CANLI ABD-İsrail-İran savaşında son durum: Savaşın 32. gününde neler yaşandı?

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran'la bir anlaşmanın hayata geçmesini "arzuladıklarını", aksi takdirde savaşa devam etmeye "hazır olduklarını" belirtti.

Hegseth ile Genelkurmay Başkanı Dan Caine, düzenledikleri basın toplantısında, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarına ilişkin soruları yanıtladı.

"Görevimiz, İran'ın, şu an işbaşında olan bu yeni rejimin, söz konusu anlaşmayı yapması durumunda daha avantajlı bir konumda olacağını idrak etmesini sağlamaktır." diyen Hegseth, bu amaç doğrultusunda çalışmalara devam edeceklerini söyledi.

Hegseth, "Temel çabamız bir anlaşmaya varmaktır. Mümkün olan her koşulda, bu anlaşmanın hayata geçmesini arzu ediyoruz. Şayet bu mümkün olmazsa, yolumuza devam etmeye hazırız." dedi.

İran'da bir yönetim değişikliğinin olduğunu dile getiren Hegseth, yeni yönetimin öncekinden "daha basiretli" davranması durumunda ABD Başkanı Donald Trump'ın bir anlaşmayı hayata geçireceğini, bunun koşullarını da karşı tarafın (İran) bildiğini belirtti.

Hegseth, "Şayet İran buna yanaşmazsa, ABD Savaş Bakanlığı faaliyetlerini çok daha büyük bir yoğunlukla sürdürmeye devam edecektir. Eğer İran, elindeki malzemelerden ve bu konudaki iddialı hedeflerinden vazgeçmeye istekli olursa, bir anlaşmaya varmayı çok daha fazla tercih ederiz, asıl amaç da budur. Askeri alanda, mecbur kalmadıkça, gerekenden fazlasını yapmak istemeyiz." diye konuştu.

"Bu süre zarfında müzakereleri bombalarla yürüteceğiz." diyen Hegseth, İran'ın nükleer kapasite edinmemesini güvence altına alacak bir anlaşmanın hayata geçirilmesi durumunda gereken adımların atılacağını kaydetti.

Hürmüz Boğazı'nda kendilerine yardımdan uzak duran müttefiklerine eleştiri

Savunma Bakanı Hegseth, ABD'nin isteğine karşın Hürmüz Boğazı'na destek göndermeyen müttefik ülkeleri isim vermeden eleştirirken, Rusya ve Çin'in bölgedeki faaliyetlerini de takip ettiklerini aktardı.

"Bu mesele, yalnızca ABD Donanmasının omuzlarında değildir." ifadesini kullanan Hegseth, isim vermeden İngiltere gibi NATO müttefiki devletleri eleştirdi ve Hürmüz Boğazı'nı açmak için daha fazlasını yapmaları gerektiğini vurguladı.

Hegseth ayrıca, "Rusya ve Çin'e gelince, onların tam olarak ne yaptıklarını, neyi yapıp neyi yapmadıklarını gayet iyi biliyoruz. Tüm bu detayları kamuoyu önünde ifşa etmemiz gerekmiyor ancak icap eden her durumda, sorunu ele alıyor, etkilerini hafifletiyor veya doğrudan karşısına dikiliyoruz." dedi.

Kara harekatı

Hegseth, Orta Doğu'ya konuşlandırılan binlerce ABD Deniz Piyadesi ve ordu paraşütçüsünün kara operasyonlarında kullanılıp kullanılmayacağı sorusuna, "Düşmanınıza ne yapmaya veya yapmamaya istekli olduğunuzu söylemeyin ve ne zaman durmaya istekli olduğunuzu da söylemeyin." yanıtını verdi.

"İran'a kara birlikleri yerleştirmenin 15 farklı yolu var." diyen Hegseth, Tahran yönetimine yönelik bir kara harekatının seçenek dışı olmadığı mesajını verdi.

Hegseth, kara birlikleri de dahil hiçbir seçenekten vazgeçmediklerini, İran'a yönelik saldırıların süresinin "4-6 hafta, 6-8 hafta veya herhangi bir süre" olabileceğini, buna sadece Trump'ın karar vereceğini ifade etti.

ABD'nin elindeki seçeneklerin "giderek çoğaldığını" ileri süren Hegseth, İran'ın seçeneklerinin ise "giderek tükendiğini" savunarak, ilerleyen günlerin savaşın gidişatı konusunda belirleyici olacağını kaydetti.

Hegseth, "İran bunun farkında ve bu duruma karşı askeri açıdan yapabilecekleri neredeyse hiçbir şey yok. Evet, hala bazı füzeler fırlatacaklardır ancak biz o füzeleri havada imha edeceğiz." dedi.

İran A Milli Futbol Takımı, Kosta Rika ile Antalya'da oynadıkları ve FIFA Başkanı Gianni Infantino'nun da izlediği maça savaşta öldürülen çocukların fotoğraflarıyla çıktı.

Titanic Mardan Palace Spor Kompleksi'nin sahasındaki müsabaka seremonisinde savaşta öldürülen çocukların yanı sıra zarar gören hastane ve tarihi yapıların fotoğraflarıyla yer alan İran Milli Takımı oyuncuları, ülkelerinin milli marşı okunurken de fotoğrafları ellerinden bırakmadı.

Çatışmaların ardından Ürdün'ün başkenti Amman'dan Antalya'ya alınan maçlar kapsamında İran Milli Futbol Takımı, 27 Mart'ta Nijerya ile oynadığı ve 2-1 yenildiği hazırlık maçında seremoniye siyah kol bandıyla çıkmış ve kız çocuğu okul çantası taşımıştı.

İran Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Ulusal Komisyonu Genel Sekreteri Hasan Fertusi, İran'da 450 yıl boyunca restorasyona ihtiyaç duymayan bazı tarihi yapıların ABD-İsrail saldırılarıyla yok olduğunu söyledi.

Fertusi, başkent Tahran'da düzenlediği basın toplantısında, ABD ve İsrail'in düzenlediği saldırılarda hasar gören tarihi yapılara ilişkin bilgi verdi.

UNESCO'nun, Minab'daki Şecere-i Tayyibe Okulu'na düzenlenen saldırıdan 24 saat sonra güçlü bir kınama açıklaması yayımladığını belirten Fertusi, hem üniversitelere hem de tarihi eserlere yönelik saldırılara ilişkin görsel raporların hazırlanarak UNESCO Komisyonu'na sunulacağını ifade etti.

Fertusi, yine UNESCO'nun özellikle Tahran'da yer alan ve saldırılardan zarar gören Gülistan Sarayı ile ilgili kınama yayımladığını ve bunun da meselenin uluslararası düzeyde takip edildiğine işaret ettiğini dile getirdi.

Fertusi, "Saadabad sarayları ile İsfahan, Kürdistan, Kirmanşah ve Loristan'da saldırılardan zarar gören tarihi yapıları gezdik. Kirmanşah'ta Beylerbeyi Tekkesi ve Devletşahi Camisi ile Loristan'daki Falak ol Aflak Kalesi hasar almıştı." dedi.

İran'da 450 yıl boyunca restorasyona ihtiyaç duymayan bazı tarihi yapıların ABD ve İsrail saldırılarıyla yok olduğunu vurgulayan Fertusi, yapılacak restorasyonun da orijinali gibi olmayacağını söyledi.

Fertusi, Senendec'teki Asef Konağı ile Safevi dönemine ait diğer yapıları incelediklerini ve oluşan hasarı yakından gördüklerini anlattı.

Özellikle İsfahan'a yönelik saldırılarda, Safeviler döneminde inşa edilen İsfahan Valiliği'nin tamamen yıkıldığını ve saldırıların zararının Şeyh Lütfullah Camisi ile Şah Abbas Camisi'ne kadar yayıldığını dile getiren Fertusi, "İsfahan'daki yapılarda dökülen tarihi camların üzerinde yürürken, sanki kendi kemiklerimizin üzerinde yürüyormuşuz gibi hissediyorduk." ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı ile ilgili yaşanan krizden dolayı jet yakıtı tedarikinde sorun yaşayan ülkelere, ABD'den satın almaları veya "Hürmüz Boğazı'na giderek kendilerinin almaları" tavsiyesinde bulundu.

Trump, sosyal medya platformundan konuya ilişkin paylaşım yaptı.

ABD Başkanı paylaşımında, "Hürmüz Boğazı yüzünden jet yakıtı alamayan tüm ülkeler, örneğin İran'ın başsız bırakılmasına karışmayı reddeden Birleşik Krallık gibi, size bir önerim var. Birincisi, ABD'den satın alın, bizde bol miktarda var ve ikincisi, biraz cesaret toplayın, Boğaz'a gidin ve onu alın." ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca paylaşımda ülkelerin, "kendi başlarına savaşmayı öğrenmeleri gerektiğini" savunarak, "ABD artık size yardım etmeyecek, tıpkı sizin bize yardım etmediğiniz gibi. İran esasen yerle bir edildi. Zor kısım bitti. Gidin kendi petrolünüzü alın!" değerlendirmesine yer verdi.

ABD Başkanı bir diğer paylaşımında da "Fransa'nın İsrail'e giden askeri malzeme yüklü uçakların kendi hava sahasını kullanmasına izin vermediğini, Paris yönetiminin, başarıyla ortadan kaldırılan 'İran Kasabı' ile ilgili çok da yardımcı olmadığını, ABD'nin bunu unutmayacağını" belirtti.

Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'la gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde itidal çağrısında bulundu.

Costa, telefon görüşmesine ilişkin ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından paylaşım yaptı.

Paylaşımında, "Orta Doğu’daki mevcut durumun son derece tehlikeli olduğunu" vurgulayan Costa, Pezeşkiyan ile yaptığı telefon görüşmesinde gerilimin düşürülmesi ve itidal çağrısında bulunduğunu belirtti.

Sivillerin ve sivil altyapının korunmasının önemine dikkati çeken Costa, tüm tarafların uluslararası hukuka tam olarak saygı göstermesi gerektiğini vurguladığını kaydetti.

Costa, "Minab’daki okul da dahil masum sivillerin hayatını kaybetmesi derin üzüntü vericidir. Gerilimin azaltılması amacıyla İran’a, bölgedeki ülkelere yönelik kabul edilemez saldırılara son vermesi ve özellikle Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisinin sağlanması için Birleşmiş Milletler ile diplomatik süreçte yapıcı şekilde yer alması çağrısında bulundum." ifadelerini kullandı.

Diplomasiye alan açılması gerektiğinin altını çizen Costa, AB'nin gerilimi düşürmeye yönelik tüm diplomatik çabalara katkı sunmaya ve düşmanlıkların sona erdirilmesine yönelik kalıcı çözüm için çalışmaya hazır olduğunu belirtti.

Costa, "İran’ın ortaya çıkardığı daha geniş güvenlik kaygılarının" da ele alınması gerektiğini ifade etti.

Birleşmiş Milletler (BM) Dünya Gıda Programı (WFP) Tedarik Zinciri Direktörü Corinne Fleischer, Hürmüz Boğazı'ndaki krizin, Kovid-19 dönemi ve Rusya-Ukrayna Savaşı'ndan bu yana en önemli tedarik zinciri aksaklığına neden olduğunu belirtti.

Fleischer, BM Cenevre Ofisinin haftalık basın toplantısına çevrim içi katılarak değerlendirmelerde bulundu.

ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırılar sonrasında Hürmüz Boğazı'nda yaşanan krizin Kovid-19 dönemi ve Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlangıcından bu yana en önemli tedarik zinciri aksaklığına neden olduğunu söyleyen Fleischer, Orta Doğu'daki çatışmaların, WFP'nin 70 bin ton gıdasını etkilediğini dile getirdi.

Fleischer, Hürmüz Boğazı ile bağlantılı daha geniş aksaklıklar nedeniyle sevkiyatların geciktiğini veya ürünlerin limanlarda takılı kaldığını belirterek, "Bu durum, gemilerin limanlarda sıkışıp kalmasına, limanlara yanaşamamasına, limanlardan ayrılamamasına ve konteynerlerin boşaltılamamasına yol açan, küresel tedarik zincirinde büyük bir aksamaya neden olan bir etkiye sahip." dedi.

Bu durumun etkisinin Orta Doğu'nun ötesine uzandığı konusunda uyarıda da bulunan Fleischer, gemilerin Afrika'yı dolaşarak yeniden yönlendirmenin yaklaşık 25 ila 30 gün nakliye süresi eklediğine ve maliyetleri yüzde 15 ila 25 artırdığına dikkati çekti.

Fleischer, WFP'nin öncelikli kargo erişimi aradığını ve ek ücretlerden muafiyetler için müzakerede bulunduğunu kaydederek, "Şu ana kadar yaklaşık 1,5 milyon dolarlık maliyet tasarrufu sağladık." diye konuştu.

Artan insani ihtiyaçlar konusunda da uyarıda bulunan Fleischer, "Tahminlerimize göre, hazirana kadar 45 milyon daha fazla insan şiddetli açlık çekecek." ifadesini kullandı.

Fleischer, artan ihtiyaçlar, yüksek maliyetler ve mevcut düşük insani yardım operasyonları finansmanıyla insanlara ulaşma konusunda sorunlar yaşanacağı değerlendirmesinde bulundu.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Orta Doğu'da yaşananların büyük ölçekli savaşa dönüşme ihtimali olduğunu belirterek, "Rusya, ABD ile İsrail'in İran'a karşı saldırganlığının derhal durdurulmasından yana." dedi.

Lavrov, Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi Genel Kurulu toplantısında konuştu.

Rusya ile Batı arasındaki ilişkilerin derin kriz yaşadığını ve Rusya'nın çıkarlarını savunduklarını belirten Lavrov, "Elbette, eşit diyalog ve olası anlaşmalar için kapıyı açık bırakıyoruz. Ancak kimsenin de peşinden koşmayacağız." şeklinde konuştu.

Lavrov, Orta Doğu'daki duruma ilişkin ise "Bugün olanların büyük ölçekli savaşa dönüşme ihtimali var. Bazıları, bunu yeni dünya savaşı olarak tanımlıyor. Rusya, ABD ile İsrail'in İran'a karşı saldırganlığının derhal durdurulmasından yana. Askeri gücün, nerede olursa olsun sivillere ve sivil altyapısına yönelik kullanılması kabul edilemez." değerlendirmesini yaptı.

Çatışmanın taraflarına, siyasi diplomatik çözümlerin bulunması konusunda arabuluculuk desteği sağlamaya hazır olduklarını dile getiren Lavrov, daha önce Orta Doğu'da güvenlik konseptini teklif ettiklerini anımsattı.

ABD ile İsrail'in eylemlerini eleştiren Lavrov, müzakerelerin saldırıları örtbas için kullanılmaması gerektiğini vurgulayarak, "Bu doğru değil ve kabul edilemez. ABD ve İsrail, İran ve komşu ülkeler arasındaki ilişkilerin iyileştirilmesi sürecini engellemeye, hatta Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi (KİK) üyelerini İran'a karşı kışkırtmaya çalışıyor." ifadelerini kullandı.

Netanyahu hükümeti, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş gerekçesiyle işgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan Mescid-i Aksa'yı 32 gündür kapalı tutuyor.

Filistin haber ajansı WAFA'nın haberine göre, Kudüs Valiliği'nin yazılı açıklamasında, İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla bağlantılı olarak Mescid-i Aksa’yı güvenlik bahanesiyle ibadete kapalı tutmayı sürdürdüğü bildirildi.

İsrail, savaşı bahane ederek Mescid-i Aksa'yı 28 Şubat'tan bu yana kapalı tutuyor. Ramazan Bayramı'nda 1967'deki işgalden bu yana ilk kez, Aksa'da bayram namazı kılınmasına izin verilmemişti.

Türkiye, Mısır, Ürdün, Endonezya, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin dışişleri bakanları, İsrail'in Kudüs'te Müslüman ve Hristiyanların ibadet özgürlüğüne yönelik kısıtlamalarını yaptıkları ortak yazılı açıklamayla en güçlü biçimde kınamıştı.

Fanatik Yahudilerin Mescid-i Aksa’ya baskın çağrıları

Fanatik Yahudi grupların "Hamursuz Bayramı" süresince Mescid-i Aksa’ya baskın düzenlenmesi ve burada kurban kesilmesi çağrıları yaptığı ve bu kapsamda bayram boyunca Mescid-i Aksa'nın kendilerine açılması yönünde taleplerde bulunduğu ifade ediliyor.

Fanatik Yahudiler, 1-8 Nisan'da kutlanacak Hamursuz Bayramı boyunca "Tapınak Dağı" olarak adlandırdıkları Aksa'da kurban kesilmesine yönelik propagandalarını yapay zeka ile üretilen görüntüleri de kullanarak yoğunlaştırmıştı.

İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto'nun, ABD'nin Orta Doğu'ya gönderdiği bazı uçakların Sicilya Adası'ndaki Sigonella Üssü'nü kullanmasına izin vermediği belirtildi.

İtalya'nın önde gelen gazetelerinden Corriere della Sera'nın haberine göre, Bakan Crosetto, ABD’ye ait bazı uçakların Orta Doğu’ya gitmeden önce Sigonella Üssü’ne iniş yapmasını öngören uçuş planının ortaya çıkmasının ardından, bu uçakların üssü kullanmasına izin verilmediğini ifade etti.

Haberde, İtalya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Luciano Portolano'nun, Crosetto'yu arayarak birkaç ABD uçağının uçuş planının Sigonella'ya iniş yapmayı ve ardından Orta Doğu'ya hareket etmeyi öngördüğü konusunda İtalyan Hava Kuvvetlerinden aldığı bilgiyi paylaştığı aktarıldı.

Söz konusu uçakların, Sigonella'ya inişi konusunda hiç kimsenin yetki talep etmediği veya İtalya Genelkurmayı'na danışmadığı, uçuş planın da uçakların zaten havadayken iletildiği belirtildi.

Haberde, yapılan ilk kontroller neticesinde bu uçakların, normal veya lojistik uçuşta olmadığının ve bu nedenle İtalya ile ABD arasındaki ikili anlaşma kapsamı dışında kaldığının doğrulandığı belirtildi.

Gazetenin haberinde ayrıca Bakan Crosetto'nun, söz konusu durum nedeniyle İtalya ile ABD arasındaki ilişkileri "kaçınılmaz olarak etkileyecek" karar alınmasını istediği aktarıldı.

Haberde, söz konusu olayın birkaç gün önce gerçekleştiği ve bugüne kadar gizli tutulduğu ifade edildi.

İtalyan ANSA ajansı da kaynakların, Corriere della Sera'nın haberini doğruladığını belirtti.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırının ardından İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, 5 Mart'ta bir radyo kanalına verdiği demeçte, ABD'nin ikili anlaşmaya uygun olarak İtalya'daki üslerini bombardıman amacı olmayan normal operasyonlar için kullanmaya devam edebileceğini ancak bu kapsamın ötesindeki herhangi bir kullanımın parlamento tarafından onaylanması gerektiğini ve ayrıca savaşa girmek istemediklerini söylemişti.

Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani de 16 Mart'ta yaptığı açıklamada, İtalya'nın savaşta olmadığını ve savaşa girmeyeceğini yinelemişti.

İtalya'nın Sicilya Adası'nın doğusunda bulunan Sigonella Üssü'nde, İtalya Hava Kuvvetleri, ABD Deniz Hava İstasyonu ve NATO İstihbarat, Gözetim ve Keşif Gücü (NISRF) Komutanlığı unsurları görev yapıyor.

İran, İsfahan eyaleti semalarında dünden bu yana ABD'ye ait 3 MQ-9 ve İsrail'e ait bir Orbiter tipi silahlı insansız hava aracının (SİHA) hava savunma sistemleri tarafından vurularak düşürüldüğünü duyurdu.

Devrim Muhafızları Ordusundan yapılan yazılı açıklamada, ABD'ye ait 2 adet MQ-9 tipi SİHA'nın dün İsfahan semalarında entegre hava savunma ağı tarafından düşürüldüğü belirtildi.

İran ordusu da yaptığı yazılı açıklamayla bugün sabah saatlerinde İsfahan üzerinde bir başka MQ-9 tipi SİHA'nın hava savunma sistemlerince vurularak düşürüldüğünü bildirdi.

Elburz eyaletinde ise dün İsrail'e ait Orbiter tipi SİHA'nın düşürüldüğü açıklandı.

İran Silahlı Kuvvetleri, söz konusu SİHA'ların vurulduğu anın radar görüntülerini yayımladı.

Ordunun açıklamasına göre, bu son müdahale ile İran'ın entegre hava savunma sistemleri tarafından ülke genelinde düşürülen ABD-İsrail'e ait insansız hava araçlarının sayısı 146'ya ulaştı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Tel Aviv'in İran'daki hedeflerinin yarısından fazlasını gerçekleştirdiğini öne sürerek, saldırıların ne zaman sona ereceğine dair tarih vermedi.

ABD merkezli Newsmax televizyonuna konuşan Netanyahu, Tahran'ın büyüyen füze menzilinin yakında Avrupa'yı ve ötesini tehdit edebileceğini savunarak, İsrail ve ABD'nin İran'ın füze sistemleri, silah fabrikaları ve nükleer personeline yönelik saldırılar düzenlediği iddiasında bulundu.

İsrail'in İran'daki hedeflerinin yarısından fazlasını gerçekleştirdiğini ileri süren Netanyahu, mevcut odağın Tahran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoku olduğunu söyledi.

İran'ın askeri, nükleer ve endüstriyel kapasitelerini zayıflatma konusunda "önemli ilerleme kaydettiklerini" savunan Netanyahu, temel hedefin, İran'ın nükleer silah edinmesini ve bu silahları fırlatma araçlarına sahip olmasını engellemek olduğunu öne sürdü.

Netanyahu, "Nükleer silahların ve bunları ABD şehirlerine ulaştıracak araçların peşindeler. Bu savaşın amacı budur, bu sonucu engellemek." iddiasında bulundu.

Saldırıların mevcut aşamasında, İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun güvence altına alınmasına veya ortadan kaldırılmasına odaklanıldığını söyleyen Netanyahu, saldırıların ne zaman sona ereceğine dair bir tarih paylaşmadı.

Netanyahu, "bölgedeki kilit enerji rotalarına olan bağımlılığı azaltma çabaları" dahil olmak üzere daha uzun vadeli stratejik faktörlere işaret ederek, şunları ileri sürdü:

"Uzun vadeli çözümler, enerji boru hatlarının Suudi Arabistan üzerinden Kızıldeniz ve Akdeniz'e, İran'ın coğrafi boğaz noktalarını devre dışı bırakarak, batıya doğru yeniden yönlendirilmesini içeriyor."

ABD’nin Körfez ülkeleri müttefiklerinin, İran’ın ABD öncülüğünde düzenlenen hava saldırılarıyla "yeterince zayıflatılmadığını" düşündüğü ve bu nedenle ABD’yi İran’a karşı saldırılara devam etmeye çağırdığı ileri sürüldü.

Associated Press'e (AP) konuşan ABD, Körfez ülkeleri ve İsrail yetkilileri, ABD’nin Körfez müttefiklerinin, İran’a saldırılara devam etmesi için Washington’u teşvik ettiğini iddia etti.

Söz konusu ülkelerin İran'ın "yeterince zayıflatılmadığını" düşündüğünü öne süren yetkililere göre Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt ve Bahreyn'den yetkililerin özel görüşmelerde "İran liderliğinde önemli değişiklikler ya da İran'ın tutumunda köklü bir dönüşüm olana" kadar askeri operasyonun sonlandırılmasını istemediklerini dile getirdi.

İsmi verilmeyen bir Körfez ülkesi yetkilisi, Suudi Arabistan ve BAE'nin "İran'a yönelik askeri baskının artırılması" yönündeki çağrılara öncülük ettiğini iddia etti.

BAE'nin ABD'nin İran'a kara harekatı emri vermesi için "yoğun baskı" uyguladığını ileri süren yetkili, Kuveyt ve Bahreyn'in de bunu desteklediğini öne sürdü.

Yetkili, Suudi Arabistan’ın ABD’ye, İran’a yönelik saldırıların şu anda durdurulmasının, İran’ın komşularının güvenliğini garanti altına alacak “iyi bir anlaşma” sağlamayacağını savunduğunu aktardı.

Görüşmelerden haberdar bir kaynak, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın Beyaz Saray yetkililerine, İran’ın askeri gücünün ve dini liderliğinin zayıflatılmasının Körfez bölgesi ve ötesindeki uzun vadeli çıkarlar açısından yararlı olacağını söylediğini öne sürdü.

Beyaz Saray ise Körfez müttefikleriyle yapılan görüşmelere ilişkin yorum yapmayı reddetti.

Pakistan merkezli Sanober Enstitüsünün İcra Direktörü Dr. Qamar Cheema, "Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, İran ve Amerika arasında ara bulucu veya kolaylaştırıcı rol üstlenerek bu çatışmayı sona erdirmek için çok güçlü ve etkili bir lider olarak ortaya çıktığını düşünüyorum." dedi.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığınca İstanbul'da düzenlenen Uluslararası Stratejik İletişim Zirvesi (STRATCOM Zirvesi) 2026'ya katılan Cheema, AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Cheema, İletişim Başkanlığının dünyanın farklı yerlerinden çeşitli bakış açılarına sahip kişileri bir araya getirerek büyük iş başardığını dile getirerek, "Uluslararası Sistemde Kopuş: Krizler, Anlatılar ve Düzen Arayışı" temasının bölgedeki gerilimler ve küresel durumu yansıttığını söyledi.

Bölgedeki kargaşaya işaret eden Cheema, "Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, İran ve ABD arasında ara bulucu veya kolaylaştırıcı rol üstlenerek bu çatışmayı sona erdirmek için çok güçlü ve etkili bir lider olarak ortaya çıktığını düşünüyorum." dedi.

Cheema, zirvenin Türkiye'ye dünyanın dört bir yanından bakış açılarını bir araya getirme ve bozulan uluslararası düzeni onarma konusunda geniş alan sağladığına dikkati çekerek, Türkiye'nin bu çabasının takdire şayan olduğunu kaydetti.

Uluslararası düzenin bozulduğu ve yerini anarşiye bıraktığı değerlendirmesinde bulunan Cheema, kurallara dayalı uluslararası düzene ve çok taraflılığa geri dönülmesi gerektiğinin altını çizdi.

"Uluslararası sistemin iyileştirilmesinde Pakistan ve Türkiye gibi orta kuvvetteki güçlerin rolü arttı." diyen Cheema, dünyada artan uyuşmazlıkların giderilmesinin önemini vurguladı.

Orta Doğu'daki çatışmalardan herkesin etkilendiğini belirten Cheema, STRATCOM Zirvesi'nin zamanlamasının çok yerinde olduğunu ve tüm dünyaya çatışmaların sonlandırılması mesajını iletmek için iyi bir ortam sunduğunu ifade etti.

ABD'de Demokrat Senatörler, İran'ın Minab kentinde bir ilkokula düzenlenen, 168'i öğrenci 180'den fazla kişinin ölümüne yol açan füze saldırısıyla ilgili olarak Kongre'nin çift partili bir soruşturma başlatmasını talep etti.

Senato internet sitesinde yer alan açıklamaya göre, Demokrat Senatör Raphael Warnock'un öncülüğündeki 25 Demokrat Senatör, ABD Senatosu Silahlı Hizmetler Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi Senatör Roger Wicker'a mektup gönderdi. İran'ın Minab kentindeki ilkokula 28 Şubat'ta düzenlenen hava saldırısına ilişkin bir raporun eklendiği mektupta, Komite Başkanı Wicker'dan saldırının "kamuoyu önünde, çift partili ve şeffaf bir şekilde soruşturma başlatılmasını" talep etti.

Mektupta, "Minab'daki saldırı gibi kitlesel sivil kayıp olayları, İran sivil nüfusu için yıkıcıdır ve hem ABD ulusal güvenlik çıkarlarını baltalama hem de İran rejimine iç desteği artırma riski taşımakta." ifadesi kullanıldı.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in saldırı sonrası yaptığı açıklamaların bakanlığın "sivil kayıplar konusundaki endişeyi ciddiye aldığına dair güven uyandırmadığının" kaydedildiği mektupta, "(İlkokula saldırıda) Sorumluların kim olduğu, hedefin nasıl seçildiği, sivil kayıplara karşı hangi mekanizmaların kullanıldığı ve benzer trajedilerin gelecekte tekrarlanmaması için hangi süreçlerin geliştirildiği" konularında bilgi talep edildi.

Olay

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırılarda, ABD, İran'ın güneyindeki Hürmüzgan eyaletine bağlı Minab kentindeki Şecere-i Tayyibe İlkokulunu füzelerle hedef almıştı. Yaklaşık 40 dakika arayla iki kez vurulduğu açıklanan ilkokulda, 168'i öğrenci 180'den fazla kişi yaşamını yitirmişti. Saldırı, olayın ardından geçen birkaç gün sonra uluslararası medyada geniş şekilde eleştiri konusu olmuştu.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD'nin sivilleri "asla" hedef almadığını savunarak, ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon) olayı soruşturduğunu bildirmişti. Hegseth, "Soruşturma yapacağız. Gerçeğe ulaşacağız ve ulaştığımızda paylaşacağız." demişti.

ABD'de yapılan bir ankette, katılımcıların yüzde 62'si, Başkan Donald Trump'ın performansından memnun olmadığını belirtti.

Massachusetts Amherst Üniversitesi tarafından yapılan anket kapsamında, 20-25 Mart tarihlerinde 1000 yetişkine Trump'ın performansı ve İran politikasına yönelik sorular soruldu.

Ankette, ABD'lilerin yüzde 33'ünün Trump'ın Başkanlık performansını "onayladığı", yüzde 62'sinin ise Trump'ın Başkanlık performansından "memnun olmadığı" ortaya konuldu.

Katılımcıların sadece yüzde 29'unun Trump'ın İran'a yönelik saldırılarına "destek verdiği" kaydedilen ankette, ABD'lilerin yüzde 63'ünün ise Trump'ın İran'la ilgili tutumunu "onaylamadığı" belirlendi.

Ankette, katılımcıların yüzde 24'ü Trump'ın enflasyon konusunda "iyi bir iş çıkardığını" ifade ederken, yüzde 71'i ise Başkan'ın bu alandaki performansını "pek iyi değil" veya "hiç iyi değil" diye nitelendirdi.

Katılımcıların yüzde 33'ünün kendisini "Amerika'yı Yeniden Büyük Yapalım" (MAGA) mottosu ile "kısmen" ya da "güçlü şekilde" ilişkilendirdiği aktarılan ankette, bu oranın Cumhuriyetçiler arasında yüzde 77, Demokratlar arasında ise yüzde 4 olduğu tespit edildi.

İran'dan yapılan yeni misillemenin ardından İsrail'in başkenti Tel Aviv ile çevre kentlerde bazı noktalara füze parçaları isabet etti.

Saldırının ardından başta Tel Aviv olmak üzere İsrail'in orta kesimi ve işgal altındaki Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerde sirenler çaldı.

İsrail'in Kanal 12 televizyonu, İran'dan atılan füzenin isabet kaydetmesi sonucu ülkenin orta kesimindeki Petah Tikva kentinde bazı araçların yandığını aktardı. Ayrıca kanal, Tel Aviv sahilinden yükselen dumanları gösteren bir de video paylaştı.

İsrail ordusu, İran'dan atılan füzenin çok başlıklı olduğunu belirterek, isabet alan bölgelere askeri arama, kurtarma ve enkaz kaldırma ekiplerinin sevk edildiğini duyurdu.

İsrail acil yardım servisi Kızıl Davut Yıldızı ise son misillemede şarapneller nedeniyle 6 kişinin hafif şekilde yaralandığını bildirdi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, Hürmüz Boğazı kapalı kalsa da İran'ı hedef alan saldırıları sonlandırmaya hazır olduğu öne sürüldü.

The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde, Trump ve ekibinin, Hürmüz Boğazı'nın derhal yeniden açılmasına yönelik askeri operasyonun çatışmaları uzatacağı değerlendirmesinde bulunduğu, bu nedenle Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması durumunda dahi İran'a yönelik saldırıları sonlandırmaya hazır olduğu iddia edildi.

ABD yönetiminin askeri operasyon yerine İran'ın deniz ve füze kapasitesini zayıflatmayı hedeflediği, eş zamanlı olarak da Tahran yönetimine diplomatik baskı yapmayı planladığı ileri sürüldü.

Diplomasinin başarısız olması durumunda ise Washington yönetiminin, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için Avrupa ve Körfez müttefiklerinin öncülük etmesini beklediği kaydedildi.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarına karşılık İran'ın misilleme saldırıları devam ederken Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nı ABD-İsrail ve müttefikleriyle bağlantılı gemilerin geçişine kapatmıştı.

Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, ülkesinin Orta Doğu'daki savaşı sonlandırmak üzere ABD ile İran arasında arabuluculuğa hazırlandığı bir dönemde Çin'e ziyarette bulunuyor.

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Bakan Dar'ın, Çinli mevkidaşı Vang Yi'nin davetiyle bugün Pekin'i ziyaret edeceği belirtildi.

Açıklamada, görüşmede tarafların ikili ilişkilerin yanı sıra güncel uluslararası sorunlar ve bölgesel çatışmaları ele alacağı kaydedildi.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı, dün yaptığı açıklamada, Dar'ın Çin'i ziyaret edeceğini duyurmuştu. Açıklamada, ziyaretin, taraflara, ikili ve küresel meselelerin yanı sıra bölgesel gelişmeler konusunda derin görüş alışverişinde bulunma imkanı sağlayacağı ifade edilmişti.

Çin'in bugün yaptığı açıklamayla doğrulanan ziyaretin, Türkiye, Pakistan, Suudi Arabistan ve Mısır dışişleri bakanlarının Orta Doğu'daki savaşı sonlandırmak üzere ABD ile İran arasında görüşmelerin teşvik edilmesine yönelik çabaları görüşmek üzere yaptıkları toplantının ardından gelmesi dikkati çekti.

Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ve Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ile hafta sonu İslamabad'da yaptıkları toplantıda ABD ile İran arasında Pakistan arabuluculuğunda müzakereler düzenlenmesi olasılığını ele aldıklarını bildirmişti.

Dar, hem İran hem de ABD yönetimlerinin müzakerelere zemin hazırlanması konusunda İslamabad’a duyduğu güveni dile getirdiğini vurgulamıştı.

İran'ın Merkezi eyaletinde yerleşim bölgelerine düzenlenen ABD-İsrail saldırısında 11 kişi hayatını kaybetti, 15 kişi yaralandı.

İran'ın yarı resmi haber ajansı ISNA'nın haberine göre, ABD-İsrail, gece Merkezi eyaletinin Mehallat ilçesinde yerleşim birimlerine saldırı düzenledi.

Merkezi Vali Yardımcısı Hasan Kameri, "Amerikan-Siyonist düşmanın dün gece Mehallat ilçesine düzenlediği saldırıda 11 kişi şehit oldu, 15 kişi yaralandı." dedi.

Kameri, Doğrudan saldırıya uğrayan 3 yerleşim biriminde önemli hasar meydana geldiği saldırıda 4 konutun tamamen yıkıldığı 4'ünün de ağır hasar gördüğünü belirtti.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Savunma Bakanı Pete Hegseth ile bağlantılı aracı kurumun, İran'a saldırılar öncesi büyük bir savunma şirketine yatırım yapmaya çalıştığı yönündeki iddiaların doğru olmadığını bildirdi.

Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan, basında çıkan iddialara ilişkin açıklama yaptı.

Parnell, iddiaları "tamamen yanlış ve uydurma" olarak niteleyerek ne Hegseth'in ne de temsilcilerinin varlık yönetim şirketi BlackRock ile böyle bir yatırım için iletişime geçtiğini ifade etti.

Haberlerin "kamuoyunu yanıltmaya yönelik temelsiz bir karalama" olduğunu belirten Parnell, habere ilişkin derhal düzeltme talep etti.

Financial Times gazetesinin üç kaynağa dayandırdığı haberinde, Hegseth'in ABD'nin büyük bankalarından Morgan Stanley'deki aracısının, şubatta BlackRock ile temasa geçerek, şirketin "Defense Industrials Active ETF" fonuna milyonlarca dolarlık yatırım yapmayı değerlendirdiği öne sürülmüştü.

İran, ABD ve İsrail saldırılarına misilleme kapsamında 28 Şubat’tan bu yana Körfez ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarını sürdürüyor.

Suudi Arabistan

Suudi Arabistan Savunma Bakanlığının, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, ülkeye yönelik hava saldırılarına ilişkin açıklama yapıldı.

Açıklamada, son birkaç saat içerisinde 10 İHA'nın engellenerek imha edildiği ifade edildi.

Suudi Arabistan gece Riyad bölgesinde 7, Şarkiye bölgesinde ise 1 olmak üzere 8 balistik füzenin engellendiğini duyurmuştu.

İran Meclisi'nde, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerde ücret uygulamasını öngören yasa tasarısının Ulusal Güvenlik Komisyonundan geçtiği bildirildi.

Fars Haber Ajansı'na göre, İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu üyesi Mücteba Zarii konuya ilişkin bilgi verdi.

Hürmüz Boğazı'nın yönetimine ilişkin tasarının ilgili komisyonda onaylandığını dile getiren Zarii, tasarının içeriğinde, "mali düzenlemeler ve ülkenin ulusal para birimi riyal bazlı geçiş ücretinin uygulanması, ABD ve İsrail'e geçiş yasağı, İran'a karşı tek taraflı yaptırımlara katılan ülkelere yasak getirilmesi, İran'ın egemenlik rolünün ve silahlı kuvvetlerinin yetkisinin uygulanması, boğaz ve deniz taşımacılığı güvenliği, çevresel konular ve Umman ile hukuki işbirliği" konularının yer aldığını belirtti.

Söz konusu tasarının yasalaşması için ilgili komisyonun ardından, mecliste onaylanması ve sonrasında Anayasayı Koruyucular Konseyinden geçmesi ve Cumhurbaşkanı tarafından imzalanması gerekiyor.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Üyesi Alaaddin Burucerdi, 22 Mart'ta yaptığı açıklamada, ülkesinin Hürmüz Boğazı'ndan geçen bazı gemilerden 2 milyon dolar geçiş ücreti aldığını belirtmişti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan savaşın bitmesinin ardından Hürmüz Boğazı'nın "bir şekilde yeniden açılacağını" belirtti.

El-Cezire'ye konuşan Rubio, İran’a yönelik ABD-İsrail saldırıları ve Hürmüz Boğazı'nın geleceğiyle ilgili soruları cevapladı. Rubio, İran içindeki bazı kişilerle ABD arasında, çoğunlukla aracı kişiler vasıtasıyla, "mesajlaşmaların ve bazı doğrudan görüşmelerin devam ettiğinin, bir kısım konuşmaların yapıldığının" altını çizdi.

"Bu operasyon bittiğinde Hürmüz Boğazı bir şekilde açılacak." diyen Rubio, İran'ın, çatışmalar bittikten sonra boğazı kapatması halinde "ciddi sonuçlarla" karşılaşacağı tehdidinde bulundu. Dışişleri Bakanı Rubio, ABD Başkanı Donald Trump'ın "her zaman diplomasiyi ve sonuç almayı tercih ettiğini" ve aslında bunun "daha önce de gerçekleşebileceğini" ileri sürdü.

Rubio, ABD'nin İran'da "bir rejim değişikliğine yönelik tercihini" bir kez daha dile getirerek, böyle bir fırsatın ortaya çıkması durumunda "onu değerlendireceklerini" söyledi. İran lideri Ali Hamaney'in yerine geçen oğlu Mücteba Hamaney'in iktidarda kalıp kalmadığının ABD için belirsizliğini koruduğunu belirten Rubio, "İran içinde kararların nasıl alındığının net olmadığını" kaydetti.

"Nükleere son ver" çağrısını yineledi

Dışişleri Bakanı Rubio, İran'ı tekrar nükleer programına son vermeye, insansız hava aracı ve füze programını kısıtlamaya çağırdı. İran'ın gelecekte nükleer enerji kapasitesine ulaşma ihtimalini tamamen dışlamayan Rubio, ancak "hızlı şekilde silahlanmalarına olanak tanıyan bir sisteme sahip olamayacaklarını" söyledi. Rubio, şunları kaydetti:

"İran'da iktidarda olan kişileri göz önünde bulundurarak, istikrara ulaşmanın en iyi yolunun, İran'ın gelecekte bu füzeleri ve insansız hava araçlarını kendi altyapısına ve sivil halkına karşı fırlatma yeteneğini ortadan kaldırmak olduğunu düşünüyorum. Bu, son 10 yıldır olduğundan daha zayıf bir İran. 5 yıl sonrasını ya da 3 yıl sonrasını düşünün; daha fazla füzeye, daha fazla insansız hava aracına sahip olduklarında komşularına ve bize neler yapmaya hazır olacaklarını hayal edin; bu tahammül edilemezdi."

Trump 2018'de, başkanlığının ilk döneminde, İran'ın nükleer programını kısıtlaması karşılığında yaptırımların hafifletilmesini öngören 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (JCPOA) çekilmişti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ülkesinin bölgedeki saldırılarının Araplara da İranlılara da saygı duymayan düşman unsurlara (ABD-İsrail) yönelik olduğunu belirtti.

Erakçi, ABD merkezli sosyal medya platformu X'ten yaptığı yazılı açıklamada, geçtiğimiz günlerde hedef alınan ABD’ye ait E-3 AWACS erken uyarı uçağının fotoğrafını paylaştı.

Ülkesinin, Suudi Arabistan Krallığı’na saygı duyduğunu ve onu kardeş bir ülke olarak gördüğünü dile getiren Erakçi, "Operasyonlarımız, Araplara da İranlılara da saygı duymayan ve güvenlik sağlayamayan düşman saldırganlara yöneliktir." ifadelerini kullandı.

ABD'nin bölgedeki hava komuta sistemlerine düzenlenen saldırılara işaret eden İranlı Bakan, "ABD güçlerini bölgeden çıkarmanın tam zamanı." değerlendirmesinde bulundu.

İran’ın geçtiğimiz günlerde, Suudi Arabistan'daki Prens Sultan Hava Üssü'ne düzenlediği füze ve İHA saldırısında, yaklaşık 700 milyon dolar değerindeki E-3 Sentry AWACS erken uyarı uçağı hasar almış, aynı saldırıda yakıt ikmal uçaklarının da zarar gördüğü ve bazı ABD askerlerinin yaralandığı belirtilmişti.