Dünya genelindeki iklimsel faktörler ve jeopolitik gelişmeler tarım ürünlerinin fiyatları üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor. Rusya ile Ukrayna arasında devam eden savaşta limanların zarar görmesi, küresel çaptaki kuraklık ve El Nino hava olayının etkisiyle temmuz ayında tarım emtia piyasasında sert hareketler görüldü.
Bu gelişmelerin etkisiyle Chicago Ticaret Borsası'nda kile başına fiyatlar geçen ay, buğdayda yüzde 8,5, mısırda yüzde 6,4, soya fasulyesinde yüzde 3,8, pirinçte yüzde 5 arttı. Bu dönemde buğdayın kile başına fiyatı 7,1125 dolarla, soya fasulyesinin kile başına fiyatı da 12,5650 dolarla Mayıs 2024'ten bu yana en yüksek seviyelere ulaştı.
ABD merkezli Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar, kahvede yüzde 6,2, pamukta yüzde 5 artarken, şekerde yüzde 2,6 azaldı. Kakaonun ton başına fiyatı ise yüzde 6,3 yükseldi.
El Nino Güney Amerika ve Güneydoğu Asya'da hissediliyor
El Nino hava olayı kahve fiyatları üzerinde de etkili oldu. Söz konusu hava olayı, Güney Amerika ve Güneydoğu Asya'da hissediliyor. Bu nedenle kahve fiyatlarındaki yükselişin en büyük nedeni Brezilya'da ve Vietnam'da hava sıcaklıklarının yükselmesi ve yağışların azalması oldu.
Brezilya "arabica" türü kahvede, Vietnam ise "robusta" türü kahvede dünyanın en büyük üreticileri ve ihracatçıları konumunda bulunuyor. Bu ülkelerdeki hava sıcaklıklarındaki yükselişler, kahve ağaçlarının çiçeklenmesini engelliyor. Kahve ağaçlarının çiçeklenmesinin azalması rekoltede düşüş olacağı anlamına geliyor.
Bu gelişmelerle ETF'ler üzerinden kahve pozisyonları arttı.
İklimsel faktörlerden dolayı Hindistan'da pamuk ekim alanlarının azalması, pamuk fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. Sincan bölgesini etkisi altına alan aşırı sıcak hava da pamuk fiyatlarındaki yükselişte etkili oldu.
Kakao piyasası da Batı Afrika'da kakao ağaçlarının durumuna ilişkin endişeleri fiyatlamaya başladı. Fildişi Sahili ve Gana'da süren şiddetli yağışlar siyah kabuk hastalığı riskini artırdı ve bu da kakao üretimine ilişkin endişeleri tetikledi.
Şekerde ise küresel şeker arzının bol olacağına dair beklentiler, şekerdeki üretim risklerinin önüne geçmeye devam ediyor. Bu durum da şeker fiyatlarında düşüşe neden oluyor.
Buğday üretiminde Almanya ve Fransa da öne çıkıyor
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, "El Nino hava olayına ilişkin riskler buğday fiyatları üzerinde etkili oluyor." dedi.
El Nino'nun bazı bölgelerde hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerine çıkması anlamına geldiğini ifade eden Ergezen, bunun daha az yağışlı bir havaya işaret ettiğini belirtti.
Bu hava olayının bazı bölgelerde üretim konusunda endişelere yol açtığını dile getiren Ergezen, bu etkilerin Güney Amerika, Güneydoğu Asya ve Avustralya'da görüldüğünü kaydetti.
Ergezen, Avustralya, ABD, Fransa ve Almanya'nın buğday üretiminde önemli ülkeler olduğunu belirterek, bu ülkelerde hava sıcaklıklarının son dönemde çok yüksek olduğunu vurguladı.
Bu durumun da doğal olarak buğday piyasasında endişelere yol açtığını ifade eden Ergezen, üretim tahminlerinin aşağı yönlü revize edildiğini ve bunun da buğday fiyatlarında yükselişe yol açtığını dile getirdi.
Ergezen, El Nino etkisinin 2027 Şubat dönemine kadar devam etmesinin beklendiğini belirterek, "Ama bu etkiyi sadece buğdayda değil pamuk, pirinç, kakao, kahve gibi tarımsal ürünlerde de görüyoruz." dedi.
ABD merkezli Round Lakes Commodities'in Kurucu Ortağı Tore Alden de buğday piyasasını güçlü talebin desteklediğini belirtti.
Genel olarak hava koşulları elverişli olsa da ABD'nin bazı bölgelerinde son bir ayda ortalamanın üzerinde sıcak havaların görülmesinin buğday veriminde düşüş olasılığını artırdığını ifade eden Alden, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Daha genel bir bakış açısıyla, artan petrol fiyatlarından dolayı enerji ve ulaşım maliyetlerindeki artıştan kaynaklanabilecek olası fiyat yükselişlerine karşı korunmak amacıyla kurumsal yatırımcıların emtia piyasasına yönelmesinin de buğdaydaki yükselişlere katkıda bulunduğunu söyleyebilirim."
