AYD ve Akademetre iş birliğiyle hazırlanan AVM Endeksi sonuçlarına göre, 2025 yılı AVM sektörü açısından güçlü bir büyüme performansına işaret ediyor. Metrekare başına düşen toplam ciro Türkiye genelinde yüzde 30 artarak 191.803 TL seviyesine ulaştı. Bu veri, yalnızca toplam cirodaki artışı değil, aynı zamanda alan verimliliğinde de güçlü bir performans olduğunu ortaya koyuyor.
Anadolu AVM’lerinde metrekare başına ciro artışı yüzde 35,3
Bölgesel kırılmaya bakıldığında dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor. İstanbul AVM’lerinde metrekare başına ciro artışı yüzde 25 seviyesinde gerçekleşirken, Anadolu AVM’lerinde artış oranı yüzde 35,3’e ulaştı. Bu durum, büyümenin yalnızca büyük metropollerle sınırlı kalmadığını; Anadolu şehirlerinde perakende talebinin ve tüketim dinamizminin daha güçlü bir ivme yakaladığını gösteriyor. Anadolu’daki bu performansın bölgesel ekonomik canlılık açısından da önemli bir sinyal niteliği taşıyor. Alışveriş Merkezi Yatırımcıları Derneği Başkanı (AYD) Nuri Şapkacı, Anadolu’da AVM’lerin önemli bir sosyalleşme alanı olarak önemini koruduğuna dikkat çekiyor.
Diğer taraftan AVM Endeksi 2025 yılı değerlendirme raporunu yorumlayan Ekonomist Fatih Keresteci’ye göre bu durumun sebebi İstanbul’da enflasyonun daha fazla olması. İstanbul’da hayat pahalılığının Anadolu ile kıyaslandığında daha fazla olduğunu söyleyen Keresteci, “Enflasyon verileri de bize bu yönde bir tablo sunuyor: İTO’nun İstanbul için sunduğu 2025 yılı TÜFE artışı yüzde 37,7 iken bu oran Türkiye geneli hakkında bilgi sunan TÜİK’te yüzde 30,9 oldu. İkincisi, İstanbul’da yaşamanın maliyeti (maddi ve zamansal) Anadolu’dan her yönüyle daha fazla olurken bu da İstanbul’daki tüketicinin göreceli olarak daha az AVM ziyareti ve harcama yapmasını, kaçınılmaz olarak, beraberinde getiriyor” diyor.
Ziyaretçi sayısı geriledi
Ciro tarafındaki güçlü artışa karşın, ziyaretçi sayısı endeksinde yüzde 3’lük bir düşüş gözlendi. Bu tablo, harcama davranışında bir değişime işaret ediyor olabilir. Daha az ziyaretle daha yüksek ciro üretilmesi; ortalama sepet tutarındaki artış, fiyat etkisi veya tüketicinin daha planlı alışveriş davranışıyla açıklanabilir. Ziyaretçi sayısındaki sınırlı düşüşe rağmen ciro artışının devam etmesi, AVM’lerin ekonomik performansının ziyaretçi sayısından bağımsız olarak değer üretmeye devam ettiğini ortaya koyuyor.
Pandemiden bu yana istikrarlı olarak her yıl reel büyüyen alışveriş ekonomisinin 2025’te ivme yitirdiğini belirten Ekonomist Fatih Keresteci, “AVM ciro endeksi 2025 yılında nominal olarak yüzde 30 büyüdü. Ancak 2025 yılı ortalama TÜFE enflasyonu (%34,88) ile karşılaştırdığımızda reel bir büyüme olmadığı gibi önemsenecek düzeyde bir daralma bile var. Böylelikle, pandemiden bu yana istikrarlı olarak her yıl reel büyüyen alışveriş ekonomisi 2025’te ivme yitirmiş oldu. Bunun temel nedenini dezenflasyon politikaları ile tüketicinin satın alma gücünde yaşanan belirgin oranda erozyon olarak somutlaştırabiliriz. Bu görüş ziyaret sayılarına da yansımış: 2025’te 2,78 milyar ziyaret ile son 3 yılın en zayıf trafik performansı gerçekleşmiş. Trafiğe, kiralanabilir alan bazında bakınca ivme kaybı daha da bariz görünüyor: Son 5 yılın en zayıfı. Hülasa, alışveriş eğilimi niceliksel olarak 2025’te belirgin oranda bir yavaşlama kaydetmiş. TCMB’nin son dönemde iç talebin dezenflasyonist sürece destek verdiğine ilişkin söylemlerini de önemli ölçüde destekleyen bir veri seti ile karşı karşıyayız” diyor.
Tüketici tercihlerini optimize ediyor
Kategori bazında eğilimlere bakıldığında 2025’te, ufak oranda da olsa, reel büyüyen tek kategori giyim ve aksesuar. Genel trende paralel hareket eden 3 kategori var: teknoloji market ve elektronik eşya, yiyecek ve içecek, hipermarket-süpermarket ve şarküteri. Keresteci, “Diğer diye adlandırılıp altında birçok alt sektörü barındıran grupta reel daralma belirgin bir şekilde yaşanırken ayakkabı ve çanta kategorisi sürünün çok uzağında kalmış. Tüketicinin biri maddi, diğeri manevi iki kısıtlamanın arasında kaldığını düşünüyoruz. Maddi cenahta, cüzdan küçülüyor, yani tüketebilme yetisi zayıflıyor. Manevi tarafta ise tüketmek suretiyle mutlu olma arayışı var. Bu iki kısıt tüketiciyi tercihlerini optimize etmeye yöneltiyor. Başka bir ifade ile daha az para harcayarak nasıl daha fazla mutlu olurumun arayışına girerken giyim ve aksesuara yöneliyor, ayakkabı almayı ise erteliyor.”
