İran’a yönelik saldırılarla birlikte Körfez bölgesinde tırmanan gerilim, küresel akaryakıt piyasalarını sarstı. ABD ve İsrail kaynaklı operasyonların etkisiyle yükselen petrol fiyatları, Türkiye’de motorine yarından itibaren geçerli olacak %10,5 oranında dev bir zammı beraberinde getirdi. Bu artışla birlikte motorin fiyatları 70 TL sınırına dayandı.
Artan maliyetlerin enflasyon üzerindeki baskısını kırmak amacıyla ekonomi yönetimi, geçmiş yıllarda uygulanan "eşel mobil" sistemini yeniden değerlendirmeye aldı.
Bloomberg'in haberine göre Hazine, vergi gelirlerinden feragat ederek zamları pompaya yansıtmamayı öngören bir etki analizi yürütüyor. Sistemin geri dönüp dönmeyeceğine bu hafta yapılacak değerlendirmeler sonucunda karar verilecek.
Eşel mobil sistemi nedir?
Eşel-mobil sistemi, küresel petrol piyasalarındaki dalgalanmaların ve döviz kuru hareketlerinin yerel enflasyon üzerindeki baskısını hafifletmeyi amaçlayan bir sübvansiyon aracı. Bu sistemde, akaryakıtın çıplak fiyatında meydana gelen artışlar, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) oranlarında yapılan eş zamanlı indirimlerle dengeleniyor; böylece nihai pompa fiyatının sabit kalmasını sağlıyor.
Sistemin simetrik yapısı gereği, maliyetler düştüğünde ise öncelikle feragat edilen vergi payı (ÖTV) eski seviyesine çekiliyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürütülen bu süreç, tüketici alım gücünü koruma ve dezenflasyon hedeflerini destekleme amacı taşıyor. Türkiye'de 2021 yılının son çeyreğinde döviz kurlarındaki aşırı oynaklık nedeniyle uygulamasına ara verilmişti.
