USD/TRY
Döviz Çevirici
TRY
USD
EUR
Hesapla

Hazır giyimciler Mısır’da trikocular Türkiye’de

Son iki yılda yaklaşık 200 Türk tekstil ve hazır giyim şirketi üretimlerini Mısır’a taşıdı. Triko üreticileri ise bu dalganın dışında kaldı. Temel neden olarak, triko üretiminin uzun yıllarda yetişen nitelikli insan kaynağına dayanması ve Mısır’da bu altyapının bulunmaması gösteriliyor.


Hazır giyimciler Mısır’da trikocular Türkiye’de

Son iki yıl içinde Türkiye’nin önde gelen hazır giyim ve tekstil üreticilerinin bir bölümünün Mısır’da üretim tesisi kurduğu ya da mevcut kapasitelerini genişlettiği gözlemleniyor. Kamuya açık yatırım teşvik belgesi verileri ve sektör kaynakları derlenerek yapılan değerlendirmelerde, 2022-2025 döneminde Mısır’a taşınan ya da orada yeni tesis kuran Türk menşeli firma sayısının 200 civarında olduğu kaydediliyor.

Ekonomist’in 15-28 Mart 2026 tarihli sayısından

Yine bu verilere göre Türk firmalarının Mısır’daki toplam istihdam kapasitesinin 75 bin kişi bandında, Türk ihracatçıların üretim kapasitelerinin ise 1,5 milyar dolar seviyesinde olduğu hesaplanıyor. Hazır giyim ve tekstil üreticilerinin önemli bir bölümü üretimlerini Mısır’a kaydırırken, triko üreticileri ise bu eğilimin dışında kalmış durumda. Sektör temsilcilerine göre bunun en önemli nedeni, triko üretiminin yüksek nitelikli insan kaynağı gerektirmesi ve bu uzmanlığın Mısır’da henüz oluşmamış olması.

Hazır giyimciler Mısır’da trikocular Türkiye’de-1

Ucuz iş gücü ve ticaret avantajları

Sektör temsilcilerine göre Mısır’ı cazip kılan en önemli unsur düşük iş gücü maliyeti. Asgari ücret Türkiye’dekinin yaklaşık beşte biri seviyesinde olduğu için nitelikli istihdam rekabetçi maliyetlerle sağlanabiliyor. Bunun yanında Mısır’ın Avrupa Birliği ile imzaladığı ortaklık anlaşması kapsamında hazır giyim ihracatında gümrük muafiyetleri bulunuyor. Bu durum, Türkiye’nin AB ile ticaretinde zaman zaman ‘Bölgesel Kümülatif Menşe Kuralları’ uygulamalarının yarattığı karmaşıklıklara alternatif bir erişim imkanı sunuyor.

Mısır’ın COMESA ve AGOA anlaşmaları çerçevesinde sağladığı ticaret avantajları ile Süveyş Kanalı koridoruna yakınlığı da lojistik maliyetler açısından önemli bir üstünlük sağlıyor. Uluslararası standartlara uygun modern endüstriyel bölgeler ve yatırımcıya sunulan vergi teşvik paketleri de Türk firmalarının yatırım kararlarını etkileyen faktörler arasında yer alıyor.

Hazır giyimciler Mısır’da trikocular Türkiye’de-2

Toygar Narbay / TGSD

Riskler göz ardı edilmemeli

Ancak sektör temsilcileri, Mısır yatırımlarının bazı riskleri de beraberinde getirdiğine dikkat çekiyor. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği Başkanı Toygar Narbay, özellikle döviz kuru oynaklığının başlıca endişe kaynağı olduğunu söylüyor. Özellikle 2022-2024 döneminde yaşanan ağır Mısır Poundu devalüasyonlarının ciddi finansal belirsizlik yarattığını hatırlatan Narbay, şunları anlatıyor: “Siyasi istikrarsızlık, sınırlı tedarikçi ekosistemi ve nitelikli orta kademe yönetici açığı da yatırımcıların sık dile getirdiği yapısal sorunlar arasında. Ayrıca enerji altyapısındaki bölgesel farklılıklar ve iş yapma kolaylığı endekslerindeki görece düşük performans, organize sanayi bölgeleri dışındaki yatırımlar için operasyonel risk oluşturuyor. Su kaynaklarının kısıtlı olması ise özellikle boyahanelerin geleceği açısından bir risk alanı.”

Narbay’a göre Türkiye’nin AB’ye coğrafi yakınlığı ve Gümrük Birliği entegrasyonu, yakın kaynak stratejilerinin güç kazandığı dönemde önemli bir avantaj olmaya devam ediyor. Avrupa’daki markaların tedarik zincirlerini çeşitlendirme çabalarının Türkiye’yi hala stratejik bir üretim merkezi konumunda tuttuğunu belirten Narbay, “Menşe kurallarına uyulmaması durumunda ortaya çıkabilecek menşe sahteciliği riski, markaların tedarik zinciri denetim sistemleri açısından önemli bir itibar ve hukuki risk barındırıyor” ifadelerini kullanıyor.

Hazır giyimciler Mısır’da trikocular Türkiye’de-3

Şahin Babat / Gamze Triko

İnsan kaynağı belirleyici

Hazır giyim ve kumaş üretiminde Mısır’a yönelim artarken, triko üreticileri ise bu ülkeye yatırım yapma konusunda mesafeli duruyor. Temelleri 2000 yılında atılan Gamze Triko da o şirketlerden. Dünyaca ünlü markalara üretim yapan ve ‘Men Ua’ markasıyla birçok ülkeye ihracat gerçekleştiren şirketin kurucusu Şahin Babat, triko sektöründe insan kaynağının belirleyici olduğunu vurguluyor. Şirket yıllık ortalama 2 milyon adet üretim gerçekleştiriyor. Babat, “Trikoda iyi bir desen tasarımcısının yetişmesi bile 10-15 yıl alıyor. Mısır’ın böyle bir insan kaynağı yok. Biz Türkiye’de bile kalifiye personel bulmakta zorlanırken Mısır’da nasıl bulacağız?” diyor.

Mısır’da işçilik maliyetlerinin düşük olmasına rağmen bu durumun triko üretiminde belirgin bir avantaj yaratmadığını belirten Babat, “Mısır halkı çok rahatına düşkün olduğu için bizim gibi sektörlerde personel yetiştirmek kolay olmuyor. Ayrıca maliyet açısından da bizim alanımızda ciddi bir avantaj oluşmuyor” değerlendirmesinde bulunuyor. Babat ayrıca, önümüzdeki yıllarda triko üretiminin küresel ölçekte Hindistan’a kayabileceğini öngörüyor.

Hazır giyimciler Mısır’da trikocular Türkiye’de-4

Mustafa Balkuv / TRİSAD

Yüksek katma değerli üretim

Triko, hazır giyimin içinde üretimi en fazla detay gerektiren, en nitelikli çalışana ihtiyaç duyan, üretim aşamasında çok fazla aşamaya ihtiyacı olan ve en fazla katma değer yaratan en zor sektörlerden biri. Yüzde 70’i AB’ye olmak üzere farkı ülkelere yaptığı ihracatta, Türkiye ortalamasının yaklaşık 20 katı fazla katma değer yaratmasıyla da vazgeçilmez sektörlerin başında yer alıyor. Trikonun yarattığı katma değer açısından, mücevher ve savunma sanayinden sonra üçüncü sıradaki yerini koruduğunu belirten Türkiye Triko Sanayicileri Derneği (TRİSAD) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Balkuv, “Bugüne kadar üretimini Mısır’a taşıyan herhangi bir triko firması yok. Mısır kumaş ve hazır giyim için cazip olabilir ancak triko üretimi için gerekli altyapıya sahip değil” diyor.

Triko sektörünün sorunları neler?

  • Kalifiye eleman eksikliği: Son üç yıldır triko sanayicileri ve ihracatçıları nitelikli iş gücü bulmakta zorlanıyor. Sektörde özellikle desen tasarımcısı ve teknik personel yetişmesi uzun yıllar alıyor.
  • Hızla artan maliyetler: Son üç yılda üretim maliyetleri yaklaşık yüzde 400 artarken, döviz kurundaki artış yüzde 200 civarında kaldı.
  • Uluslararası rekabet gücünün azalması: Artan maliyetler nedeniyle Türkiye, üretim açısından Almanya, İtalya ve Fransa gibi ülkelerden bile pahalı hale geldi.
  • Yüksek finansman maliyetleri: Yüksek kredi faizleri, üreticilerin yatırım ve işletme sermayesi erişimini zorlaştırıyor.
  • Üretim merkezlerinin taşınması: İstanbul’daki bazı triko ihracatçıları maliyetleri azaltmak için üretimlerini kısmen veya tamamen geçmişte yatırım yaptıkları altıncı bölge illerine kaydırmaya çalışıyor.
  • Nitelikli insan kaynağı yetiştirme süresinin uzunluğu: Triko üretiminde uzman çalışanların yetişmesi uzun zaman alıyor. Bu da sektörde insan kaynağı sorununu kronik hale getiriyor. Şu anda triko sektöründe çalışan ustaların yaş ortalaması ise 40 üstü.
0

EKONOMİST YENİ SAYI
Ekonomist Dergisini takip etmek için abone olun.
ABONE OL