ERKAN BAYKUŞ
EY Türkiye Vergi Hiz. Böl. Başkanı
[email protected]
A. Gelir Vergisi Kanunu'nda gerçekleştirilmesi öngörülen değişiklikler
1. Hizmet erbabına pay senedi verilmek suretiyle sağlanan menfaatlerde ücret istisnası
Kanun Teklifi’nin 3. maddesiyle tekno-girişim şirketi niteliğini haiz işverenlerce hizmet erbabına bedelsiz veya indirimli olarak verilen ve ücret niteliğinde kabul edilen pay senetlerinin istisnaya konu edilebilecek üst sınır tutarı (bir yıllık brüt ücret tutarı) yükseltilerek, “bir yıllık brüt ücret tutarının iki katı”na çıkarılması öngörülmektedir.
Kanun Teklifi’nin 3. maddesiyle ile de söz konusu maddede yer alan vergilendirmeye ilişkin sürelerin mükellef lehine iyileştirilmesi öngörülmektedir. İlgili madde aynen yasalaşırsa yukarıdaki şekilde iktisap edilen hisselerin satışında vergileme aşağıdaki şekilde olacaktır:
“Şu kadar ki hizmet erbabı tarafından bu şekilde iktisap edilen pay senetlerinin;
- İktisap tarihinden itibaren 2 tam yıl içerisinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin tamamı,
- 3 ila 4 yıl içerisinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin %75’i,
- 5 ila 6 yıl içerisinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin %25’i,
vergi ziyai cezası uygulanmaksızın gecikme faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.”
2. “Nitelikli hizmet merkezleri”nde ücret istisnası Kanun
Teklifi’nin 5. maddesiyle ücretlerde istisnaların yer aldığı GVK’nın 23. maddesine yeni bir bent (20. bent) eklenmesi öngörülmektedir. Bu bent uyarınca yine teklifin 6. maddesinde tanımlanan nitelikli hizmet merkezlerinde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katını (İFM’de faaliyet gösterenler açısından sırasıyla 5 katını) aşmayan kısmı gelir vergisinden istisna olarak değerlendirilecektir.
3. Yurt dışından elde edilen kazanç ve iratlar için vergi istisnası
Kanun Teklifi’nin 4. maddesiyle Gelir Vergisi Kanunu’na “Yurt dışından elde edilen kazanç ve iratlar için vergi istisnası” başlıklı mükerrer 20/D maddesinin eklenmesi öngörülmektedir.
Buna göre Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla Türkiye dışında elde ettiği kazanç ve iratları 20 yıl boyunca gelir vergisinden müstesna olacaktır.
Yukarıdaki gerçek kişilerin bu madde kapsamına girmeden önce, Türkiye’de elde ettiği gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya değer artışı kazancı nedeniyle mükellefiyetinin bulunması bu istisnadan yararlanmasına engel teşkil etmez.
Bu kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmez.
İstisna kazanç ve iratlara ilişkin gider ve maliyetler, vergiye tabi kazanç ve iratların tespitinde dikkate alınmaz.
Bu istisna kapsamındaki kazanç ve iratlar nedeniyle yabancı memleketlerde ödenen vergiler Türkiye’de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemez.
İstisnaya ilişkin şartların taşınmadığının sonradan tespit edilmesi halinde tahakkuk ettirilmeyen vergiler, ziyaa uğramış sayılır.
Söz konusu gelir vergisi istisnasından yararlananlar açısından, yine aynı süre içerisinde gerçekleşen veraset yoluyla mal intikallerinde vergi oranı yüzde 1 olarak uygulanacaktır.
B. Kurumlar Vergisi Kanunu'nda (KVK) gerçekleştirilmesi öngörülen değişiklikler
1. KVK’nın 10. maddesindeki (Diğer indirimler) değişiklikler
a. Transit ticarete ilişkin kazanç indirimi
Kanun Teklifi’nin 7. maddesinde yapılan düzenleme ile sadece İFM’de faaliyette bulunan kurumlar için geçerli olan transit ticarete ilişkin kazanç indiriminin kapsamının genişletilmesi öngörülmektedir. (i) bendinin Teklif’teki hali aşağıdadır:
“i) Yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden sağlanan kazançların yüzde 95’i (7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu hükümlerine göre katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunan kurumlar bakımından bu oran yüzde 100 olarak uygulanır.).”
Bu değişiklikle; İFM’de katılımcı belgesi alarak faaliyette bulunan kurumların transit ticaretten elde ettikleri kazançlara ilişkin indirim oranı yüzde 50’den yüzde 100’e çıkarılmakta, İFM dışında faaliyette bulunan kurumlara da yüzde 95 oranında kazanç indirimi imkânı sağlanmaktadır.
Yukarıdaki indirimden yararlanılabilmesi için; kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olması, aracılık faaliyetine ilişkin malların satıcısı ve alıcısının Türkiye’de olmaması şarttır.
b. “Nitelikli hizmet merkezleri”nin yurt dışından elde ettikleri kazançlara ilişkin indirim
Kanun Teklifi’nin 7. maddesiyle nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyette bulunan kurumların, münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların yüzde 95’i (İFM katılımcıları için yüzde 100’ü) kurumlar vergisi beyannamesinde ayrıca gösterilmek şartıyla kurum kazancından indirilebilecektir.
Bu indirim; kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, nitelikli hizmet merkezinin faaliyete geçtiği hesap döneminden itibaren 20 hesap dönemi itibarıyla uygulanacaktır.
Yine Kanun Teklifi’nin 9. maddesiyle;
- 7412 sayılı Kanun’un 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan kazanç indiriminin,
- Teklifin 7. maddesiyle düzenlenen transit ticarete ilişkin kazanç indirimi ile nitelikli hizmet merkezlerinin yurt dışı kazançlarına ilişkin indirimin,
yurt içi asgari kurumlar vergisinin hesaplamasına esas olan kurum kazancından düşülmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır. Kanun Teklifi’nin 13. maddesiyle İstanbul Finans Merkezinde katılımcı belgesi alarak finansal faaliyette bulunan kuruluşların kazançları için %100 olarak uygulanan kurumlar vergisi indirimi uygulamasının süresi 2047 yılına kadar uzatılmaktadır.
2. İhracatçı kurumların ihracattan elde ettikleri kazançlara uygulanacak kurumlar vergisi oranı
Kanun Teklifi’nin 8. maddesinde yapılan düzenleme ile yüzde 25 olan genel kurumlar vergisi oranının, ürettiklerini ihraç eden imalatçıların bu ihracat işlemlerinden elde ettikleri kazançlarına 16 puan indirimli yüzde 9 olarak, ihracat yapan kurumların ise münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançlarına 11 puan indirimli yüzde 14 olarak uygulanması imkânı sağlanmaktadır.
Aracılı ihracat sözleşmesine dayanarak imalatçı ihracatçı veya tedarikçi kurumların, dış ticaret sermaye şirketleri veya sektörel dış ticaret şirketleri üzerinden gerçekleştirdikleri ihracat faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar bakımından da bu indirimli oranlar geçerli olacaktır.
C. Diğer düzenlemeler
Teklifin 10. maddesi ile kamuoyumuzda varlık barışı olarak bilinen ve gerçek ve tüzel kişilerce yurt dışında bulunan bazı varlıkların (para, döviz, altın, hisse senedi, tahvil ve diğer menkul kıymetler) Türkiye’ye getirilmesi amaçlanmaktadır. Maddede ayrıca gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter ve kayıtlarında yer almayan varlıklarını bildirime konu etmelerine imkân veren kapsamlı düzenlemeler de bulunmaktadır.
Teklifin 13. maddesi ile İFM’de faaliyette bulunan katılımcı finansal kurumlara tanınan finansal faaliyet harç muafiyet süresi 5 yıldan 20 yıla çıkarılmaktadır.
Yine Kanun Teklifi’nin 1. maddesiyle 6183 sayılı Kanun’un 48. maddesi kapsamında yapılacak tecillerde azami taksit süresinin 36 aydan 72 aya; teminatsız tecil tutarının da 50 bin TL’den 1.000.000 TL’ye çıkarılması öngörülmektedir.
Teklifin yasalaşma sürecinde nasıl evrileceğini yakından takip ediyor olacağız.
