Bu yıl 250 milyon TL yatırım bütçesi olan Migros, bunun üçte birini dijitalleşmeye ve verimlilik projelerine harcayacak. Şirket bu yıl yüzde 20'nin üzerinde büyüme hedefliyor. Migros CEO'su Özgür Tort, "Para kazanmak zorlaştı, biz de verimliliğe odaklandık" diyor.
AYŞEGÜL SAKARYA PEHLİVAN
asakarya@ekonomist.com.tr
2018, gıda perakende sektörü için zor bir yıl oldu. Enflasyondaki yükseliş, meyve sebze fiyatlarındaki beklenmedik artış gibi pek çok konu Türkiye'nin gündemine oturdu. Kimi zaman direkt eleştiri oklarının hedefi olan perakendeciler için maliyet artışını yönetmek ve verimliliği artırmak her zamankinden daha önemli hale geldi.
Migros da bu süreçte teknolojiye ve verimlilik çalışmalarına yöneldi. 15,3 milyar TL olan cirosunu 2018 yılında yüzde 22 artırarak 18,7 milyar TL'ye çıkardı. Brüt kâr ise 4 milyar 82 milyon TL'den yüzde 28,6 artışla 5 milyar 249 milyon TL'ye ulaştı.
2019 yatırım bütçesi 250 milyon TL olan şirket, bu bütçenin üçte birini dijitalleşmeye ayırdı. Migros'un CEO'su Özgür Tort ile hem sektörü hem de Migros'un hedeflerini konuştuk.
Bu yıl sektöre sebze meyve fiyatlarındaki yükseliş damgasını vurdu. Pek çok noktada perakendeciler suçlandı. Siz bu tartışmaları nasıl değerlendiriyorsunuz?
Biz satın almada tüm coğrafyaları kapsıyoruz. Ama sorun şu ki satın almanın sadece yüzde 10-15'ini direkt üretici ve kooperatiflerden yapabiliyoruz. Bu böyle olmamalı. Bunun için kooperatiflerimizin çok daha hacimli iş yapabilir hale gelmesi lazım. Tarım Bakanımız ne kadar güzel söyledi. "Kooperatifimizin başarısını cirosuyla ölçelim" dedi. Çok doğru. Bize mal satacak olan kooperatifin cirosu ne kadar büyürse o kadar üreticisine faydası olur.
Ben bir çalışma yaptırmıştım, meyve sebzede 200 civarında kooperatifle bu iş çözülüyor. Bugün benim bildiğim tarımla ilgili bin 600 kooperatif var. Bu verimsizliğin göstergesi. Bu toparlandığı zaman verim alacağız ki siyasi irade bu yönde çok mesaj veriyor. Ben de şunu taahhüt ediyorum, bir kooperatif örgütlenebilirse ben satın alma hacmimin önemli bir bölümünü aktarmaya hazırım. Sorgulama yapmayacağım, piyasa fiyatı neyse alacağım.
Bu konuda Türkiye'de örnekler var mı?
Karadeniz'deki tarım kredi kooperatifiyle yaptığımız anlaşma iyi bir örnek. Tarım kredi kooperatifine Rize'de üretim yaparlarsa alacağımızı söyledik. Bugün Karadeniz'de üretilen kivinin yüzde 25'ini alıyoruz. Avokado tamamen ithal bir üründü. Yine alım sözü verdik ve bugün sattığımız avokadonun yüzde 60'ı yerli.
Bu
Karadeniz'deki tarım kredi kooperatifiyle yaptığımız anlaşma iyi bir örnek. Tarım kredi kooperatifine Rize'de üretim yaparlarsa alacağımızı söyledik. Bugün Karadeniz'de üretilen kivinin yüzde 25'ini alıyoruz. Avokado tamamen ithal bir üründü. Yine alım sözü verdik ve bugün sattığımız avokadonun yüzde 60'ı yerli.
Tanzim satışların size nasıl bir etkisi oldu?
Bu girişimin birinci gününden itibaren ona destek verdik. Aynı fiyatlara indik. Çünkü karşılıklı yürünmesi gereken bir yol vardı. Zararına bir durum vardı elbette. Ama zararın durumu süresi belliyse, biz bunu yapabiliriz. Ayrıca kredi kooperatifimiz bize de ürün verebilirse biz de aynı yaklaşımla ticaretini yapabiliriz.
2019 büyüme hedefiniz nedir?
Mağaza sayımız 2 bin 100'e ulaştı. 2019'da 100 mağaza açarız. Yüzde 20'nin üzerinde büyüyoruz. Yatırım bütçemiz 250 milyon TL civarında. Yatırım bütçemizin üçte biri dijital-leşmeye gidiyor. Maliyet baskısı çok net. Para kazanmak zorlaştı. Bu noktada biz verimlilik çalışmalarına odaklanıyoruz.
Ne gibi çalışmalar yapıyorsunuz?
Şu an lojistiğe odaklanıyoruz. Sevkiyatları gözden geçiriyoruz. Mağazalara malı sevkederken başımıza gelen kayıpları ortadan kaldırmaya çalışıyoruz. Tedarikçilerimizle bir araya gelip işbirlikleri yapıyoruz. Teknoloji kısmında büyümemiz sürüyor. İnternet alışverişi yapar gibi mağazada bir malı okutuyorsunuz, tüm fiyatını ve özelliklerini çıkarıyorsunuz, sepete atıyorsunuz.
Alışverişiniz bitince kasaya girmeden mobil aplikasyondan ödeme yapıp çıkıyorsunuz. Bu teknolojinin adı MKolay. Şu anda 50'ye yakın mağazada var. Bunun yanında tüm mağazaların, tüm kasalarında mobil ödemeye geçtik. Vatandaşımızın parası ve kredi kartı yoksa aplikasyondan ödeyip alışveriş yapabilir. Bunu kademe kademe tüm mağazalara yayacağız. 250 mağazada jet kasa var. Jet kasa kullanımının yüzde 40'a geldiği mağazalar var. Jet kasaların ciro içindeki payı yüzde 12-13'lere çıktı.
E-ticaret satışlarının ciro içindeki payı nedir?
Bunu açıklamıyoruz. Ama şunu söyleyebilirim, şirket büyümesinin üç katı kadar hızlı büyüyor. Taze ürünü müşterisine Migros standartlarında götüren ve para kazanan çok az şirketten biriyiz.
Yeni
Mağazacılıkta ekstra yeni bir konsept yok ama özellikle elektronik ticaretle fiziki mağazacılığı entegre eden yeni çözümler üzerinde çalışıyoruz. Bir mağazadaki raf sistemleriyle elektronik ticarette mal toplayan arkadaşların entegre edilmesi demek. Bu gerçek anlamda bir verimlilik çalışması. Bizim büyük hipermarketlerimizin hemen hemen hepsini elektronik ticaretin dağıtım noktaları haline getiriyoruz. Altı aydır bunun üzerinde çalışıyoruz. Gelecek yıl sonuçlarını konuşabiliriz.
İstihdamda ne kadarlık artış olacak?
45 bine geldi. Bu yıl 5 bin civarında yeni istihdam sağlarız.
Kârlılıkların düşmesi satın alma açısından fırsat yaratıyor. Sizin planlarınız arasında var mı?
Satın alma bizim için hedef değil. Belirli bir sürecin gelişmesine bağlı. Bazen ticari açıdan anlamlı bulduğumuzdan, bazen ekonomik iniş çıkışlarda küçük oyuncuların sıkıntıya düşmesinden kaynaklı olabiliyor. Tansaş ve Kipa'da satın almaya yönelik odaklı hareket ettik. Diğer satın almalarımız ise fırsat odaklıydı. Bu tip bir şey olur mu? Olabilir. Çünkü sayısal olarak çok oyuncu var.
Sektör için büyüme beklentiniz nedir?
Sektörde enflasyona bağımlı konuşuyoruz. Enflasyon veya onun bir iki puan üzerinde bir büyüme olur diye bekliyoruz. Enflasyonda çok dalgalı bir çıkış oldu, ikinci yarıda düşüş bekliyoruz.
"50'DEN FAZLA PL ÜRÜNÜMÜZ VAR"
"Mağazaların içindeki fırınlarımız çok iyi gidiyor. Fırınların ciro içindeki payı yüzde 3 civarında. Doğal ürün markamız MLife'ın payı daha düşük ama çok hızlı büyüyor. Anadolu Lezzetleri markamızla küçük üreticilerin ürünlerini markalaştırıyoruz. 50'den fazla ürünümüz var. Taze ürünleri de dahil edersek PL oranı yüzde 20'lere ulaşıyor."
