ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından akaryakıt piyasasındaki gelişmeler yakından izleniyor. Resmi Gazete’de yayımlanan kararla, jeopolitik risklerin akaryakıt fiyatlarında yaratabileceği artışları sınırlamak amacıyla eşel mobil sistemi devreye alındı. Uygulamayla maliyet kaynaklı zamların pompa fiyatlarına doğrudan yansımaması hedefleniyor. Peki, eşel mobil sistemi nedir? Akaryakıtta eşel mobil uygulaması nasıl işleyecek ve bu sistem ilk ne zaman uygulanmaya başladı? İşte merak edilen ayrıntılar…
1 Eşel mobil ne demek?
Eşel mobil sistemi, son dönemde akaryakıt fiyatlarındaki gelişmelerle birlikte yeniden gündeme geldi. Eşel mobil terimi, Fransızca "échelle mobile"den (hareketli ölçek) Türkçeye geçti.
2 Eşek mobil sistemi nedir? Eşel mobil sistemi daha önce uygulandı mı?
Eşel mobil sistemi, fiyat ya da ücretlerin belirlenmesinde değişime göre ayarlanan bir ölçek kullanılmasını ifade ediyor.
Eşel mobil sistemi daha önce Türkiye'de döviz kurlarındaki hareketlenmeler ve yüksek petrol fiyatları nedeniyle 2018 yılında uygulanmıştı. 2021'in son çeyreğinde ise uygulama kaldırılmıştı.
3 Akaryakıtta eşel mobil sistemi nedir?
Akaryakıtta eşel mobil sistemi, son dönemde döviz kurundaki dalgalanmaların akaryakıt fiyatlarında sık değişimlere yol açmasını sınırlamak amacıyla uygulanan bir mekanizma olarak tanımlanıyor. Bu sistemde akaryakıt fiyatlarında oluşan artışlar, özel tüketim vergisi (ÖTV) üzerinden karşılanarak pompa fiyatlarının sabit tutulması hedefleniyor.
Örneğin, ürünlerdeki fiyat artışının 10 lira olması halinde, bu tutarın sadece 2,5 lirası piyasa fiyatına yansıyacak, geri kalan 7,5 lira ise vergiden karşılanacak.
4 Eşel mobil sistemi nasıl uygulanacak?
Uluslararası petrol fiyatları ile döviz kurundaki hareketlerin yol açabileceği fiyat artışlarının akaryakıt ve LPG fiyatlarına sınırlı ölçüde yansıtılması hedefleniyor. Bu kapsamda söz konusu ürünlerdeki ÖTV’nin yüzde 75’inden ve buna bağlı KDV’den feragat edilecek.
Örneğin, bu ürünlerde fiyat artışının 10 lira olması durumunda artışın yalnızca 2,5 lirası pompa fiyatına yansıyacak, kalan 7,5 liralık bölüm ise vergiler üzerinden karşılanacak.
5 Akaryakıtta eşel mobil sistemi ne zaman başladı, ne kadar uygulanacak?
Yeni sistemde 2 Mart 2026 tarihi baz alındı. Sistemin daha ne kadar uygulanacağına dair henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
