Milyarlarca dolarlık dolandırıcılığın orta ve uzun vadede Türkiye ekonomisinde nasıl bir hasar yaratacağına dair muhtelif öngörüler var. Ancak şu kesin ki başta SPK, BDDK, Borsa İstanbul olmak üzere piyasa denetleyicisi kurumlara ve liyakat yerine sadakati önceleyen siyasi kararlara olan güven büyük yara aldı. Bugünlerde çok popüler olan ‘Bir Başkadır’ dizisiyle dillere düşen cümle ile özetlersek; “Başka yere gitti iş, bambaşka yere gitti.”
Tüm bu karmaşanın ortasında, hükümetin üç yılı geçen enflasyonla mücadele programına rağmen 2026’yı yüzde 30 seviyelerinde bir enflasyon ile kapatmaya hazırlanıyoruz. Bu kadar uzun süren ve neredeyse tamamen faiz politikasına dayalı bir ‘mücadele’ ile ancak bu kadar oluyor. Üstüne bir de İran savaşı ile patlayan enerji fiyatlarını da eklediğimizde, yıllık enflasyon yüzde 30 değil de yüzde 29 olsa sevinecek hale geldik. Bu süreçte bir yanda ücretli ve emeklinin eriyen alım gücü, diğer yandan sanayici ve ihracatçının üretim yapamaz hale gelen koşulları var. İşte böyle ağır bir tablo ile 2027’ye gireceğiz.

Enflasyon tahmini yine değişti
Geçtiğimiz hafta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, “Enflasyon Raporu 2026-IV” sunumunu gerçekleştirdi. 2026 yıl sonu enflasyon tahminlerini yüzde 28’den yüzde 29,5’e yükselttiklerini açıklayan TCMB Başkanı, “Enflasyonun 2027 yıl sonunda yüzde 21’e, 2028 yılı sonunda yüzde 13,5’e, 2029 yıl sonunda yüzde 9’a gerileyeceğini öngörüyoruz” dedi. Ancak ne yazık ki Türkiye’de bir yıl sonrası için konulan tüm enflasyon hedeflerinin ve tahminlerinin beyhude olduğunu biliyoruz. Karahan sunumunda bir yandan “Enflasyon tahmin güncellemesi gevşeme sinyali taşımıyor” derken, diğer yandan belki de fon krizinin vatandaşlarda yarattığı tedirginlikle fren yapan tüketime dair şunu söylüyor: “Dezenflasyon süreci arz yönlü baskılarla yavaşladı. Arz şoklarının enflasyon görünümüne etkileri yakından takip ediliyor. Hizmet enflasyonundaki yavaşlama yıl boyunca devam ederken, temel mal enflasyonu düşük seyrini koruyor. Talep koşullarındaki zayıflama da bu görünümü destekliyor.”
Bu arada TCMB kasım ayı Piyasa Katılımcıları Anketi’nde de yıl sonu beklentileri değişti. Ankete göre, katılımcıların 2026 yıl sonu tüketici enflasyonu (TÜFE) beklentisi, önceki anket dönemindeki yüzde 29,63 seviyesinden yüzde 30,04’e yükseldi. 12 ay sonrası enflasyon beklentisi yüzde 23,89’dan yüzde 24,04’e, 24 ay sonrası enflasyon beklentisi ise yüzde 17,94’ten yüzde 18,02’ye çıktı. Böylece farklı vadelerdeki enflasyon tahminlerinde yukarı yönlü güncelleme kaydedildi.

Bir güncelleme de AB'den
Öte yandan Türkiye’nin en büyük dış ticaret partneri olan AB de Türkiye’nin büyüme tahminini aşağı çekti, enflasyon beklentisini yükseltti. Avrupa Komisyonu, “Sonbahar Ekonomik Tahminleri” raporunda Türkiye’nin 2026 yılı büyüme beklentisi yüzde 3’ten yüzde 2,8’e, 2027 tahmini ise yüzde 4’ten yüzde 3,5’e indirildi. Komisyon, enflasyon beklentilerini de yukarı çekerek 2026 yılı için yüzde 31,2, 2027 yılı için yüzde 26 seviyesinde tahmin açıkladı. Böylelikle IMF’den sonra AB kurumları da Türkiye’nin 2026 sonu enflasyonunu yukarı yönlü revize etmiş oldu. 2026’nın sonuna doğru ilerlerken, enflasyon beklentilerindeki bozulma devam ediyor.
İhracat iklimi üç ayın en düşüğünde
Yüksek enflasyon ile birlikte ‘enflasyonla mücadele’ kapsamında kontrol altında tutulan döviz kurları, ihracatçı şirketlerin performansını olumsuz etkilemeye devam ediyor. İhracatçılar uzun süredir ekonomi yönetiminden döviz kurlarının daha rekabetçe seviyelere gelmesi için TL’deki değer kaybının en azından enflasyon seviyesinde olmasını talep ediyor. Ancak dolar ve Euro’nun fiyatı, Türkiye’de pahalılık konusunda toplumsal algının en belirleyici unsurları konumunda olduğu için bu konuda ekonomi yönetiminin adım atması zor.

‘Bari euro biraz yükselse…’
Hatta hükümet, çeşitli yollarla TL’nin olması gerekenden da değerli kalması için yoğun çaba sarf ediyor. Bu noktada ihracatçıların son dönemde “Dolar’ı geçtik hiç olmazsa Euro kuru biraz hızlansa…” dediklerini duyuyoruz. Ancak sepet kura etkisi yüzünden, ekonomi yönetiminin böyle bir şeye izin vermeyeceğini düşünüyorum. Bu gelişmeler ışığında, Türkiye imalat sektörünün ana ihracat pazarlarındaki faaliyet koşullarını ölçen İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Sektörü İhracat Pazarları İklim Endeksi’nin ekim ayı sonuçlarına bakalım. Endekste eşik değer olan 50’nin üzerinde ölçülen tüm rakamlar ihracat ikliminde iyileşmeye, 50’nin altındaki değerler ise bozulmaya işaret ediyor. Buna göre, eylülde 53,2 olan endeks, ekimde 52,5’e gerileyerek son üç ayın en düşük düzeyine indi. Bununla birlikte endeks, ihracat pazarlarındaki talep koşullarında belirgin iyileşmenin sürdüğüne işaret etti. Böylece ihracat pazarları iklimi üst üste 34’üncü ay güçlendi.
Ekimde anket kapsamında takip edilen ülkeler arasında ekonomik aktivitedeki en hızlı artış, Türk imalat sanayisi ihracatından yüzde 3,5 pay alan Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) gerçekleşti. Ekim ayının görece olumsuz gelişmesi ise Fransa ve Romanya’da üretimin yeniden düşüşe geçmesi oldu. Fransa’da eylülde genel olarak yatay seyreden ekonomik aktivite ekimde belirgin şekilde azalırken, Romanya’daki azalış üç aylık büyüme döneminin ardından gerçekleşti.

Cari dengede cicim ayları yaşanıyor
Ekim ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 11,4 düşerek 6,7 milyar dolara indi. Bu gerileme, cari dengeye yönelik olumlu beklentileri güçlendirdi. Ticaret Bakanı Ömer Bolat da yaptığı açıklamada, cari işlemler hesabının dört ay üst üste fazla vereceğinin öngörüldüğünü söyledi. Yani şu sıralara cari dengede ‘cicim ayları’ yaşanıyor dersek, yanlış olmaz. Temmuz ayında 36 milyon dolar, ağustos ayında 4,05 milyar dolar fazla veren cari işlemler hesabı, eylülde 2 milyar 720 milyon dolar fazla verirken, altın ve enerji hariç cari işlemler dengesi 7 milyar 342 milyon dolar fazla kaydetti.
Yıllıklandırılmış açık 39,2 milyar dolar
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) açıkladığı ödemeler dengesi istatistiklerine göre, hizmetler dengesi ise cari dengeye 9 milyar 14 milyon dolarlık net katkı sundu. Hizmet gelirlerinin 3 milyar 88 milyon doları taşımacılık, 6 milyar 573 milyon doları ise seyahat kaleminden elde edildi. Eylül itibarıyla yıllıklandırılmış cari açık yaklaşık 39,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Aynı dönemde ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 76,8 milyar dolar oldu. Yıllık hizmetler dengesi 66,1 milyar dolar fazla verirken, birincil gelir dengesi 26,3 milyar dolar, ikincil gelir dengesi ise 2,1 milyar dolar açık kaydetti.