Eski bir denetçi olan 31 yaşındaki Jeffrey Cesari, İstanbul’da içtiği bir ube latte sonrası bu ürünü Paris’e taşımaya karar verdi. Ancak Cesari, "Ube Signature Paris" girişimini hayata geçirmeye çalışırken gerçek ube bulmanın ne kadar zor olduğunu fark etti.
Piyasada taro veya sıradan mor tatlı patateslerin ube diye satılması, ekstrakt ve toz formlarındaki içerik belirsizliği Cesari’yi Filipinler’e kadar götürdü.
İnternetin yeni gözdesi haline gelen ve Filipinler’e özgü mor bir kök sebze olan ube, matcha’nın halefi olarak küresel bir popülerlik kazanırken beraberinde karmaşık bir tedarik zinciri krizini de getirdi. Eski bir denetçi olan Jeffrey Cesari’nin İstanbul’da bir kafede rastladığı ube latte’yi Paris’e taşıma girişimi, bu egzotik ürünün perde arkasındaki zorlukları göz önüne seriyor.
Küresel Talep ve "Yeni Matcha" Dönemi
CNN'de yer alan habere göre; sosyal medyanın görsel gücüyle yükselen ube, son yıllarda Starbucks ve Costa Coffee gibi dev zincirlerin menülerine girmeyi başardı. ABD’de ube içeren menülerin sayısı son dört yılda üç kat artarken, tüketicilerin bu ürüne olan farkındalığı da %15’ten %27’ye yükseldi. Ancak bu şöhret, ürünün taklit edilmesi (taro veya normal tatlı patatesle karıştırılması) ve gerçek ube köküne ulaşmanın zorlaşması gibi sorunları doğurdu.
Üretimdeki Yapısal Sorunlar
Artan talebe rağmen Filipinler’deki ube üretimi 2025’te %6,7 oranında azaldı. Bunun temel nedenleri şunlar:
Uzun Yetişme Süresi: Ube’nin hasat edilmesi yaklaşık bir yıl sürerken, diğer sebzelerin üç ayda nakit kazandırması çiftçileri ube ekiminden uzaklaştırıyor.
Adaletsiz Gelir Dağılımı: Fiyat artışlarından asıl karı çiftçiler değil, aracı tüccarlar elde ediyor.
Şeffaflık Eksikliği: Tedarik zincirindeki kopukluklar nedeniyle bir yanda kıtlık yaşanırken, diğer yanda pazarda ürün birikmesi gibi dengesizlikler görülüyor.
Enerji Krizi ve Jeopolitik Baskılar
2026 yılı itibarıyla ube sektörü, Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği enerji kriziyle sarsılıyor. Filipinler’de ilan edilen enerji acil durumu, sulama sistemleri için gereken yakıt maliyetlerini üç katına çıkardı. Bu durum, ham ube fiyatlarının savaş öncesine göre yaklaşık %29 oranında artmasına neden oldu.
Girişimcilerin Çözüm Arayışı
Jeffrey Cesari gibi girişimciler, kaliteli ürüne ulaşabilmek için Facebook gruplarından yapay zeka araçlarına (ChatGPT ve Gemini) kadar her yolu denese de, çözümün ancak yerinde inceleme ve çiftçilerle doğrudan sözleşme yapmak olduğunu fark ettiler. "Bohol Ube Projesi" gibi girişimler, çiftçilere sabit fiyat garantisi vererek hem üretimi teşvik etmeyi hem de küresel pazardaki şeffaf olmayan yapıyı kırmayı hedefliyor.
Şu an için talep zirve noktadayken, hem Filipinler’deki üretim kapasitesinin yetersizliği hem de yüksek enerji maliyetleri ube’nin gelecekte daha da "lüks" bir ürün haline gelebileceğine işaret ediyor.
