Ticaret Bakanlığı tarafından araç kiralama sektöründe hizmet kalitesinin artırılması, kayıt dışılığın ve haksız rekabetin önlenmesi amacıyla hazırlanan "Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik" Resmi Gazete'de yayımlandı.
Yönetmelikle, hem işletmeler hem de kiralamaya konu taşıtlar için çeşitli standart ve kurallar belirlendi. Düzenleme, tüketicilerin gerçekleştirdiği kiralamaları kapsarken, kiracının tüketici olmadığı kısa süreli kiralamalar ile uzun süreli ve kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışında bırakıldı.
İşte araç kiralama sektöründe yürürlüğe girecek yeni kurallar...
1 Kiralama faaliyetler için yetki belgesi zorunlu hale geldi
Söz konusu yönetmelikle, ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi almasının zorunlu hale getirildiği belirtilerek, şu açıklamalarda bulunuldu:
"Yetki belgesi için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefi bulunması ve iş yerinin ikamet veya Yönetmelikte belirtilenler dışındaki mesleki ya da ticari faaliyetler amacıyla kullanılmaması gerekiyor.
Bunun yanı sıra işletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı 'Seviye 4' mesleki yeterlilik belgesine sahip olması şartı getiriliyor."
2 Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak
Ayrıca, motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetleri ile kiralanan araçların takip ve denetiminin sağlanması amacıyla Ticaret Bakanlığı tarafından 1 Ocak 2027'ye kadar Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi oluşturulacak. Yetki belgesi başvuruları ile belgeye yönelik diğer işlemler bu sistem aracılığıyla yürütülecek.
3 6 yaşından büyük araçlar kiraya verilemeyecek
Açıklamada, kiralanacak taşıtların niteliklerine ilişkin değişiklikler ise şöyle sıralandı:
"Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçlar kiraya verilemeyecek.
80 bin kilometrenin üzerinde olan taşıtlar, elektrikli taşıtlarda ise 300 bin kilometrenin üzerinde olan taşıtlar kiralanamayacak.
Periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan taşıtların kiraya verilmesi yasaklanacak."
4 Kiralama işletmelerine asgari taşıt şartı
Yönetmelikle, kiralama işletmelerinin bulundurması gereken asgari taşıt sayısına ilişkin şartlar da belirlendi:
"Büyükşehir belediyesi olan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin, en az 5’i işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 10 taşıta sahip olması gerekiyor.
Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi olmayan illerde faaliyet gösteren işletmelerin ise en az 2’si işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 5 taşıta sahip olması şartı getiriliyor.
Ayrıca, büyükşehir belediyesi olan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında, birinin Türkiye’de üretilmesi koşuluyla en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu taşıt bulundurması zorunlu hale getiriliyor.
Bu düzenleme ile çevre dostu ulaşımın teşvik edilmesi ve yerli üretimin desteklenmesi hedefleniyor."
5 Tüketiciye rezervasyonda değişiklik yapma veya rezervasyonu iptal etme hakkı
Öte yandan, yönetmelikle tüketicilerin araç kiralama sürecinde yaşayabileceği mağduriyetlerin önüne geçilmesi amacıyla çeşitli düzenlemeler getirildi:
"Depozito tutarına sınır getiriliyor. Buna göre alınabilecek depozito;
1 ila 6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli,
7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli ile sınırlandırılıyor.
Taşıtın tüketici tarafından iade edilmesini takip eden 7 gün içerisinde depozitonun iade edilmesi zorunlu hale getiriliyor.
Ön ödemeli rezervasyonlarda ise taşıtın teslimine 24 saatten az süre kalmamış olması kaydıyla tüketiciye, rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve kesinti yapılmaksızın rezervasyonda değişiklik yapma veya rezervasyonu iptal etme hakkı tanınıyor."
6 "Değer kaybı nedeniyle kiracıdan herhangi bir bedel talep veya tahsil edilemeyecek"
Bunların yanında kullanım nedeniyle oluşan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden ücret alınamayacağı ve bu gerekçelerle depozitodan da herhangi bir kesinti yapılamayacağı şöyle ifade edildi:
"İşletmeler tarafından mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerekli kıldığı hallerde kış lastiği sağlanması zorunlu olacak.
Sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek; kiracının sigortadan yararlanma hakkının ek bir ücret veya şarta bağlanması yasaklanacak.
Ayrıca işletme ve kiracının anlaşmaya vardığı durumlar hariç olmak üzere, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmaksızın değer kaybı nedeniyle kiracıdan herhangi bir bedel talep veya tahsil edilemeyecek.
Kiralama işletmelerine, hasar ve arıza durumlarında kiracıların her an ulaşabilmesini sağlayacak sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturma yükümlülüğü de getiriliyor."
7 Aracı platformlar ve ilan platformlarının haksız ticari uygulamalarda bulunması yasaklandı
Yönetmelikle aracı platformlar ve ilan platformları da düzenleme kapsamına alındı. Uygulanacak değişiklikler ise şöyle sıralandı:
"Bu platformların haksız ticari uygulamalarda bulunmaları yasaklanırken, kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadıklarını kontrol etmeleri zorunlu hale getiriliyor.
Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin bu platformlara üye olması ve ilan vermesi engellenerek, tüketicilerin internet ortamındaki kiralama işlemlerinde de korunması sağlanıyor.
8 Uygulama ne zaman yürürlüğe girecek?
Yönetmeliğin sektörün yeni kurallara uyum sağlaması ve gerekli sistem altyapısının hazırlanması için 1 Ocak 2027’de yürürlüğe gireceği kaydedildi:
"Mevcut işletmelere;
Yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027 tarihine,
Asgari taşıt sayısı ve taşıt niteliklerine ilişkin şartları sağlamaları için ise 1 Ocak 2028 tarihine kadar süre tanınıyor.
Aracı platformlar ve ilan platformları için de uyum süreci öngörülüyor. Bu platformlar ile kiralama işletmeleri arasında Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce imzalanmış sözleşmelerin 1 Temmuz 2027 tarihine kadar Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi gerekiyor.
Sektörün yeni düzenlemeye uyum sağlayabilmesi ve gerekli sistem altyapısının oluşturulabilmesi amacıyla Yönetmelik 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek."
