CANLI ABD-İsrail-İran savaşında 34. gün: İran misillemelerini sürdürüyor

ABD ordusunun, Başkan Donald Trump'ın isteği doğrultusunda İran'daki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun ele geçirilmesine yönelik kapsamlı bir plan hazırladığı öne sürüldü.

Washington Post gazetesinin konuya aşina iki yetkiliye dayandırdığı haberine göre, İran'da bulunan uranyuma ilişkin plan, Trump'ın talebi üzerine ABD ordusu yetkililerince hazırlandı ve bu plan, geçen hafta ona sunuldu.

Plana göre, İran'daki yaklaşık 450 kilogram yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun ele geçirilmesi için bölgeye kazı ekipmanlarının sevk edilmesi ve radyoaktif materyalin taşınması amacıyla kargo uçakları için pist inşa edilmesi öngörülüyor.

Öte yandan ABD basınına konuşan uzmanlar, radyoaktif materyalin çıkarılması için yüzlerce hatta binlerce askerin ve ağır ekipmanın havadan bölgeye sevk edilmesinin gerekebileceğine dikkati çekti. Uzmanlar, operasyonun son derece zorlu olup haftalarca sürebileceğini vurguladı.

İsrail ve ABD'nin geçen yıl İran'a yönelik hava saldırılarından önce, ülkenin 400 kilogramdan fazla yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyuma ve yüzde 20 seviyesinde yaklaşık 200 kilogram fisil maddeye sahip olduğu, bu materyalin kolaylıkla yüzde 90 silah seviyesine çıkarılabildiği değerlendiriliyordu.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 27 Mart'ta, Washington'ın hedeflerine kara harekatına gerek kalmadan ulaşabileceğini belirtmiş, Savunma Bakanı Pete Hegseth ise 13 Mart'ta, İran'ın uranyumu gönüllü olarak devretmesinin tercih edildiğini ancak aksi durumda askeri seçeneklerin de bulunduğuna işaret etmişti.​​​​​​​

İran lideri Mücteba Hamaney'in Başdanışmanı ve ülkenin önde gelen siyasetçilerinden Ali Ekber Velayeti, Hürmüz Boğazı'nın "İran'ın düşmanlarına ve onların üslerine kapalı kalacağını" belirtti.

Velayeti, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından paylaştığı mesajında, "Hürmüz Boğazı dünyaya açıktır ancak İran halkının düşmanlarına ve bölgedeki üslerine her zaman kapalı kalacaktır." ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, başlattığı savaşın gidişatıyla ilgili iddialarına değinen Velayeti, "Savaş, saldırganların coşkusu ve hayalleriyle değil, İran'ın stratejisi ve otoritesiyle sona erecektir." değerlendirmesinde bulundu.

İran ordusu, ABD ve İsrail'in saldırılarına karşılık "daha geniş kapsamlı ve yıkıcı eylemler" gerçekleştireceklerini bildirdi.

İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü Yarbay İbrahim Zülfikari, ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran'a yeni tehditler savurmasının ardından açıklama yayımladı.

ABD-İsrail'in İran'ın askeri kapasitesini yok ettiklerine dair iddialarına değinen Zülfikari, "Stratejik füze üretim merkezlerimizi, uzun menzilli saldırı ve hedef belirleme insansız hava araçlarımızı, modern hava savunma ve elektronik savaş sistemlerimizi ve özel teçhizatımızı yok ettiğinizi ummayın, çünkü böyle bir düşünceyle kendinizi içinde bulduğunuz bataklığı daha da derinleştireceksiniz." değerlendirmesinde bulundu.

ABD ve İsrail'e hitaben, "Başlattığınız saldırganlığın bedelini ödeyeceksiniz." diye seslenen Zülfikari, "Şimdiye kadar çektiğiniz güçlü ve hayal edilemez darbelerin ve tokatların devamında, daha ezici, daha geniş ve daha yıkıcı eylemlerimizi bekleyin." ifadelerini kullandı.

ABD ve İran'ın, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması karşılığında ateşkes sağlanmasına yönelik görüşmeler yaptığı öne sürüldü.

ABD'de yayın yapan Axios platformuna konuşan üç ABD'li yetkili, Washington ve Tahran yönetimleri arasında ateşkes sağlanmasına yönelik görüşmeler yapıldığını belirtti. Yetkililer, ABD ve İran'ın, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması karşılığında ateşkes sağlanmasına yönelik görüşmeler yaptığını iddia ederek, bu görüşmelerin doğrudan veya arabulucular aracılığıyla olup olmadığına ilişkin detay vermedi.

Bu görüşmeler sonucunda bir anlaşmaya varılıp varılmayacağının belirsizliğini koruduğuna işaret eden yetkililer, ABD Başkanı Donald Trump'ın bu olasılığı hem yönetim içindeki hem de dışındaki yetkililerle görüştüğünü ileri sürdü.

Konu hakkında bilgi sahibi iki kaynak da Trump'ın dün Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile telefonda görüştüğünü ve olası bir ateşkesi gündeme getirdiğini, ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid Al Nahyan ile görüştüğünü öne sürdü.

Bu arada başka bir kaynak, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in 31 Mart'ta arabulucularla olası ateşkes hakkında görüşmeler yaptığını ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması dahil olmak üzere taleplerinin karşılanması halinde ABD'nin ateşkese açık olduğu mesajını İran'a ilettiğini aktardı. Söz konusu kaynak, Vance'in, anlaşmaya varılamaması halinde İran'ın altyapısını vuracaklarına ilişkin Trump'ın sözlerini yinelediğini belirtti.

Suudi Arabistan, hava sahasına giren insansız hava aracı (İHA) saldırılarının engellendiğini duyurdu. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından ülkeye yönelik hava saldırılarına ilişkin açıklama yaptı.

ABD'nin Bağdat Büyükelçiliği, Irak'taki ABD vatandaşlarına ülkeyi derhal terk etmeleri yönündeki uyarısını yineledi.

Büyükelçiliğin ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, İran'la bağlantılı "Iraklı terörist milislerin" gelecek 24 ila 48 saat içinde Bağdat'ın merkezinde saldırılar düzenlemeyi planlıyor olabileceği ifade edildi.

Açıklamada, İran ve onunla bağlantılı "terörist milislerin" Irak Kürt Bölgesel Yönetimi dahil Irak'ın çeşitli bölgelerinde Amerikan vatandaşları ve ABD bağlantılı hedeflere yönelik geniş çaplı saldırılar düzenlediği öne sürüldü.

Söz konusu grupların Amerikan vatandaşları, şirketler, üniversiteler, diplomatik tesisler, enerji altyapısı, oteller, havalimanları ve ABD ile bağlantılı olduğu düşünülen diğer noktaların yanı sıra Irak kurumları ile sivil hedefleri de hedef alabileceği kaydedildi.

Milislerin Amerikalıları kaçırma amacıyla da hedef aldığı ifade edilen açıklamada, ABD vatandaşlarından Irak'ı derhal terk etmeleri istendi.

Açıklamada ayrıca Irak hükümetinin, ülke içinde meydana gelen ya da Irak topraklarından kaynaklanan "terör saldırılarını" önleyemediği öne sürülerek, bazı milis grupların Irak hükümetiyle bağlantılı olabileceği ve bazı saldırganların kendilerini Irak hükümeti çalışanı olarak gösteren kimlikler taşıyabileceği savunuldu.

ABD'nin Irak misyonunun, bazı personeline yönelik zorunlu ayrılık kararına rağmen ülkede faaliyetlerini sürdürdüğü belirtilen açıklamada, Amerikan vatandaşlarından güvenlik riskleri nedeniyle Bağdat Büyükelçiliği ya da Erbil Başkonsolosluğuna gitmeye çalışmamaları istendi.

Açıklamada, Irak için 4'üncü seviye seyahat uyarısının sürdüğü hatırlatılarak, ABD vatandaşlarına, "Herhangi bir nedenle Irak'a seyahat etmeyin. Oradaysanız derhal ayrılın." çağrısı yapıldı.

ABD'nin Bağdat Büyükelçiliği, birkaç gün önce de Irak'taki vatandaşlarına derhal ülkeyi terk etmeleri çağrısında bulunmuştu.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ülkede yaşayan İran vatandaşlarının sınır dışı edileceğine ilişkin iddiaları yalanlayarak, "İranlı topluluğun sosyal dokunun bir parçasını oluşturduğunu" bildirdi.

BAE Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, ülkede 200’den fazla milletin yaşadığı, bu durumun BAE’nin birlikte yaşama ve hoşgörü değerlerini kökleştirme yönündeki istikrarlı yaklaşımının açık bir göstergesi olduğu belirtildi.

Açıklamada, "ülkede yaşayan İranlı topluluğun saygı ve takdir gördüğü, ülkenin sosyal dokusunun bir parçasını oluşturduğu ve çeşitliliğiyle dışa açıklığının güçlenmesine katkı sunduğu" ifade edildi.

Basında ortaya atılan bazı iddialara da işaret edilen açıklamada, ülkede yaşayanların güvenliği ve refahını korumaya yönelik kurumsal yaklaşımın yerleşik yasal çerçeveler ve prosedürler üzerine kurulu olduğu vurgulandı.

Açıklamada, ülkenin güvenli ve istikrarlı bir ortamı sürdürme, hukuk devleti ilkesini güçlendirme ve herkesin haklarını koruma taahhüdü yinelendi.

Bazı sosyal medya ve basın organlarında BAE’nin İran vatandaşlarının ülkeye girişini ve transit geçişini yasakladığı, ayrıca ülkede bulunanların sınır dışı edilebileceği iddiaları yer almıştı.

Söz konusu iddialarda, İran pasaportu taşıyan kişilerin BAE’ye girişine ve Dubai üzerinden transit geçişine izin verilmediği, uygulamanın geçerli oturum iznine sahip olanları da kapsadığı öne sürülmüştü.

İddialara ilişkin BAE resmi makamlarından bir açıklama yapılmamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'daki askeri hedeflerini önemli ölçüde tamamladıklarını ve yakında süreci "bitireceklerini" belirterek, "Amerika’nın (İran’daki) tüm askeri hedeflerini çok kısa bir süre içinde tamamlama yolundayız ancak önümüzdeki 2-3 hafta içinde onlara çok sert bir darbe indireceğiz." dedi.

Trump, Beyaz Saray’da yaptığı "Ulusa Sesleniş"te, İran gündemine ilişkin güncel durumu değerlendirdi. ABD olarak İran'a yönelik "Destansı Öfke Operasyonu"nu başlattıklarında koydukları hedeflerin çoğuna ulaştıklarını vurgulayan Trump, yakın bir zamanda saldırılarını tamamlayacakları mesajını verdi.

Trump, "Bu akşam, (İran’da) temel stratejik hedefleri tamamlamaya yaklaştığımızı belirtmek isterim. Amerika’nın tüm askeri hedeflerini çok kısa bir süre içinde tamamlama yolundayız ancak önümüzdeki 2-3 hafta onlara çok sert bir darbe indireceğiz." şeklinde konuştu.

"Bu saldırılarla İran'ı Taş Devri'ne geri göndereceğiz"

ABD Başkanı, bu saldırılarla İran'ı ait oldukları yer olan "Taş Devri'ne" geri göndereceklerini dile getirdi.

ABD'nin özellikle İsrail, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt ve Bahreyn'e teşekkür borçlu olduğunu ve bu ülkelere savunma desteği vermeye devam edeceğini söyleyen Trump, "Bu işi çok hızlı şekilde bitireceğiz. Sona çok yaklaştık." ifadelerini kullandı.

Anlaşma olmazsa elektrik santrallerini vururuz

Trump, İran'daki amaçlarının hiçbir zaman rejim değişikliği olmadığını ancak yönetimdeki isimlerin öldürülmesiyle bir bakıma "rejim değişikliği" yaşandığını savunarak, "Eğer bu süre zarfında bir anlaşma sağlanamazsa elektrik santrallerinin her birini vuracağız." diye konuştu.

ABD Başkanı, İran'ın petrol tesislerini ise "bu ülke halkına bir şans vermek" istedikleri için vurmayacaklarını dile getirdi.

NATO ülkelerine Hürmüz Boğazı mesajı

ABD olarak kendilerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrole hiçbir şekilde ihtiyaçlarının olmadığını hatırlatan Trump, "Buna ihtiyacımız yok. Hürmüz Boğazı üzerinden petrol alan ülkeler, o geçidi korumakla yükümlüdür. Onu ele geçirmeli ve değerini bilmelidirler. Bunu kolayca yapabilirler." dedi.

Trump, ABD'nin Rusya ve Suudi Arabistan'ın toplamından daha fazla petrole sahip olduğunu ve Orta Doğu'daki petrole ihtiyacı kalmadığını savundu.

ABD'nin İran ordusuna büyük zararlar verdiğini öne süren Trump, NATO ülkelerinin "kolayca" Hürmüz Boğazı'nı "kontrol altına" alabileceğini iddia etti. "Bunu daha önce yapmalıydınız. Boğaza gidin ve orayı alın, kendiniz için kullanın." şeklinde konuşan Trump, ABD olarak da gerekmesi halinde yardım edeceklerini kaydetti.

Venezuela'ya yönelik askeri müdahalenin ardından bu ülkeden gelen petrolle birlikte ABD'nin Orta Doğu'dan "tamamen bağımsız" hale geldiğini savunan Trump, "Orada olmak zorunda değiliz. Onların petrolüne ihtiyacımız yok. Müttefiklerimize yardım etmek için oradayız." ifadelerini kullandı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD halkına hitaben açık bir mektup yayımlayarak, İran halkının, Amerika, Avrupa ve komşu ülkeler de dahil olmak üzere hiçbir millete karşı düşmanlık beslemediğini söyledi.

Pezeşkiyan, ABD halkına hitaben mektup yayımladı. Mektubunda, İran halkının, Amerika, Avrupa ve komşu ülkeler de dahil olmak üzere hiçbir millete karşı düşmanlık beslemediğini kaydeden Pezeşkiyan, ülkesinin tarih boyunca saldırılara maruz kalmasına rağmen halk ve devletler arasında ayrım yaptığını belirtti.

Pezeşkiyan, İran’ın tehdit olarak sunulmasının bir algı ürünü olduğunu ve bunun İran’a yönelik saldırıları meşrulaştırmak ve silah sanayi sektörünü beslemek için yapıldığını söyledi. Buna bağlı olarak ABD’nin İran’ın çevresinde yoğun bir askeri yığınak yaptığını ve İran’a saldırdığını belirten Pezeşkiyan, ülkesinin söz konusu bu şartlar altında savunma kapasitesini geliştirmekten vazgeçmeyeceğini vurguladı.

Pezeşkiyan ayrıca, özellikle İran ile ABD halkı arasındaki ilişkilerin gerilimden uzak bir tarihi seyre sahip olduğunu ancak ABD'nin 1953 yılında İran’da iktidar olan Başbakan Muhammed Musaddık'ın devrilmesine yol açan darbedeki rolü ve İran’ın petrolü millileştirme hamlesine yapılan müdahalesi dolayısı ile kesintiye uğradığını anlatarak, “İranlıların zihninde ABD politikalarına karşı güvensizlik oluştu ve bu, gün geçtikte daha da derinleşti.” dedi.

İran’ın tüm dış baskılara rağmen gelişme gösterdiğine vurgu yapan Pezeşkiyan, söz konusu gelişimin medyanın ortaya koyduğu algı çalışmaları ile değil doğrudan gözlemlenerek anlaşılabileceğini söyledi.

Pezeşkiyan, İran’a yönelik saldırıların ABD halkının çıkarına hizmet etmediğini ve İran’daki çocukların öldürülmesinin, kanser ilacı üreten fabrikaların vurulmasının ABD imajını daha da zedeleyeceğini vurguladı. ABD’nin İsrail’in vekil gücü gibi hareket ederek İran’a yönelik saldırılara katıldığının altını çizen Pezeşkiyan, ABD halkına, “Bugün ABD hükümetinin öncelik listesinde gerçekten “önce Amerika” mı vardır?” sorusunu yöneltti.

Pezeşkiyan, mektubunun sonunda ise, "Çatışma ile iş birliği arasında yapılacak seçim, kader belirleyen bir seçimdir ve sonuçları gelecek nesillerin kaderini şekillendirecektir. İran, binlerce yıllık tarihinde çok sayıda saldırgan görmüştür. Onlardan geriye sadece utançla anılan bir isim kalmış, İran ise gururla ayakta durmuştur.” hatırlatmasında bulundu.