Sanayi üretiminde daralma
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı birinci çeyrek gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) verilerini açıkladı. Buna göre Türkiye ekonomisi, 2026’nın birinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 2,5 büyürken; bir önceki çeyreğe göre ise büyüme yüzde 0,1 oldu. GSYH’yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde; 2026 yılı birinci çeyreğinde bir önceki yıla göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak; bilgi ve iletişim faaliyetleri toplam katma değeri yüzde 9,5, diğer hizmet faaliyetleri yüzde 5,2, tarım sektörü yüzde 4,6, ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmetleri yüzde 3,7, finans ve sigorta faaliyetleri yüzde 3,5, inşaat sektörü yüzde 3,2, gayrimenkul faaliyetleri yüzde 3,0, ürün üzerindeki vergiler eksi sübvansiyonlar yüzde 2,0, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri yüzde 1,9 ve kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri yüzde 1,8 arttı. Sanayi sektörü ise yüzde 0,8 azaldı.
Hane halkı tüketiminde artış
Bu dönemde özellikle hane halkı tüketim harcamalarındaki artış dikkat çekti. Yerleşik hane halklarının nihai tüketim harcamaları 2026 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 4,8 arttı. Devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 2,1, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise yüzde 3,0 arttı. Mal ve hizmet ihracatı, 2026 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 12,7, ithalatı ise yüzde 2,0 azaldı. Bu arada mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,1 arttı. Takvim etkisinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi de 2026 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 2,6 arttı.
Bu arada, ilk çeyrekte iş gücü ödemelerinin gayri safi katma değer içindeki payı bir önceki yıl ile aynı oranda yüzde 42,7 düzeyinde gerçekleşti. Bu etki, yıl başında asgari ücret artışı ve bağlı olarak ücret artışlarından geliyor. İlerleyen çeyreklerde ödenen ücretlerin payı azalmaya, kar olarak nitelenebilecek net işletme artığı/karma gelir ise artmaya başlıyor. İlk çeyrekte net işletme artığı/karma gelirin payı yüzde 35,8 olarak gerçekleşti.
OVP hedeflerinde aşağı yönlü risk
Öte yandan büyüme verilerinin açıklanası sonrasında yazılı bir açıklama yapan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, jeopolitik gerilim ve küresel ekonomideki krizlere rağmen Türkiye ekonomisinin 23 çeyreklik büyüme performansını ‘dirençli seyir’ olarak tanımladı. İstikrar programının korunduğunu vurgulayan Yılmaz, “Son dönemdeki küresel ekonomik tahminler çerçevesinde 2026 yılının tamamında büyüme oranı açısından OVP hedeflerine yönelik aşağı yönlü riskler ortaya çıkmakla birlikte söz konusu riskler etkin biçimde yönetilmekte olup yıl genelinde büyümenin OVP hedefine yakınsayacağı beklenmektedir” diye konuştu.
Dış ticaret düşünce dış açık da geriledi
Türkiye’nin dış ticareti gerek küresel pazarlardaki durgunluk gerekse iç üretimdeki maliyet artışları nedeniyle daralma eğilimini sürdürüyor. Özellikle ihracattaki kan kaybı, 2026 ilk çeyreğindeki büyüme performansını da olumsuz etkiledi. Dış ticaretteki bu tablonun tek olumlu yansıması ise dış ticaret açığının bu dönemde kan kaybetmesi oluyor. Ticaret Bakanlığı’nın mayıs ayına ilişkin dış ticaret verilerine göre, ihracat mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,3 azalarak 22,5 milyar dolar, ithalat ise yüzde 10,7 düşüşle 28,1 milyar dolar olarak gerçekleşti. Aynı dönemde dış ticaret açığı yüzde 15,7 gerileyerek 5,6 milyar dolara indi ve son dokuz ayın en düşük seviyesinde gerçekleşti.
İlk beş ayda ihracat artışı sadece binde 3
Ocak-mayıs döneminde ise ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,3 artışla 111 milyar 169 milyon dolara yükselirken, ithalat yüzde 1,2 artışla 153 milyar 905 milyon dolar oldu. Aynı dönemde dış ticaret hacmi yüzde 0,8 artarak 265 milyar 74 milyon dolara ulaştı. Mayıs ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı geçen yılın aynı ayına göre 1,2 puan artarak yüzde 80,1 oldu. Enerji hariç tutulduğunda bu oran yüzde 95,2’ye, enerji ve altın hariç tutulduğunda ise yüzde 97,6’ya yükseldi. Mayıs ayında en fazla ihracat yapılan ülkeler Almanya, ABD ve İtalya oldu. Almanya’ya 1 milyar 713 milyon dolar, ABD’ye 1 milyar 532 milyon dolar ve İtalya’ya 1 milyar 160 milyon dolar ihracat gerçekleştirildi. İlk 10 ülkenin toplam ihracattaki payı yüzde 46 olarak kaydedildi. Aynı dönemde en fazla ithalat yapılan ülkeler ise Çin, Rusya ve Almanya oldu. Çin’den 3 milyar 430 milyon dolar, Rusya’dan 2 milyar 483 milyon dolar ve Almanya’dan 2 milyar 42 milyon dolar tutarında ithalat yapıldı. İlk 10 ülkenin toplam ithalattaki payı yüzde 48,8 olarak gerçekleşti.
İmalat PMI 26 aydır eşiğin altında
Bu yılın ilk çeyreğine ilişkin büyüme verileri, sanayi üretimindeki sıkıntıları bir kez daha ortaya koymuş oldu. Aynı günlerde açıklanan ve ekonomik büyümenin öncü göstergesi olan imalat sanayi performansını gösteren İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) anketinin sonuçları da sanayi üretimindeki bu olumsuz gidişatı doğrular nitelikte. Endeksin Mayıs 2026 dönemi sonuçlarına göre, bir önceki yıla göre iyileşme yaşansa da eşik değer olan 50’nin üzerinde ölçülmeye devam etti. Endeksin 50 değerinin üzerinde olması sektörde iyileşmeye işaret ederken, Mayıs 2026 itibarıyla tam 26 aydır endeks 50’nin altında seyrediyor. Ancak iyi gelişmeler de var. Nisan ayında 45,7 olan manşet PMI, mayısta 49,8’e yükselerek 50 eşik değerine önemli ölçüde yaklaştı. Mart 2024’ten bu yana en yüksek düzeyinde gerçekleşen endeks, faaliyet koşullarındaki bozulmanın belirgin şekilde yavaşladığı yönünde sinyal verdi. Mayıs ayı verileri, imalat sanayi üretiminin yeniden artışa geçtiğini gösterdi. Böylece nisanda gözlenen sert yavaşlamanın ardından belirgin bir toparlanma kaydedildi. Anket katılımcıları, özellikle uluslararası pazarlardaki talep koşullarında iyileşme belirtilerine dikkat çekti.
Yeni ihracat siparişleri, 20 aylık yavaşlama döneminin ardından mayısta büyüme kaydetti. Toplam yeni siparişler ise ihracattaki toparlanmanın olumlu etkilerine rağmen hafif düşüş gösterdi. Yeni siparişlerinde yavaşlama bildiren anket katılımcıları ise bu durumu belirsizlik, fiyat artışları ve Ortadoğu’daki savaş ile ilişkilendirdi. İstihdam da azalmaya devam etti, ancak düşüş 2026’nın başından bu yana en düşük oranda gerçekleşti.
