Ekonomilerde enflasyonist baskıların devam etmesi, enflasyonun hedefin üzerinde seyretmesi ve önde gelen merkez bankalarının faiz oranlarını yükseltme yönünde adımlar atması küresel tahvil piyasalarında satış baskısının artmasına neden oluyor.
Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon korkularını körüklemesi, başta ABD Merkez Bankası (Fed) olmak üzere dünya genelinde merkez bankalarının para politikalarında sıkılaşma sürecini hızlandırabileceği öngörülerinin artmasına yol açıyor.
Küresel piyasalarda risk algısı artıyor
Uzun vadeli tahvil faizlerindeki artış, küresel ölçekte borçlanma maliyetlerini yükseltiyor ve hisse senedi değerlemeleri üzerindeki baskıyı da artırıyor. Dünya genelinde tahvil getirilerinde görülen sert yükselişlerden sonra geri çekilmeler olsa da tahvil faizlerinin hala yüksek seviyelerde bulunması küresel piyasalarda risk algısının artmasına neden oluyor.
Bu gelişmelerle dün, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,34'le, 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,69'la 2002'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi bugün yüzde 5,25, 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,62 seviyelerinde dengelendi.
Öte yandan ABD'de ISM ödenen fiyatlar endeksinin 77,1'den 77,9 seviyesine yükselmesi ABD’li üreticilerin artan ham madde maliyetleriyle mücadele ettiğini ortaya koydu.
Bu durum enflasyonist endişeleri artırırken dolara talebin sürmesine neden oluyor. Dün 102,2 ile Nisan 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gören dolar endeksi bugün 101,9 seviyelerinde seyrediyor.
Avroda görülen düşüş de doları destekliyor
Özellikle Fransa kaynaklı mali endişelerden dolayı avroda görülen düşüş de doları destekliyor.
ABD basınında, Pentagon'un Orta Doğu'ya üçüncü bir uçak gemisi ve ilave asker göndereceği ve ABD Başkanı Donald Trump'ın ara seçimlerin ardından İran'ı bombalamaya yeniden başlamayı değerlendirdiğine dair haberlerin yer almasının ardından dün yüzde 6,1 artışla 104 dolara kadar çıkan Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı bugün yatay seyirle 102,3 dolar seviyesinde bulunuyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, küresel dizel arzındaki aksaklıkların giderilmesi için Avrupalı ortaklarına mevcut taahhütlerini yerine getirme sürecini hızlandırma ve ilave arzı derhal piyasaya sunma çağrısında bulundu.
Tahvil faizlerinde bugün görülen geri çekilmenin etkisiyle altının onsu yüzde 0,3 artışla 4 bin 191 dolardan işlem görüyor. Öte yandan Texas'ta düzenleyeceği etkinlikler için Washington'dan ayrılırken basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Trump, faiz oranlarının büyümeye zarar vereceğini söyledi.
Gözler Fed yetkililerinin açıklamalarında
Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, ekonominin dirençli olması ve enflasyonun öngördüğünden daha katı bir seyir izlemesi halinde politika faizinin daha da yüksek seviyelere çıkmasının gerekebileceğini belirtti.
Kashkari, bir sonraki faiz artışının ekim ayı toplantısında yapılıp yapılmaması gerektiği konusunda kesin bir görüşü olmadığını kaydetti.
Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson da para politikasında yapılabilecek her türlü ayarlamanın verilerdeki eğilimlerin, gelişen görünümün ve risk dengesinin dikkatlice incelenmesiyle belirleneceğini vurguladı.
Kendisi ve diğer Fed yetkililerinin bu değerlendirmeyi yapması için biraz daha zamana ihtiyaç duyabileceğini dile getiren Jefferson, elde daha fazla veri bulunduğunda eğilimlerin daha iyi analiz edilebileceğini ifade etti.
Diğer taraftan ABD Hazine Bakanlığı, "Ekonomik Dışlama Operasyonu" kapsamında, İran'ın yaptırımları delmek için kullandığı, Rusya bağlantılı gölge bankacılık ağı A7'ye yönelik yaptırım kararı aldı.
New York borsasında temkinli iyimserlik görüldü
New York borsası, tahvil faizlerinin uzun yılların zirvesinden gerilemesinin ardından günü hafif yükselişle tamamladı. Makroekonomik veri tarafında, ABD'de ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı, 26 Eylül'de sona eren haftada 197 bine geriledi ve piyasa beklentilerinin altında kaldı.
Nike’ın gelirlerinin azalması ve Çin’e satışlarının gerilemesiyle şirketin hisseleri dün yüzde 0,7 azalırken, bugün piyasa sonrası işlemlerde yüzde 8,5 geriledi.
Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,04, S&P 500 endeksi yüzde 0,19 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,04 değer kazandı.
ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne pozitif başladı. ABD'de bugün açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin Fed'in politikalarına ilişkin ipucu vermesi bekleniyor.
Avrupa borsaları negatif bir seyir izledi
Avrupa borsaları tahvil faizlerindeki yükselişlerin etkisiyle dün negatif seyretti. Fransa'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,96'ya çıkarak 2002'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Fransa'nın kamu borcuna ilişkin endişeler artıyor. Fransa, harcamaları sınırlayarak vergi gelirlerini artırarak bütçe açığını daraltmayı amaçlıyor.
Enerji maliyetlerindeki artışla Fransa, İtalya ve Almanya'dan gelen enflasyon verilerinin beklentilerin üzerinde gelmesi de Avrupa piyasaları üzerinde satış baskısını artırdı. Avrupa piyasalarında gözler bugün Avro Bölgesi enflasyon verisinde olacak. Bölgede tüketici fiyatlarının 3 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 3,7'ye çıkması bekleniyor.
İngiltere'de 30 yıllık tahvil faizi yüzde 6'nın üzerine çıkarak 1998 yılından bu yana en yüksek seviyeyi gördü. İngiltere'de de kamu borcuna ilişkin endişeler öne çıkıyor. Ülkede 28 Ekim'de yeni bütçenin açıklanması bekleniyor.
Bu arada Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Avrupa Sistemik Risk Kurulu (ESRB) Başkanı Christine Lagarde, ESRB'nin 10. Yılı Konferansı'nın açılışında yaptığı konuşmada yapay zekanın finans sektöründe güvenli kullanılabilmesi için politika yapıcıların finansal sistemin bütününe yönelik riskleri öngörmesi gerektiğini vurguladı.
Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi'nde imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), eylülde 52,9 puana çıkarak son 52 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Söz konusu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,68, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,03, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,62 ve İtalya'da FTSE MIB endeksi yüzde 2,21 değer kaybetti.
Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.
Asya borsaları Güney Kore hariç negatif seyrediyor
Tarım dışı istihdam verisi öncesinde yatırımcıların temkinli davranmasıyla Asya borsaları Güney Kore hariç negatif bir seyir izliyor. Yükselen tahvil getirileri ve petrol fiyatları bölgede risk iştahını baskılamaya devam ediyor.
Dün yüzde 3,11'le 1995'ten bu yana en yüksek seviyeyi gören Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi, bugün yüzde 3,090 seviyesinde seyrediyor. Japonya'nın borçlanma maliyetleri, zayıflayan yen ve Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz artışları nedeniyle baskı altına girdi.
Makroekonomik veri tarafında Japonya'da eylül ayına ilişkin Tokyo enflasyonu yıllık bazda yüzde 1,9'dan yüzde 2,7'ye çıkarken bu durum BoJ'un faiz artırımlarına gidebileceğine yönelik öngörüleri güçlendirdi.
Bu gelişmelerle, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 2,6 değer kaybederken, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,1 değer kazandı.
Çin borsalarında bugün tatil nedeniyle işlem yapılmıyor.
Borsa günü yükselişle tamamladı
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,53 değer kazanarak 12.249,04 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,11 değer kazandı.
Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 49,0133'ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,1230'dan işlem görüyor.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), tasfiye süreci devam eden fonlar için mutabakat işlemleri tamamlanmış olan tüm katılma payı sahiplerine, tasfiye neticesinde hak kazanacakları nihai tutardan mahsup edilmek üzere ivedilikle bir ara ödeme gerçekleştirileceğini ve her bir yatırımcıya her bir fon için ayrı ayrı olmak üzere ödenecek ara ödeme tutarının 1 milyon lirayı aşmayacağını bildirdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan fon piyasasına ilişkin açıklamalar
Bununla birlikte Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TBMM'nin 28. Dönem 5. Yasama Yılı açılışı dolayısıyla Meclis Genel Kurulu'ndaki konuşmasında, fon piyasasının belli bölümünde ortaya çıkan sorunun da üstesinden başarıyla geldiklerini belirtti. Sermaye piyasası kuralları çerçevesinde, hakkaniyet ve adaleti gözeterek, kimsenin hakkını kimseye yedirmeden, bu meseleyi süratle çözdüklerini ifade eden Erdoğan, "Bu konunun, iktisadi güvenliğimize ve toplumsal barışımıza yönelik bir tehdit unsuruna dönüşmesine inşallah fırsat vermeyeceğiz." ifadelerini kullandı.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de S&P Global tarafından düzenlenen Küresel Gelişmekte Olan Piyasalar Konferansı'na uzaktan bağlantı yoluyla katılarak küresel ekonomideki son gelişmeler, jeopolitik gerginlikler ve Türkiye ekonomisine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Şimşek, fon piyasalarında yaşanan son gelişmelere ilişkin, çok hızlı hareket ettiklerini belirtti. Sorunlu portföy yönetim şirketlerini ve ilgili fonları karantinaya aldıklarını söyleyen Şimşek, "Bahse konu fonların tasfiyesi ve çözümlenmesi süreci başladı. Burada amacımız, bulaşıcılığın sistemin geri kalanına yayılmasını durdurmaktı ve bunda büyük ölçüde başarılı olduğumuzu düşünüyoruz." diye konuştu.
Merkez Bankası KOBİ kredileri için büyüme sınırının yüzde 5'e yükseltti
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), zorunlu karşılık uygulamasında yaptığı değişiklikler kapsamında KOBİ kredileri için yüzde 4,5 olan büyüme sınırının yüzde 5’e yükseltildiğini, Türk lirası zorunlu karşılıklarda bloke tesis oranlarının düşürüldüğünü duyurdu.
Analistler, bugün yurt içinde Fon Koordinasyon Kurulunun 2'nci toplantısının, yurt dışında ise ABD'de tarım dışı ve Avro Bölgesi'nde enflasyon başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.400 ve 12.500 puanın direnç, 12.100 ve 12.000 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler ve gelişmeler şöyle:
12.00 Avro Bölgesi, eylül ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)
15.30 ABD, eylül ayı tarım dışı istihdam
15.30 ABD, eylül ayı işsizlik oranı
15.30 ABD, eylül ayı ortalama saatlik kazançlar
17.00 ABD, ağustos ayı fabrika siparişleri
17.00 ABD, ağustos ayı dayanıklı mal siparişleri
