 47 yaş gibi önerilen kademeli emeklilik şartlarını araştırıyor.
Peki, kademeli emeklilik ne zaman çıkacak, Meclis'e sunuldu mu? 2026 kademeli emeklilik yaş ve prim günü tablosu belli oldu mu? İşte son durum ve merak edilen ayrıntılar...
1 Kademeli emeklilik nedir, kimleri kapsıyor?
Kademeli emeklilik, sigortalı çalışanların yaş ve prim günü kriterleri esas alınarak, tam emeklilik için gereken koşullar sağlanmadan belirli şartlar altında emeklilik haklarından kısmi olarak faydalanabilmesine imkan tanıyan bir sistem olarak ifade ediliyor.
2 Kademeli emeklilikte 17-20 yıl farkı!
Bazı sosyal güvenlik uzmanlarına göre, 2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi, sigorta başlangıç tarihleri arasında önemli farklılıklar ortaya çıkardı. Düzenleme kapsamında iki yılda yaklaşık 2,6 milyon kişi emekli olurken 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanlar kapsam dışında kaldı.
Özellikle sigorta giriş tarihleri arasında yalnızca birkaç gün bulunan çalışanların emeklilik yaşlarında 17-20 yıla varan farklar oluşması, kademeli emeklilik taleplerini gündeme taşıdı. Bu kapsamda çalışanlar, emeklilik şartlarının daha aşamalı ve adil bir sistemle yeniden belirlenmesini istiyor.
3 Kademeli emeklilikte 7 bin prim günü talebi
Kademeli emeklilik isteyenlerin önerileri arasında, emeklilik yaşının sigorta başlangıcından ziyade prim gün sayısının tamamlandığı tarihe göre belirlenmesi yer alıyor. Ayrıca 8 Eylül 1999 ile Nisan 2008 arasında sigortalı olanlara 7 bin prim günüyle emeklilik hakkı tanınması talep ediliyor.
Öte yandan EYT düzenlemesinin kamu maliyesi üzerindeki etkileri de tartışılıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in daha önce paylaştığı verilere göre, EYT'nin yalnızca 2024 yılındaki maliyeti 724 milyar liraya ulaştı. Uzmanlar, olası yeni düzenlemelerde sosyal güvenlik sisteminin mali dengesinin de dikkate alınması gerektiğine işaret ediyor.
4 Kademeli emeklilik tablosunda yaş ve prim şartları nasıl olacak?
Kademeli emekliliğe ilişkin öne sürülen tablolarda, 2020 öncesinde sigortalı olan erkeklerin 47, kadınların ise 45 yaşında, 7 bin veya 7 bin 200 prim gününü tamamlamaları halinde emekli olabilecekleri belirtiliyor.
Önerilen modele göre, 2021 yılında sigorta girişi bulunanlar için emeklilik yaşının erkeklerde 48, kadınlarda 46 olması öngörülüyor. Sigorta başlangıç yılı ilerledikçe emeklilik yaşının kademeli olarak artarak 65'e kadar ulaşabileceği ifade ediliyor. Ancak söz konusu yaş ve prim şartları henüz kesinleşmiş bir düzenlemeye dayanmıyor.
5 Kademeli emeklilik için Meclis'e sunulan teklifte neler var?
CHP Karabük Milletvekili ve TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi Cevdet Akay, emeklilik şartlarındaki farklılıkların ortadan kaldırılması amacıyla hazırladığı kanun teklifini daha önce TBMM Başkanlığına sunmuştu.
Düzenleme önerisi, 8 Eylül 1999 ile 16 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olanlara kademeli emeklilik imkanı sağlanmasını ve esnaf ile memurlar için 9 bin gün olan prim şartının 7 bin 200 güne düşürülmesini içeriyor.
Akay, sigorta başlangıç tarihlerine bağlı olarak değişen prim günü koşullarının sosyal güvenlik sisteminde eşitsizlik yarattığına dikkat çekerek bu farklılıkların yasal düzenlemeyle giderilmesi gerektiğini ifade etmişti.
6 Kademeli emeklilik şartları neler olacak?
Kademeli emeklilik sistemine ilişkin önerilerde, sigortalıların işe başladıkları tarih, ödedikleri prim gün sayısı ve yaş şartlarının dikkate alınması planlanıyor. Özellikle 8 Eylül 1999'dan sonra sigorta girişi yapılan çalışanlar için başlangıç yılına bağlı olarak emeklilik koşullarının aşamalı şekilde düzenlenmesi ve 2000-2008 yıllarını kapsayan bir geçiş modelinin uygulanması değerlendiriliyor.
Olası düzenlemeyle bazı sigortalılar için 9 bin gün olan prim ödeme şartının 7 bin 200 güne düşürülmesi, SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki çalışanların prim koşulları arasındaki farkların azaltılması amaçlanıyor. Kadınlar ve erkekler için ayrı emeklilik yaşı kriterlerinin belirlenmesi ve belirli şartları karşılayanlara kısmi emeklilik imkanı sunulması da gündeme getirilen öneriler arasında yer alıyor.
Öte yandan, kademeli emekliliğe ilişkin bu seçenekler henüz kesinlik kazanmadı. Yeni emeklilik koşullarının uygulanabilmesi için TBMM'de gerekli yasal düzenlemenin kabul edilerek yürürlüğe girmesi gerekiyor.
7 Kademeli emeklilik düzenlemesinde son durum ne?
Kademeli emeklilik düzenlemesinin hayata geçirilmesine ilişkin belirsizlik devam ederken uygulamanın ne zaman başlayacağına dair henüz resmi bir takvim duyurulmadı.
TBMM'ye sunulan kanun teklifinin kabul edilip yürürlüğe girmesi durumunda, emeklilik yaşı ve prim günü koşullarına ilişkin ayrıntıların kesinlik kazanması öngörülüyor.
8 Kademeli emeklilik çıkacak mı? Bakan Işıkhan ne dedi?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, önceki aylarda yaptığı değerlendirmede, mevcut emeklilik sisteminde değişikliğe gidilmesinin planlanmadığını açıklamıştı.
Işıkhan, emeklilik hakkı kazanılmasında geçerli olan prim gün sayısı ve sigortalılık süresine ilişkin mevcut koşulların uygulanmayı sürdüreceğini belirtmişti.