Ücret gelirinin beyanı: Beyan dönemi öncesi son hatırlatmalar

Didem Erdem / EY Şirket Ortağı

2025 yılı içerisinde aşağıdaki kazanç türlerinde gelir elde eden kişilerin beyan yükümlülüklerini değerlendirmeleri gerekir.

1. Ticarî kazançlar,
2. Ziraî kazançlar,
3. Ücretler,
4. Serbest meslek kazançları,
5. Gayrimenkul sermaye iratları,
6. Menkul sermaye iratları,
7. Diğer kazanç ve iratlar.

Ücret geliri nedir?

Gelir Vergisi Kanunuda ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanmış.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı, prim, ikramiye vb. veya başka adlar altında ödenmiş olması da yapılan ödemenin niteliğini değiştirmemekte.

Beyana tabi ücret gelirleri nelerdir?

Ücret gelirleri genel olarak bordro aracılığı ile vergilendirilmekte olup kesilen gelir vergisi işverenler tarafından muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile beyan edilmektedir.

Ücret gelirlerinin aşağıdaki durumlarda yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.

1. Tek işverenden elde edilen ve Türkiye’de gelir vergisine tabi tutulan ücret gelirinin 2025 yılı için 4.300.000 TL’yi aşması halinde,
2. Birden fazla işverenden, kesintiye tabi olan ücret geliri elde edilmesi durumunda birden sonraki işverenden alınan ücretlerin toplamı 2025 yılı için 330.000 TL’yi aşması durumunda,
3. kinci maddede yer verilen 330.000 TL’lik sınırın aşılmamış olması ancak toplam ücret gelirinin 2025 yılı için 4.300.000 TL’yi aşması halinde,
4. Yurt dışından ücret geliri elde edilmesi halinde. (Sadece yurt dışından ücret geliri varsa asgari ücretin yıllık gelir vergisi matrahını aşması halinde) Tek işverenden elde edilen ve ücretlerinden Türkiye’de gelir vergisi kesintisi yapılıp terkin uygulanan 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında çalışanlar için de bu ücretlerin belirtilen haddi (2025 yılı için 4.300.000 TL) aşması durumunda beyan yükümlülüğünü hatırlatmak gerekir.

Burada bir parantez açıp yurt dışından elde edilen ücret gelirinin vergilendirilmesine ilişkin bir değerlendirmede bulunmakta fayda var. Doğrudan yurt dısından elde edilen ücretler için aşağıdaki şartların bir arada varlığı halinde ilgili ücretin gelir vergisinden istisna olduğu kabul edilmektedir.

• Türkiye’de hizmet arz eden gerçek kişinin bağlı bulunduğu işverenin dar mükellef kurum olması, bu kurumun da Türkiye’de hiçbir şekilde kazanç elde edecek mahiyette faaliyette bulunmaması,
• Dar mükellef kurumda çalışan kişinin hizmet erbabı ve yapılan ödemenin de ücret niteliğinde olması,
• Dar mükellef kurumun Türkiye’deki personeline yapacağı ödemenin bu kurumun yurt dışı kazançlarından karşılanması,
• Ücretin döviz olarak ödenmesi,
• Ödenen ücretin dar mükellef kurumun Türkiye’deki hesaplarına gider olarak kaydedilmemesi.

Söz konusu istisnanın uygulanması konusunda hassas bir değerlendirme yapılmasının, gerekirse Vergi İdaresi’nden görüş alınmasının yerinde olacağı düşüncesindeyiz.

İş değiştiren kişilerin gelir vergisi matrahlarını taşımaları halinde beyanname vermeleri gerekir mi?

İş değiştiren çalışanların yeni işverenlerden talep etmesi halinde eski işyerindeki kümülatif gelir vergisi matrahının yeni şirkette dikkate alınmasını isteyebilirler. Bu durumda işverenin bu isteği karşılaması gerektiği 311 Sıra No.lu Gelir Vergisi Tebliği’nde ifade edilmiştir.

Gelir vergisi matrahının taşınması durumunda eksik ödenen vergi bulunmamasından bahisle beyanname verilmesi gerekmediğinin iddia edilmesi isabetli değildir; zira Kanun maddesinde yalnızca ilgili beyan sınırına yer verilmekte olup ilgili sınırın aşılması halinde toplam ücret gelirinin beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir.

Yıllık gelir vergisi beyannamesi nasıl verilir?

Yıllık gelir vergisi beyannamesi ticari, zirai veya serbest meslek faaliyeti olmayan gerçek kişiler tarafından hazır beyan sistemi aracılığı ile elektronik olarak beyan edilebilmektedir. Beyannamenin verilmesi için mernis sisteminde adres kaydının bulunması yeterli olup ayrıca bir mükellefiyet açılması için vergi dairesine başvuruda bulunmaya gerek bulunmaz.

Yıllık gelir vergisi beyannamesinde beyan edilen gelirden yapılacak indirimler nelerdir?

Gelir Vergisi Kanunu’nun 89’uncu maddesinde mükelleflere bazı harcamalarını beyan edilen gelirden indirim yapma hakkı tanınmıştır. Bu madde kapsamında en sık karşılaştığımız indirim kalemleri şahıs sigorta primleri, eğitim ve sağlık harcamaları, çok geniş olarak düzenlenmiş olan bağış& yardımlar ile diğer indirimlerdir.

Her bir indirim kalemi özelinde ilgili Kanun maddesinde yer verilen indirim şartlarının gözetilerek beyannamede indirim konusu yapılması gerekmektedir. Zira vergi dairelerinin gerçekleştirdiği incelemelerde indirim konusu yapılan harcamalara ilişkin belgeler de talep edilmektedir.

Uygulamada en sık karşılaşılan indirim, eğitim ve sağlık harcamlarından kaynaklanmaktadır. Eğitim ve sağlık harcamalarının indirim olarak dikkate alınabilmesi için aşağıdaki şartları taşıması gerekmektedir.

1. Beyan edilen gelir tutarının yüzde 10’unu aşmaması,
2. Türkiye’de yapılması,
3. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla, mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin olarak yapılması.

Beyannamenin indirime ilişkin son satırı ise diğer indirimler başlığı taşımakta olup beyannamenin indirimler bölümünde yer verilen ve sayılan indirim kalemleri dışında kalan ve ilgili kanunda indirimi mümkün olan kalemlere bu bölümde yer verilmesi gerektiği söylenebilir.

Yıllık gelir vergisi beyannamesi sonucunda iade doğabilir mi?

Beyan edilen gelir toplamından indirimler düşüldükten sonra gelir vergisi hesaplanacaktır. Örneğin tek bir Türk işverenden ücret geliri elde eden bir çalışan, ücret gelirinin beyan sınırını aşması nedeni ile beyanname verdiği durumda ilgili yıl içinde yapmış olduğu eğitim ve sağlık harcamalarını tevsik etmek ve kanunda yer verilen koşulları sağlamak şartı ile indirim konusu yapabilir. Yıl içinde ödenen gelir vergisinin mahsubu ile beyannamede iade edilmesi gereken gelir vergisi çıkacaktır. İade işleminin gerçekleşmesi için ilgili vergi dairesine ayrı bir başvuru yapılması gerektiği ve vergi dairesi ile iade sürecinin yönetilmesi gerektiği unutulmamalıdır.

Vergi ne zaman ödenir?

Gelir vergisi ödemesi iki eşit taksitte ilgili yılın mart ayı sonunda ve temmuz ayı sonunda ödenir. Beyannameye ilişkin damga vergisinin ise ilgili yıl mart ayı sonuna kadar ödenmesi gerekir. Gelir vergisi iadesi çıkan durumlarda da damga vergisi ödemesinin mart ayı sonuna kadar yapılması gerektiği unutulmamalı.

Gelir vergisi kanundan kaynaklı indirimlerden faydalanmak için YMM tasdik raporu gerekli mi?

30.12.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 49 sıra no’lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği ile gelir ve kurumlar vergisi kanunlarında yer alan indirim ve istisnalardan yararlanılabilmesi için tasdik zorunluluğu getirilmiştir.

Tebliğ’in 4’üncü maddesinde listelenen tasdiki zorunlu kalemlerde yıllık gelir vergisi beyannamesinin ‘’Diğer indirimler’’ kısmına yer verildiği görülmektedir.

Tasdik zorunluluğunun şahıs sigorta primleri, eğitim ve sağlık harcamaları gibi kalemler için zorunlu tutulmadığı, mükelleflerin talebi halinde bunların tasdik edilebileceği anlaşılmaktadır.

Gelir vergisi beyanına ilişkin son yorumlar

Beyanname veren mükellef sayısının arttırılması, vergide adaletin sağlanması ve kayıt dışı ekonominin engellenmesi için gelir vergisi beyanı önem arz etmekte.

Öte yandan, yukarıda yer verilen şartları taşımayan, beyan sınırının altında ücret geliri elde eden çalışanlar için gelir vergisi kesintisi nihai vergi olmakta ve beyanname verilememesi sebebi ile gerçekleştirilen harcamaların indirim olarak dikkate alınamaması sonucuna yol açmaktadır.

Beyan sınırlarının gözden geçirilmesi ve bu eşitsizliğin giderilmesi yerinde olacaktır.