Galler’deki bir mağarada yıllarca "doğal mineral sızıntısı" denilerek göz ardı edilen 10 kırmızı çizginin, aslında Britanya’nın en eski tarih öncesi sanatı olduğu ve tam 17 bin 100 yıl öncesine dayandığı kanıtlandı.
10 adet kırmızı yatay çizgiden oluşan bu seri, ilk olarak 1912 yılında Swansea, Gower'daki Bacon Hole mağarasının yan odasının duvarında bulunmuş, ancak yıllar sonra doğal bir oluşum olduğu gerekçesiyle göz ardı edilmişti.
Ancak arkeologlar, günümüzdeki bilimsel gelişmeleri kullanarak kaya sanatının en az 17.100 yıl öncesine ait olduğunu tarihlendirdi; bu da onu aynı zamanda Kuzeybatı Avrupa'nın en eski kaya sanatı yapıyor.
Arkeolog ve tarih öncesi sanat uzmanı George Nash, bu sanatın bir "iletişim sistemi" olarak kullanılmış olabileceğini ancak anlamının "bizim kavrayışımızın çok ötesinde" bir şey olduğunu söyledi.
Nash'e göre, mağara sanatının yapıldığı dönemde, şu anki Bristol Kanalı, Gower ile Kuzey Devon kıyıları arasında "zengin ve verimli bir plato" konumundaydı.
Bu bölge; mamut, bizon, at, sığın (elk) ve ren geyiği gibi hayvanlar için yaz aylarında önemli bir beslenme alanı işlevi görüyor ve dolayısıyla avcı-toplayıcı insanları da bölgeye çekiyordu. İnsanların, kazılar sırasında taş aletlerin de bulunduğu, Gower Yarımadası boyunca uzanan ve Bristol Kanalı'na bakan 95 mağaradan bazılarını kullandığı düşünülüyor.
O dönemde, buzulların Galler'in iç kesimlerine doğru çekilmeye başlamasıyla birlikte, eriyen suların eşlik ettiği bu "ağaçsız manzarada" ortalama yaz sıcaklıkları -10°C civarındaydı.
Anlamı Hâlâ Gizemini Koruyor
BBC'de yer alan habere göre; araştırma, önemli bir "yeniden keşif" olarak selamlansa da, sanatın arkasındaki anlam gizemini korumaya devam ediyor.
Portekiz'deki Coimbra Üniversitesi'nde doçent ve Liverpool Üniversitesi'nde araştırma görevlisi olan Nash şunları söyledi: "Biz, 21. yüzyıl bakış açımızla buna sanat diyoruz; ancak günümüzden 17.100 yıl önce bu, muhtemelen örneğin bir iletişim sistemiydi."
Radio Wales Drive programına konuşan Nash, yatay şeritlerin insanların o mağarada belirli bir yıl boyunca kaldıklarını başkalarına anlatmak için bıraktıkları "çetele işaretleri" olabileceğini de sözlerine ekledi.
Mağaranın diğer tarafında, 1800'lerin sonlarında yerel bir balıkçı tarafından yapılan grafitilerin altında gizlenmiş başka tarih öncesi sanat eserlerinin de olabileceği düşünülüyor.
Keşif ve Kanıtlanma Süreci
The Guardian gazetesinin o dönemki haberine göre, kaya sanatının 1928'deki ilk keşfi, "tarih öncesi sanat değil, kayadan sızan kırmızı oksit minerali" denilerek reddedilmişti.
Arkeologlar tarafından onlarca yıl boyunca göz ardı edilen bu eser, üzerindeki kalsit akıntısının kaya sanatını görmeyi zorlaştırması nedeniyle ancak 2022 yılında yeniden keşfedildi.
Pigmentleri incelemek için Uraniyum-Toryum tarihlendirme yöntemi kullanıldı ve Nash liderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, çizgilerin doğal süreçlerle değil, "insan eliyle" yapıldığı sonucuna vardı.
Şeritler, üzerlerini kaplayan mineral tabakasının yaşına göre 17.100 yıl öncesine tarihlendirilmiş olsa da Nash, parmakla yapılan bu boyamanın aslında çok daha eski olabileceğini belirtti.
Nash, "Bunu tarihlendirebildiğimiz ve pigmentleri analiz edebildiğimiz için çok şaşırdım. Bu, Galler'in derin geçmişinde neler olup bittiğini anlamak açısından son derece heyecan verici ve önemli bir yeniden keşif" dedi.
Bacon Hole Mağarası Nerede?
Bacon Hole, Güney Gower'ın kireçtaşı kayalıklarında, Bristol Kanalı'na bakan bir konumda yer alıyor ve National Trust Cymru'nun koruması altında bulunuyor.
Olağanüstü doğal güzelliğe sahip bir bölgede yer almasına rağmen resmî olarak koruma altındaki bir anıt (scheduled monument) statüsünde değil; ancak arkeologlar artık bu statüyü alması gerektiğini savunuyor.
Nash, sanata yönelik herhangi bir vandalizmi önlemek amacıyla mağaranın yan odasına çelik bir parmaklık takıldığını, bu yüzden resmin şu anki tek ziyaretçilerinin orada yaşayan yarasalar olduğunu söyledi.
Bacon Hole keşfi, Nash'in yakınlardaki bir mağara duvarında kazınmış bir ren geyiği bulmasından on yıl sonra geldi. Söz konusu o gravür de 2012 yılında, Britanya'da o döneme kadar bilinen en eski kaya sanatı olarak tescillenmişti.
Bacon Hole'un yaklaşık 4 km kuzeybatısında, Gower'daki Cathole Mağarası'nda bulunan o görsel en az 14 bin yıl önce yapılmıştı.
