CANLI ABD-İsrail-İran savaşında son durum: Savaşın 33. gününde neler yaşandı?

ABD Başkanı Donald Trump, "İran'ın yeni rejiminin liderinin kendisinden ateşkes istediğini" savunarak, bunu "Hürmüz Boğazı açıldıktan sonra değerlendireceklerini" belirtti.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşa ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Başkan Trump, "İran'ın, seleflerine göre çok daha az radikal ve çok daha zeki yeni rejiminin başkanı, Amerika Birleşik Devletleri'nden ateşkes istedi." diyerek, Hürmüz Boğazı güvenli biçimde geçişlere açıldığında bunu değerlendireceklerini ifade etti.

Trump, "o zamana kadar İran'ı vuracaklarını" sözlerine ekledi.

ABD-İsrail saldırılarında hayatını kaybeden İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutanı Amiral Ali Rıza Tengsiri için başkent Tahran'da cenaze töreni düzenlendi.

Tengsiri için dün Bender Abbas'ın ardından bugün de Tahran'daki İnkılap Meydanı'nda bir cenaze töreni yapıldı.

Törene katılan binlerce İranlı, ABD ve İsrail karşıtı sloganlar atarken, Tengsiri'nin cenazesi araçla İnkılap Meydanı'na getirildi. Bu sırada birçok kişinin gözyaşlarına hakim olamadığı görüldü.

Tengsiri'nin yanı sıra ABD-İsrail saldırılarında hayatını kaybeden İran Genelkurmay Başkanı Danışmanı Cemşid İshaki ile birçok kişinin cenazesi de İnkılap Meydanı'na getirildi.

Geniş güvenlik önlemleri altında gerçekleştirilen törenin ardından Tengsiri'nin cenazesi cuma günü Huzistan eyaletinin Abadan kentine defnedilecek.

Tengsiri için Huzistan'da da cenaze töreni düzenlenecek. ABD ve İsrail, 26 Mart'ta Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutanı Tengsiri'nin öldürüldüğünü iddia etmiş, Devrim Muhafızları Ordusu da 30 Mart'ta yaptığı açıklamayla bunu doğrulamıştı.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Sözcüsü Anitta Hipper, ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO'dan çıkmayı ciddi şekilde düşündüğü yönündeki açıklamaları üzerine, AB'nin transatlantik ittifaka bağlı olduğunun altını çizdi.

Hipper, günlük basın toplantısında Trump'ın NATO'dan çıkmayı ciddi şekilde düşündüğü yönündeki açıklamalarını değerlendirdi.

"NATO adına doğrudan konuşmuyoruz ancak güvenliğimiz ve savunmamız açısından AB adına konuşuyoruz." diyen Hipper, "Açıkçası, güvenliğimiz için hayati önem taşıyan güçlü bir transatlantik bağa bağlıyız. Güvenliğimize ve savunmamıza yatırım yapmaya da kararlıyız." dedi.

Hipper, "Birlikte her zaman daha güçlüyüz ve bunun için NATO kilit önem taşıyor." ifadelerini kullandı.

İngiliz The Telegraph gazetesine mülakat veren Trump, ABD'nin NATO'dan çekilme ihtimalini "gözden geçirilmenin de ötesinde" olarak nitelemiş, "(NATO) Onların kağıttan kaplan olduğunu hep biliyordum, bu arada (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin de bunu biliyor." demişti.

ABD ordusu, İngiltere'ye 12 adet A-10C Thunderbolt II savaş uçağı gönderirken, İngiltere ve Romanya'da ABD tanker uçaklarının yoğun hareketliliği sürüyor.

AA muhabirinin açık kaynak istihbaratı ve veri analizi yapan bazı sosyal (OSINT) medya hesaplarından derlediği bilgilere göre, 31 Mart'ta İngiltere ve Romanya'dan toplamda 6 KC-135 "Stratotanker" uçağı havalandı.

Bunlardan, İngiltere'deki RAF Mildenhall Hava Üssü'nden kayıt numaraları "60-0355", "60-0353" ve "58-0095" olan 3 "Stratotanker"in 31 Mart'ta İngiltere'nin güney batısına kadar uçtuğu ve üsse geri döndü.

Ayrıca, kayıt numarası "60-0333" olan bir "Stratotanker"in ve özel bir yakıt ikmal ve nakliye uçağı olan "09-6207" numaralı Lockheed Martin MC-130J Commando II uçağının da aynı üsten havalandığı tespit edildi.

Romanya'da ise kayıt numaraları "58-0073", "63-8035" ve "58-0106" olan 3 "Stratotanker"in yine 31 Mart'ta Bükreş Henri Coanda Havalimanı'ndaki 90. Hava Nakliye Üssü'nden kalkarak Yunanistan'ın güneyine kadar ilerlediği ve sonrasında tekrardan aynı üsse geri indiği gözlemlendi.

Avrupa'daki "Stratotanker"lerin yanı sıra ABD'nin Maine eyaletinden kalkan "61-0290","58-0056", "62-3578" numaralı yakıt ikmal uçakları da Orta Doğu'ya varıp İsrail'e iniş yaparken "63-8880" numaralı uçağın da bölgeye doğru ilerlediği görüldü.

B52 hareketliliği

Öte yandan bölgeye doğru yola çıkan sadece yakıt ikmal uçakları olarak gözükmüyor.

İran'a yönelik bir saldırı görevi için İngiltere'den havalanan ABD Hava Kuvvetleri'ne ait bir B-52H tipi "Stratofortress" bombardıman uçağı görüntülendi.

Uçağın, "yaklaşık 227 kilogramlık Müşterek Doğrudan Saldırı Mühimmatı (JDAM) bombaları taşıdığı" iddia ediliyor.

ABD Hava Kuvvetlerinin internet sitesinde paylaşılan bilgilere göre, ABD ordusunda aktif 58 yedek olarak 18 B-52H tipi "Stratofortress" bulunuyor.

ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, dün Savunma Bakanı Pete Hegseth ile yaptığı basın açıklamasında, B-52 Stratofortress bombardıman uçaklarının, Körfez semalarında uçmaya başladığı bildirilmişti.

Tank avcısı uçaklar

Açık kaynak istihbaratı paylaşan bazı hesaplarda önceki gün Orta Doğu'ya yönelmesi beklenen ve İngiltere'ye iniş yapan ABD Hava Kuvvetleri A-10 Warthog uçaklarının fotoğrafları paylaşıldı.

BBC'nin haberine göre, "Warthog" olarak da bilinen ABD'ye ait 12 adet A-10C Thunderbolt II model yakın hava desteği uçağı, 30 Mart akşamı İngiltere'nin Suffolk bölgesindeki RAF Lakenheath Hava Üssü'ne iniş yaptı.

ABD ordusu, uçakların görevine ilişkin açıklama yapmazken söz konusu sevkiyatın, İran'a yönelik saldırılar kapsamında Orta Doğu'ya intikal hazırlığı olduğu değerlendirildi.

Görgü tanıkları, A-10C Thunderbolt II uçaklarının iki ayrı grup halinde indiğini aktardı.

Genellikle "tank avcısı" olarak tanımlanan A-10 uçaklarının kara birliklerine yakın hava desteği sağlamak üzere tasarlandığı belirtiliyor.

Uçağın burun kısmına entegre edilen yedi namlulu GAU-8/A Avenger topunun dakikada yaklaşık 3 bin 900 mermi ateşleyebildiği ifade ediliyor.

Bazı uçakların kuyruk işaretlerinin Michigan Hava Ulusal Muhafızları'na ait olduğunu kaydediliyor.

ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, daha önce yaptığı açıklamada, A-10 uçaklarının İran kıyılarında hızlı saldırı botları ile mayın döşeme unsurlarına karşı kullanıldığını belirtmişti.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Başbakanlık Ofisi 10 Numara'da düzenlediği basın toplantısında, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan ve Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla devam eden sürecin etkilerini değerlendirdi.

Daha önce yaptığı, "Bu bizim savaşımız değil, bu çatışmaya sürüklenmeyeceğiz, bizim ulusal çıkarımıza değil." açıklamasını yineleyen Starmer, ülkede artan yaşam maliyetlerini düşürmenin en etkili yolunun Orta Doğu'da tansiyonu düşürmek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak olduğunu vurguladı.

Bu konuda tüm diplomatik yolları deneyeceklerinin altını çizen Starmer, Dışişleri Bakanı ve Maliye Bakanı'nın G7'deki mevkidaşlarıyla konuyu ele aldığını, Savunma Bakanı'nın ise Orta Doğu ziyaretinde meseleyi görüştüğünü söyledi.

"Ulusal çıkarlarımız için Avrupa ile daha yakın ilişkiler kurmamız gerekiyor"

Starmer, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda aralarında İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya, Japonya, Kanada ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) de bulunduğu 35 ülkenin yaptığı ortak açıklamayı hatırlatarak, "Bu hafta Dışişleri Bakanı (Yvette Cooper) bu ülkelerdeki mevkidaşlarını bir toplantıda ağırlayacak ve seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanması, durdurulan gemilerin ve mürettebatın güvenliği ve durdurulan hayati malların yeniden yola çıkması konusunda atılabilecek diplomatik ve siyasi adımları değerlendirecek." dedi.

Bu toplantının ardından askeri yetkililerin çatışmaların sona ermesini takiben Hürmüz Boğazı'nın erişilebilirliğini ve güvenliğini sağlama konusunu ele alacaklarını aktaran Starmer, geçişlerin güvenliği için askeri, diplomatik ve ticari paydaşların ortak hareket etmesinin önemine işaret etti.

Starmer, gerilimin ekonomiye ve İngiltere'deki yaşam maliyetlerine etkisine değinerek daha önce açıkladığı destek ve yardım paketlerini hatırlattı.

Ekonomik etkileri değerlendirmeye devam edeceklerini söyleyen Starmer, "Bu fırtınadan ülkemizi güvenli şekilde çıkarmak için elimizden gelen her şeyi yapacağız. Ne olursa olsun, dünya bu kırılgan yolda yürürken şunu net bir şekilde gördük, uzun vadeli ulusal çıkarlarımız Avrupa ve Avrupa Birliği'ndeki (AB) müttefiklerimizle daha yakın ilişkiler kurmamızı gerektiriyor." diye konuştu.

Bu kapsamda AB ile görüşmelerde önemli aşamalar kaydedildiğini belirten Starmer, İngiltere'nin AB'den ayrılmasının ülkeye büyük bir zarar verdiğini ifade etti.

"Savaşa katılma konusunda üzerimde büyük bir baskı var"

Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Starmer, ABD Başkanı Trump'ın "NATO'dan çıkma ihtimali, yeniden gözden geçirmenin de ötesinde." açıklamasına ve İngiltere'ye yönelik eleştirilerine değindi.

NATO'nun yıllardır müttefikleri güvende tutan bir yapı olduğunu dile getiren Starmer, "Benim veya başkalarının üzerinde hissettiği baskıya ya da çıkan seslere bakmaksızın İngiltere'nin çıkarları doğrultusunda hareket edeceğim. O yüzden bunun bizim savaşımız olmadığı ve buna sürüklenmeyeceğimizi net şekilde söylüyorum. Aynı şekilde, savunma, güvenlik ve ekonomik geleceğimiz için Avrupa'yla daha yakın ilişkiler içinde olmamız gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Trump'ın İran saldırılarında kendilerine destek vermeyen İngiltere gibi ülkelere yaptığı "ABD artık size yardım etmeyecek." ifadesi de sorulan Starmer, şunları söyledi:

"Savaşa katılma konusundaki pozisyonumu değiştirmem için üzerimde büyük bir baskı var. Ama ben savaş konusundaki pozisyonumu değiştirmeyeceğim. Üzerimde ne kadar baskı olursa olsun, ne kadar gürültü olursa olsun, ben İngiltere Başbakanıyım ve ulusal çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmek zorundayım."

Starmer, savunma, güvenlik ve istihbarat konusunda ABD ile yakın ilişkilerin sürdüğüne işaret ederek "Hürmüz Boğazı'yla ilgili planlamalar Amerikalılarla görüşmeyi de içeriyor." dedi.

İsrail ordusu, İran'a yönelik ABD ile ortak saldırıların başladığı 28 Şubat'tan bu yana 309 askerinin ağır, orta ve hafif derecede yaralandığını açıkladı.

İsrail ordusundan yapılan açıklamada, Gazze'ye saldırıların başladığı 7 Ekim 2023 ile İran'a saldırıların başladığı 28 Şubat'tan bu yana yaralanan İsrail askerlerinin sayısına dair bilgi verildi.

Açıklamada, İran'a yönelik saldırılarda şu ana kadar 23'ü ağır, 55'i orta ve 230'u hafif olmak üzeri 309 İsrail askerinin yaralandığı belirtildi.

Yaralanan askerlerin kaçının İran misillemesi, kaçının ise Lübnan'ın güneyinde yaralandığına ilişkin ise bilgi paylaşılmadı.

- Gazze'ye saldırıların başladığı günden bu yana 6 bin 424 asker yaralandı

İsrail ordusu, 7 Ekim 2023'ten bu yana yaralanan asker sayısının ise 6 bin 424 olduğunu iddia ederken durumu ağır 5 ve orta derecede olan 149 askerin halihazırda hastanede tedavi gördüğünü kaydetti.

Lübnan'ın güneyinde işgali genişleten İsrail ordusunun, Hizbullah ile girilen çatışmalarda ölen asker sayısı da 10'a ulaştı.

Son olarak dün 4 İsrail askerinin Lübnan'ın güneyindeki çatışmalarda öldüğü belirtilmişti.

İsrail ve ABD, 28 Şubat'ta İran'a ortak saldırı başlatmıştı. İsrail, Lübnan ile 27 Aralık 2024'te varılan ateşkese rağmen sürdürdüğü saldırılarını 2 Mart'ta Hizbullah roket attığı gerekçesiyle yoğunlaştırmış, ardından karadan saldırılarıyla işgalini genişletmeye başlamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin NATO'dan çekilmesi ihtimalinin "gözden geçirilmenin de ötesinde" olduğunu söyledi.

İngiliz The Telegraph gazetesine mülakat veren Trump, ülkesinin NATO üyeliğinden çekilme ihtimaline ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Trump, ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın ardından ittifak üyeliğini yeniden gözden geçirip geçirmeyeceği sorusuna, "Yeniden gözden geçirmenin de ötesinde olduğunu söyleyebilirim. NATO beni hiçbir zaman cezbetmedi. Onların kağıttan kaplan olduğunu hep biliyordum, bu arada (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin de bunu biliyor." yanıtını verdi.

NATO'nun ABD'ye destek vermemesini eleştiren Trump, bunu "anlaşılması zor" olarak niteleyerek, yardımın "otomatik olarak" gelmiş olması gerektiğini savundu.

Ukrayna'daki savaşın "bir test" olduğunu belirten Trump, ABD'nin "kendi sorunu olmamasına rağmen" NATO'ya yardım ettiğini ancak buna karşılık bulamadığını kaydetti.

Trump, İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın "ülkesinin savaşı olmadığını ve bu savaşa sürüklenmeyecekleri" açıklamasını eleştirerek, İngiltere'nin donanmasının "çok eski olduğunu" ve "uçak gemilerinin işlev görmediğini" savundu.

Starmer'in daha fazla savunma harcaması yapıp yapmaması gerektiğine ilişkin bir soruya da "Ona ne yapıp yapmayacağını söylemeyeceğim. Ne isterse yapabilir. Sorun değil. Starmer'in tek istediği, enerji ücretlerinizi tavana çıkaran pahalı rüzgar türbinleri." yanıtını verdi.

ABD Başkanı Trump, 28 Mart'ta İran'la "savaş" sürecinde Körfez ülkelerinin kendilerine destek verdiğini, ancak NATO ülkelerinin yardıma gelmediğini kaydederek, "Onlar bizim yanımızda değilse biz neden onların yanında olalım ki?" demişti.

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşın ekonomik etkisinin ülkede "aylarca" süreceğini belirtti.

Albanese, sosyal medya hesaplarından paylaştığı ulusa sesleniş konuşmasında, savaş nedeniyle tedarik akışının aksaması sonucu yükselen yakıt maliyetleri konusunda uyarılarda bulundu.

Orta Doğu'daki savaşın petrolde ciddi fiyat artışına yol açtığını hatırlatan Albanese, Avustralya'nın dahil olmadığı savaş nedeniyle Avustralyalıların "daha yüksek fiyatlar ödediğini" söyledi.

Albanese, "Gerçek şu ki, bu savaşın neden olduğu ekonomik şok aylarca bizimle olacak." dedi.

Ulusal Kabine'nin 30 Mart'ta "Ulusal Yakıt Güvenlik Planı"nı onayladığını belirten Albanese, yakıt vergisinde yarı yarıya indirime gidildiğini kaydetti.

Ülkeye daha fazla petrol ve gübre getirmek için "bölgedeki ticari ilişkilerin kullanılacağını" ifade eden Albanese, halkın yakıt krizine karşı alabileceği önlemleri sıralayarak "Gelecek haftalarda eğer işe trenle, otobüsle veya tramvaya gidebiliyorsanız, öyle yapın." ifadesini kullandı.

Bahreyn, ABD-İsrail saldırılarının başladığı günden bu yana misillemelerde bulunan İran'dan atılan 186 füze ve 419 insansız hava aracının (İHA) hava savunma sistemlerince etkisiz hale getirildiğini duyurdu.

Bahreyn ordusunun sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, 28 Şubat'tan bu yana İran kaynaklı füze ve İHA saldırılarına ilişkin bilgi verildi.

Bahreyn’i hedef alan İran kaynaklı "terör saldırı" dalgalarına karşı hava savunma sistemlerinin mücadeleyi sürdürdüğü aktarılan açıklamada, savaşın başladığı günden bu yana İran'dan ateşlenen 186 füze ve 419 İHA'nın hava savunma sistemlerince etkisiz hale getirildiği kaydedildi.

İran, ABD ve İsrail'in saldırılarına misilleme kapsamında 28 Şubat'tan bu yana Bahreyn dahil 7 Arap ülkesindeki ABD üsleri ile kritik noktalara füze ve İHA saldırıları düzenliyor.

Eski İsrail Başbakanı ve ana muhalefet partisi "Gelecek Var" lideri Yair Lapid, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun İran'a karşı zafer elde etme kapasitesine sahip olmadığını söyleyerek, "Netanyahu zafer kazanmak bir yana İsrail'i içeriden parçalıyor." dedi.

The Times of Israel gazetesinin haberine göre, yaptığı basın açıklamasında Lapid, aksi yöndeki iddialarına rağmen Netanyahu'nun Orta Doğu'da gerçek anlamda hiçbir değişiklik yapmayı başaramayıp sürekli başarısız olduğunu ifade etti.

Lapid, Netanyahu'nun İran'a karşı zafer elde etme kapasitesine sahip olmadığını dile getirerek, "Netanyahu stratejik bir kararlılığa ulaşacak durumda değil. Onun, (İran ve Lübnan'daki saldırıları) bu işi kıvıramayacağı gerçeğini kabul etme vaktimiz gelmiştir." şeklinde konuştu.

Eski İsrail Başbakanı Lapid, "Netanyahu zafer kazanmak bir yana İsrail’i içeriden parçalıyor." ifadesini kullandı.

Lapid, Netanyahu hükümetini, orduda asker açığı yaşanırken Tevrat Okulu (Yeşiva) öğrencilerinin askerlikten muaf tutulmasına yönelik bir yasayı çıkarmaya çalışmakla ve Ultra-Ortodoks Yahudilerin (Haredi) eğitimi için İsrail vatandaşlarından yaklaşık 255 milyon dolar çalmaya teşebbüs etmekle suçladı.

"Kendi rolünü yerine getirmekte defalarca başarısız olan kişi ise Netanyahu'nun kendisidir." diyen Lapid, hükümetin sahada karşı karşıya bulunduğu durumu ise şu sözlerle eleştirdi:

"7 Ekim'den (2023) önce Hizbullah, Lübnan'dan bize roket atıyordu. Bugün de Hizbullah Lübnan'dan bize roket atıyor. 7 Ekim'den önce Hamas, Gazze'yi kontrol ediyordu ve on binlerce kişilik bir ordusu vardı. Bugün de Hamas, Gazze'yi kontrol ediyor ve on binlerce kişilik bir ordusu var. 7 Ekim'den önce İran'ın başında (Ali) Hamaney adında bir dini lider vardı. Bugün de İran'ın başında (Mücteba) Hamaney adında bir dini lider var."

Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE), Hürmüz Boğazı'nın "zorla" yeniden açılması için ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşa dahil olmaya hazırlandığı iddia edildi.

The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin haberinde, bir ayı aşkın süredir düzenli tanker geçişleri yapılmayan Hürmüz Boğazı ele alındı.

Gazeteye konuşan Arap yetkililer, BAE'nin İran ile savaşa girmemeye yönelik politikasının savaşın ardından değiştiğini, Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkelerinin de savaşın "İran yönetimi devrilene kadar devam etmesini istediğini" söyledi.

İsimleri açıklanmayan yetkililer, BAE'nin, Hürmüz Boğazı'nın "zorla" yeniden açılması için "ABD'ye ve diğer müttefiklere yardım etmeye hazırlandığını" dile getirdi.

Yetkililer, BAE'nin, bu tür harekata yetki verecek bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararı çıkarılması için "lobicilik yaptığını" ve karar kabul edilmese dahi "Boğaz'ın serbestleştirilmesine yönelik çabalara katılmaya hazır olduğunu" öne sürdü.

BAE'li diplomatların, ABD, Avrupa ve Asya'daki ülkelere Boğaz'ın "zorla" açılması için koalisyon kurulması konusunda çağrı yaptığını aktaran yetkililer, "Boğaz'ın güvenliğinin sağlanması" ve "mayınların temizlenmesi" için kendi seçeneklerini gözden geçirdiğini ifade etti.

Yetkililer, Körfez ülkelerinin, diplomatik çözümlerin İran'a Hürmüz Boğazı'nda son söz hakkını tanımasından çekindiğini ve bu nedenle "ilk olarak askeri müdahale" istediklerini savundu.

Yetkililer, BAE'nin ayrıca ABD'ye Basra Körfezi'ndeki Ebu Musa gibi stratejik adaları işgal etmesi gerektiğini söylediğini iddia etti.

İran'ın ABD ve İsrail'e yönelik misillemelerinde en çok hedef alınan BAE, bu iddiaların doğru olması halinde savaşa dahil olan ilk Körfez ülkesi olacak.

İran, "topraklarını ve hava sahasını ABD-İsrail'in İran'a saldırılarında kullandırdıkları" gerekçesiyle Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan, Katar ve Kuveyt'i, Birleşmiş Milletlere (BM) gönderdiği mektupla protesto etti.

İran devlet televizyonuna bağlı Press TV'nin haberine göre, İran'ın BM Daimi Temsilcisi Said İravani, BAE, Suudi Arabistan, Katar ve Kuveyt'i protesto için BM Genel Sekreterliği ve Güvenlik Konseyi Başkanlığına mektup gönderdi.

Uluslararası hukuka göre devletlerin, "topraklarının üçüncü bir ülkeye karşı saldırganlık veya silahlı saldırı eylemleri için kullanılması durumunda" sorumluluk taşıdığını hatırlatan İravani, mektubunda, “İran bu yasa dışı eylemlere karşı güçlü ve kesin protestosunu dile getirmiştir. İran; Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar ve Kuveyt'i iyi komşuluk ilkelerine uymaya ve topraklarının İran'a karşı kullanılmaya devam etmesini engellemeye kesin olarak çağırıyor.” ifadelerini kullandı.

Söz konusu ülkelerin toprakları ve hava sahasının saldırılarda kullanıldığına dair bilgilerin yer aldığı mektuplarda, bu ülkelerden "iyi komşuluk ilkesine riayet ederek" topraklarını İran aleyhine kullandırmamaları istendi.

Mektupta, İran'ın, komşu ülkelerin egemenliğine saygı ilkesini korumakla birlikte; egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve siyasi bağımsızlığını savunmak amacıyla meşru müdafaa hakkı dahil, “gerekli ve uygun tüm önlemleri” alma hakkını saklı tuttuğu kaydedildi.

ABD'li yetkililer İran'ın füze ve insansız hava aracı (İHA) kapasitesini büyük ölçüde yok ettiklerini savunmalarına karşın, İran ordusunun bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere yönelik saldırılarında son haftalarda kayda değer bir azalma ya da artış gözlenmiyor.

Anadolu Ajansı (AA), Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Suudi Arabistan, Katar, Bahreyn, Umman ile Ürdün'ün savunma ve içişleri bakanlıkları, Tel Aviv merkezli Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü (INSS) ile açık kaynak istihbaratı ve veri analizi yapan bazı sosyal medya hesaplarının paylaştığı verileri derledi.

İran, 28 Şubat'tan bu yana sürdürdüğü misilleme konseptinde, Körfez ülkelerini, Ürdün'ü ve İsrail'i 6 bin 770 füze ve İHA ile hedef aldı.

Söz konusu saldırıların en büyük bölümünün sırasıyla 2 bin 429 ile BAE'ye, 1365 ile İsrail'e ve 950 ile Kuveyt'e yöneldiği görülüyor.

INSS raporlarına göre ise İran, İsrail'e misillemelerde 600 füze ve 765 İHA kullandı.

İran'ın İsrail'e yönelik saldırıları ve verdiği hasarın istikrarlı bir seyir izlediği görülürken, son bir haftada gerçekleştirilen füze ve İHA dalgalarının sayısı 7 ila 10 arasında değişiyor.

INSS'e verilerine göre son bir haftada İran'dan İsrail'e 215 İHA ile saldırı yapıldığı görülüyor. Bu sayı da 4 haftalık toplam İHA saldırısının yaklaşık yüzde 28'ine karşılık geliyor.

İran'ın İsrail'e 19 Mart itibarıyla 500 İHA misillemesi göz önünde bulundurulduğunda son bir haftada 215 saldırı yapması, İran ordusunun kapasitesinde kayda değer bir değişim olmadığına işaret ediyor.

INSS'e göre, son bir haftada İran'dan İsrail'e 200 füze fırlatıldı.

Bu sayı 4 haftalık füze sayılarının toplamı olan 585'in yüzde 31'ine karşılık geliyor.

İran'ın füze kapasitesinin büyük ölçüde tahrip edilmiş olması durumunda yüzde 25'lerin altında olması gereken oranın yüzde 30'un üzerinde seyrettiği fark ediliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, 26 Mart’ta, İran'ın füze ve fırlatma sistemlerinin yaklaşık yüzde 90'ının devre dışı bırakıldığını, insansız hava araçları ile bu araçların ve füzelerin üretildiği tesislerin kapasitesinin de ciddi şekilde azaltıldığını söylemişti.

Körfez ülkeleri arasında en çok saldırı BAE ve Kuveyt'e

İran ordusunun Körfez ülkelerini hedef alma sıklığı, 28 Şubat'ta başlayan sürecin ilk haftasına göre günlük dalgalanmalara rağmen haftalık ortalamalarda istikrarını sürdürüyor.

İran'ın misilleme konseptinde, 28 Şubat-31 Mart döneminde 2 bin 429 füze ve İHA saldırısıyla en fazla BAE'ye hedef aldığı görülürken, 950 füze ve İHA ile Kuveyt, Körfez'de ikinci sırada yer alıyor.

Katar'a yönelik ara verilen saldırılar devam ediyor

28 Şubat'tan beri açıklanan verilere göre, 256 füze ve İHA'nın hedefi olan Katar'da en son saldırı 19 Mart'ta kayıtlara girmişti.

Katar ile Ukrayna arasında füze ve İHA mücadele alanında tecrübe paylaşımını içeren stratejik savunma işbirliği anlaşmasının 28 Mart'ta imzalanmasının ardından İran saldırılarına tekrar başladı.

Suudi Arabistan ve Bahreyn'e saldırılarda azalmalar

Savaşın ilk günlerinde sayıca daha az saldırıdan etkilenen Suudi Arabistan'ı hedef alan füze ve İHA'lar, 11 Mart'tan itibaren artış kaydetmişti.

İran'ın 98 füze ve İHA kullandığı 16 Mart'ta zirveye çıkan saldırılar, dördüncü haftanın ilk günlerinde 30'lu rakamlara ardından daha alt seviyelere geriledi.

Öte yandan İran'ın en çok ses getiren saldırılarından biri 27 Mart'ta, Suudi Arabistan'ındaki Prens Sultan Hava Üssü'nde ABD'ye ait yaklaşık 300 milyon dolar değerindeki E-3 Sentry (AWACS) erken ihbar ve kontrol uçağını tahrip etmesi oldu.

Bahreyn'e yönelik saldırılar ise son günlerde azalırken, Ürdün'e yönelik saldırıların da son 2 haftadır azalma eğiliminde olduğu görülüyor.

Bahreyn ve BAE'ye 29 Mart'ta gerçekleşen İran saldırısında iki alüminyum fabrikası hasar almıştı.

Umman'a ise ilk iki haftada düşük seyreden saldırıların ardından İran, 28 Mart'ta bir İHA saldırısı yaptı.

ABD-İsrail İran'a yaklaşık 21 bin saldırı yaptı

Beyaz Saray'a göre ABD, 30 Mart itibarıyla bugüne kadar İran'da "11 binden fazla düşman hedefini" vurdu.

Buna göre, İran'ın balistik füze ve İHA saldırıları yaklaşık yüzde 90 oranında azaldı ve ABD İran donanmasında en büyük gemilerinin yüzde 92'si de dahil olmak üzere 150'den fazla deniz aracını imha etti.

İsrail ordusuna göre, bugün itibarıyla İran'da yaklaşık 16 bin bomba ve füze kullanılarak 800'den fazla hava saldırı dalgası gerçekleştirildi.

Buna göre, hava savunma sistemleri, balistik füze fırlatma rampaları, silah üretim tesisleri, nükleer tesisler, çeşitli karargahlar ile askeri komutanlar ve siyasi liderleri kapsayan 4 bin hedefe, toplamda 10 binden fazla ayrı saldırı düzenlendi.

Katar, İran'dan fırlatılan bir füzenin kara sularında bir petrol tankerine isabet ettiğini açıkladı.

Katar Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada, İran’dan atılan 3 seyir füzesinin Katar’ı hedef aldığını belirtti.

Söz konusu füzelerden ikisinin başarıyla engellendiği aktarılan açıklamada, üçüncü füzenin ise ülkenin kara sularında Katar'ın devlet enerji şirketi Qatar Energy için kiralanan bir petrol tankerine isabet ettiği kaydedildi.

Açıklamada, 21 kişilik mürettebatı bulunan petrol tankerinin tahliyesi için gerekli önlemlerin alındığı ve ilgili kurumlarla koordinasyon sağlandığı, olayda herhangi bir yaralanma ve can kaybının yaşanmadığı ifade edildi.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın ardından Kongre'de ilk kez ifade vereceği iddia edildi.

The Hill gazetesinin konuya aşina kaynaklara dayandırdığı habere göre, Hegseth, savaşın ardından, 29 Nisan'da Kongre önünde ilk kez ifade verecek.

Hegseth'in Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi (HASC) önünde ifade vermesi beklenirken, oturuma ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine'in de katılacağı öngörülüyor ancak kaynaklar söz konusu tarihin değişebileceğini belirtiyor.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), 25 Mart'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşa ilişkin Kongre üyelerine brifing vermişti.

Ancak, Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi üyesi Demokratlar, 27 Mart'ta komiteye başkanlık yapan Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi Mike Rogers'a ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkililerinin katılacağı açık bir oturum düzenlenmesi çağrısında bulunmuştu.

Komite üyeleri tarafından kaleme alınan mektupta, "Trump yönetimi ve Savunma Bakanlığı'nın şeffaflık eksikliğinden ve Kongre ile ABD halkını bilgilendirmedeki başarısızlığından derin endişe duyuyoruz." ifadesi kullanılmıştı.

Rogers, konuya ilişkin verdiği demeçte, "Neler olup bittiği, seçeneklerin neler olduğu ve neden değerlendirildikleri hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyoruz. Ancak bu sorulara yeterli yanıt alamıyoruz." ifadelerine yer verilmişti.

ABD-İsrail'in İran'ın başkenti Tahran'a düzenlediği hava saldırısında, ABD'nin eski büyükelçiliğinin hedef alındığı bildirildi.

Yarı resmi Mehr Haber Ajansına göre, Tahran'ın Talekani Caddesi üzerinde bulunan ve "Casusluk Yuvası" olarak anılan ABD'nin eski büyükelçiliğine saldırı düzenlendi.

Saldırıda eski elçilik binasının çevresindeki dükkanların zarar gördüğü belirtildi.

İran basınında yayınlanan görüntülerde, saldırı sonrası elçilik yerleşkesi ve çevresinden dumanların yükseldiği görüldü.

İran'daki devrimin ardından 4 Kasım 1979'da İranlı öğrenci grupları tarafından işgal edilen Tahran'daki ABD elçiliği, bugün müze olarak hizmet veriyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşta NATO müttefiklerinden bekledikleri desteği göremediklerini aktararak çatışmaların ardından bu İttifakı yeniden değerlendirmeleri gerekeceğini belirtti.

Rubio, Fox News'e verdiği mülakatta, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşa ilişkin değerlendirmede bulundu.

ABD'nin isteğine karşın Hürmüz Boğazı'na destek göndermeyen ya da üslerin kullanımına izin vermeyen NATO müttefiklerini eleştiren Rubio, "Onlardan hava saldırıları yapmalarını istemiyoruz. Askeri üslerini kullanmaya ihtiyacımız olduğunda cevap 'Hayır.' oluyor. O zaman neden NATO'dayız?" ifadelerini kullandı.

Rubio, senatör olduğu dönemden bu yana NATO'yu "sıkı savunduğunu" ancak bu İttifakın "giderek tek yönlü ilişki haline geldiğini" ileri sürdü.

NATO'ya ilişkin nihai kararın ABD Başkanı Donald Trump'a ait olduğunu söyleyen Rubio, "Bu çatışmanın ardından bu ilişkiyi yeniden değerlendirmemiz gerekecek. NATO'nun ve bu İttifakın ülkemiz için değerini yeniden değerlendirmemiz gerekecek." diye konuştu.

Rubio, İran'a ilişkin planlarında "bitiş çizgisini gördüklerini" söyleyerek "Bugün ya da yarın değil ancak yaklaşıyor." dedi.

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının "her açıdan" karşı çıkılması gereken bir durum olduğunu söyledi.

Amerikan siyasi yorumcu Brian Tyler Cohen'in programında konuşan Mamdani, "Bu, her açıdan karşı çıkılması gereken bir savaş, sadece yöntem açısından değil, aynı zamanda ahlaki ve siyasi açıdan da yaşananlara karşı çıkılmalı." dedi.

Saldırıların finansmanına da dikkati çeken Mamdani, bu tür harcamaların, toplumun yaşam koşullarını iyileştirmek için kullanabilecek kaynakları tükettiğini vurguladı.

Mamdani, 28 Şubat'taki paylaşımında da ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği saldırıları "yasa dışı" olarak nitelemiş, ABD halkının bu savaşı istemediğini belirtmişti.

İran'ın, art arda düzenlediği 2 misillemede füze parçalarının düşmesi sonucu İsrail'in başkenti Tel Aviv'de 14 kişi yaralandı.

İsrail acil yardım servisi Kızıl Davut Yıldızı, ekiplerinin ilk belirlemelere göre 14 yaralıya müdahale ettiği bildirildi.

Açıklamada, şarapnel isabeti sonucu yaralanan 3 kişiden birinin durumunun ağır, ikisinin orta olduğu, 11 kişinin ise hafif yaralandığı, yaralıların hastaneye sevk edildiği kaydedildi.

İran, sabah saatlerinde İsrail'i art arda düzenlediği 2 misillemeyle hedef aldı.

Misillemelerin ardından başkent Tel Aviv başta olmak üzere İsrail'in merkezindeki birçok kentte sirenler çalarken birçok noktaya füze parçaları isabet etti.

İsrail'in Kanal 12 televizyonu, İran misillemeleriyle eş zamanlı olarak Hizbullah'ın da İsrail'in kuzeyini hedef aldığını, bu nedenle bölgedeki birçok kentte sirenler çaldığını aktardı.

ABD-İsrail saldırıları altındaki İran'da Hürmüz Boğazı'nda yer alan sahil kenti Bender Abbas'ta bir limanın hedef alındığı bildirildi.

Tesnim Haber Ajansı'na göre, Hürmüzgan Vali Yardımcısı Ahmed Nefisi konuya ilişkin bilgi verdi.

Nefisi, "ABD ve İsrail güçleri, yolcu ve ticari amaçla kullanılan Bender Abbas kentindeki Şehit Hakkani Limanı'nı hedef aldı." dedi.

Arama-kurtarma ve itfaiye ekiplerinin olay yerine sevk edildiğini dile getiren İranlı yetkili, limandaki can kaybı ve hasara ilişkin açıklama yapmadı.

Vatikan Devlet Başkanı Papa 14. Leo, ABD Başkanı Donald Trump'ın yakın zamanda savaşı bitirmek istediğini söylediğini belirterek, "Umarım şiddeti azaltmanın bir yolunu arıyordur." dedi.

Papa, dün akşam saatlerinde haftalık istirahatini geçirdiği Roma yakınlarındaki Castel Gandolfo beldesindeki konutundan Vatikan'a gitmek üzere ayrıldığı sırada kendisini bekleyen gazetecilere, ABD ve İsrail'in İran'a karşı 28 Şubat'ta başlattığı savaş başta olmak üzere çeşitli konularla ilgili değerlendirmelerde bulundu.

Hristiyan aleminin bu hafta Paskalya Yortusu'nu kutlamaya hazırlandığını, bu dönemin barış ve tefekkür zamanı olduğunu ifade eden Papa, "Ancak hepimizin bildiği gibi bugün dünyada birçok yerde çok büyük acılar ve ölümler görüyoruz, hatta masum çocuklar bile hayatını kaybediyor." diye konuştu.

Papa, sürekli barış için çağrı yaptıklarını ancak pek çok kişinin nefret, şiddet ve savaşı teşvik ettiğini dile getirerek, "Belki Paskalya için bir ateşkes olabilir ama asıl olan savaşın tamamen sona ermesidir." ifadesini kullandı.

ABD Başkanı Trump başta olmak üzere tüm dünya liderlerine seslenen Papa 14. Leo, şunları kaydetti:

"Başkan Trump, yakın zamanda savaşı bitirmek istediğini söyledi. Umarım şiddeti azaltmanın bir yolunu arıyordur. Bu da Ortadoğu'da ve ötesinde yaratılan nefreti azaltmaya önemli ölçüde katkıda bulunacaktır. Tüm dünya liderlerine sesleniyorum, diyalog için masaya geri dönün."

ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşını ne zaman bitireceği sorusuna, "Sanırım iki ya da üç hafta içinde. Sonra oradan çekileceğiz." diye yanıt verdi.

Trump, Beyaz Saray'da düzenlediği başkanlık kararnamesi imza töreninin ardından basın mensuplarının İran'la ilgili sorularını yanıtladı.

İran'daki liderleri ortadan kaldırıp bir anlamda "rejim değişikliğini" yerine getirdiklerini savunan Trump, "İran’da rejim değişikliğini çoktan gerçekleştirdik. Bir rejimi devirdik, sonra ikinci rejimi de devirdik. Şimdi çok farklı bir grup insan var. Bence çok daha makuller, çok daha az radikaller." yorumunu yaptı.

Trump, "ABD, İran'daki savaşı ne zaman bitirecek?" şeklindeki bir soruya, "Sanırım iki ya da üç hafta içinde. Sonra oradan çekileceğiz." diye yanıt verdi.

ABD'nin Hürmüz Boğazı ile hiçbir işinin olmadığını ve boğazdan geçecek petrole ihtiyacı olan ülkelerin bu konuda adım atması gerektiğini savunan Trump, "Çok yakında oradan (İran’dan) ayrılacağız. Fransa ya da başka bir ülke petrol ya da doğal gaz almak isterse, Hürmüz Boğazı’ndan geçip oraya doğru gidecekler ve kendi başlarının çaresine bakabilecekler. Bizim bununla bir ilgimiz yok." değerlendirmesini yaptı.

ABD olarak asıl amaçları olan "İran'ın nükleer silaha sahip olmaması" hedefine ulaştıklarını savunan Trump, Tahran'ın bir daha asla nükleer silaha sahip olamayacağını iddia etti.