CANLI ABD-İsrail-İran savaşında 24. gün: Füzeler ateşlendi, üsler vuruldu

İran'ın batısındaki Loristan eyaletine bağlı Hürremabad kentinde ABD-İsrail'in sivil yerleşim noktalarına düzenlediği saldırılarda 6 kişinin hayatını kaybettiği, 43 kişinin yaralandığı bildirildi.

İran basınının Loristan Valiliğinin açıklamasına dayandırdığı habere göre, Loristan'ın Hürremabad kentinin kuzeyindeki sivil yerleşim noktalarına düzenlenen ABD-İsrail saldırılarında 6 kişi yaşamını yitirdi.

Birçok evin hasar gördüğü ve 4 binanın ise yıkıldığı saldırılarda, 43 kişinin de yaralandığı bildirilirken can kaybının artabileceği bilgisi verildi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ülkesinin İran'a saldırıları finanse edecek "yeterli kaynağa" sahip olduğunu ancak ordunun gelecekte de güçlü şekilde desteklenmesi için Kongreden ek bütçe talep ettiklerini söyledi.

NBC News'ün "Meet the Press" programında konuşan Bessent, ek bütçenin mevcut harcamaları karşılamaktan ziyade ileriye dönük askeri kapasitenin güçlendirilmesini amaçladığını belirtti.

ABD'nin İran'a saldırıları finanse edecek "yeterli kaynağa" sahip olduğunu belirten Bessent, ordunun gelecekte de güçlü şekilde desteklenmesi için Kongre'den ek bütçe talep ettiklerini aktardı.

Bessent, İran'ın altyapısına yönelik saldırılara ilişkin, "Bazen gerilimi düşürmek için tırmandırmak gerekir." değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a karşı söylemlerinin "İranlıların anladığı tek dil" olduğunu savunan Bessent, ayrıca Basra Körfezi'ndeki Hark Adası konusunda, buranın ABD varlığı haline getirilmesi dahil tüm seçeneklerin masada olduğunu söyledi.

Bessent, İran ve Rus petrolüne yönelik yaptırımların gevşetilmesi sayesinde Çin dışında Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerin de petrol alabileceğini belirterek bunun, petrol fiyatlarının varil başına 150 dolara çıkmasını engelleyebileceğini ve İran ile Rusya'nın toplam gelirlerini sınırlayabileceğini ifade etti.

ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon), "İran'la devam eden savaş için" 200 milyar dolar ek bütçe talep ettiği belirtilmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı açmaması halinde ülkenin elektrik santrallerini vuracağına yönelik tehdidinin "çok iyi" sonuç vereceğini öne sürerek, bu durumun "İran'ın tamamen yok edilmesine" yol açabileceğini savundu.

Trump, İsrail'in Kanal 13 televizyonuna verdiği telefon röportajında, konuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu.

İran'a Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaması halinde enerji santrallerine saldırılacağı yönünde verdiği ültimatomun "çok iyi" sonuçlanacağını ifade eden Trump, "Yakında göreceksiniz, çok iyi olacak." dedi.

Donald Trump, bu durumun, "İran'ın tamamen yok edilmesine" yol açabileceğini iddia etti.

Boğazın yeniden açılmasına destek vermedikleri gerekçesiyle NATO müttefiklerini de eleştiren Trump, bu ülkelerin "hiçbir şey yapmadığını" öne sürdü.

Trump'ın açıklamaları

ABD Başkanı Trump, 48 saatte İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tamamen açmaması halinde, bu ülkenin elektrik santrallerini vurmaya başlayacaklarını duyurmuştu.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Eğer İran, tam olarak şu andan itibaren 48 saat içinde Hürmüz Boğazı'nı tehdit olmaksızın tamamen açmazsa, ABD, en büyüğünden başlayarak İran’ın çeşitli elektrik santrallerini vuracak ve yerle bir edecektir." ifadesini kullanmıştı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, müttefik ülkelerin, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına destek verme konusundaki tereddütleri hususunda ABD Başkanı Trump'tan "anlayış" istemişti.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, İran'ın elektrik santrallerine saldırı olması durumunda İsrail ile ABD üslerine elektrik sağlayan bölgedeki ülkelerin elektrik santrallerinin hedef alınacağını duyurdu.

Tesnim Haber Ajansı, Devrim Muhafızları tarafından yapılan yazılı açıklamayı yayımladı.

İran'ın elektrik santrallerine saldırılması durumunda misilleme olarak İsrail'in elektrik santralleri ve ABD üslerine elektrik sağlayan bölgedeki ülkelerin elektrik santrallerinin hedef alınacağı belirtilen açıklamada, ayrıca Amerikalıların bölgede ortak olduğu ekonomik, sanayi ve enerji altyapılarının da hedef alınacağı ifade edildi.

ABD Başkanı Donald Trump, 48 saat içinde İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tamamen açmaması halinde bu ülkenin elektrik santrallerini vurmaya başlayacaklarını duyurmuştu.

Trump, sosyal medya hesabından dün yaptığı paylaşımda, "Eğer İran, tam olarak şu andan itibaren 48 saat içinde Hürmüz Boğazı’nı tehdit olmaksızın tamamen açmazsa, ABD, en büyüğünden başlayarak İran’ın çeşitli elektrik santrallerini vuracak ve yerle bir edecektir." ifadelerini kullanmıştı.

ABD hükümeti, İran'a yönelik saldırılar ve Tahran'ın misillemeleri sürerken, Orta Doğu başta olmak üzere tüm dünyadaki vatandaşlarına "daha dikkatli olmaları" çağrısında bulundu.

ABD Dışişleri Bakanlığından konuyla ilgili yeni bir açıklama yapıldı.

Açıklamada, dünya genelinde ABD diplomatik temsilciliklerinin halihazırda hedef alındığı belirtilerek, hava sahasının zaman zaman kapatılmasının seyahatlerde aksamalara yol açabileceği kaydedildi.

"İran bağlantılı grupların dünya genelinde Amerikalılarla bağlantılı noktaları hedef alabileceği" uyarısında bulunulan açıklamada, yurt dışındaki vatandaşlara en yakın ABD Büyükelçiliği veya Konsolosluğu tarafından yayımlanan güncel güvenlik duyurularını takip etmeleri tavsiye edildi.

Açıklamada, Orta Doğu'dakiler başta olmak üzere tüm ABD vatandaşlarına "daha dikkatli olmaları" çağrısı yapıldı.

İsrail ordusunun, İran'a yönelik saldırılarda eski mühimmat kullanmaya başladığı öne sürüldü.

İsrail devlet televizyonu KAN'ın haberine göre, ordu, İran'daki askeri üslere yönelik saldırılarda yarım asırdır depolarda tutulan ve isabet oranı düşük mühimmat kullanmaya başladı.

Ordunun, maliyetten tasarruf ve stokları tüketme amacıyla bu mühimmatları kullandığı kaydedildi.

İsrail basını, ABD'nin Tel Aviv yönetimine, Hürmüz Boğazı'nın açılmasına dair saldırı planları kapsamında, savaşın beklenenden daha uzun süreceği yönünde bir mesaj ilettiğini ileri sürdü.

İsrail'in Kanal 12 televizyonu, ABD'nin değerlendirmesine göre Hürmüz Boğazı'nın açılması için yürütülen saldırıların haftalarca süreceğini kaydetti.

ABD'nin İsrail'e bu saldırı planları nedeniyle savaşın beklenenden uzun süreceği mesajını ilettiği öne sürülen haberde, Washington yönetiminin planının, sadece boğazı açmak değil, İran'ın küresel enerji fiyatları üzerindeki etkinliğini ortadan kaldırmak olduğuna işaret edildi.

Haberde, ABD'li yetkililerin "Zaman alsa da stratejik bir değişiklik istiyoruz." dediği aktarıldı.

İsrail'in ABD'nin bazı planlarından haberdar olduğu ve bazı faaliyetlerine aktif olarak katıldığı kaydedilen haberde ABD'nin saldırı planlarına göre hareket etmesi durumunda tahminlerin aksine savaşın haftalar boyunca sürebileceği iddia edildi.

İsrail, İran'ın ülkenin güneyindeki Arad ve Dimona'ya yaptığı misillemelerin ardından Tel Aviv'deki Ben Gurion Havalimanı'ndan yapılan uçuşlara kısıtlama getirdi.

İsrail Ulaştırma Bakanı Miri Regev, yaptığı açıklamada, güvenlik yetkililerinin tavsiyesi üzerine Ben Gurion Havalimanı'ndaki uçuş faaliyetlerine kısıtlama getirildiğini duyurdu.

Regev, bugün yerel saatle 17.00'den itibaren saatte iki uçak yerine bir uçağın iniş ve kalkışına izin verileceğini belirterek, her bir uçuş için 120 olan yolcu sayısının da 50'ye düşürüldüğünü kaydetti.

Güvenlik kurumlarının tavsiyelerine göre yönergelerin her an değişme ihtimalinin bulunduğuna işaret eden Regev, Ben Gurion Havalimanı'nın sınırlı olarak açılmasının ardından İsrailli hava yolu şirketlerinin uçuşlarıyla 140 bin vatandaşın ülkeye geri döndüğünü iddia etti.

ABD medyası, İsrail'in İran'da "yönetimi devirecek bir isyan çıkarma" planının "temel bir yanılgı" olduğu ve Donald Trump yönetiminin sahadaki durumdan bağımsız olarak bu plana iyimser yaklaşmasının "hata olduğu" değerlendirmesini yaptı.

Amerikan New York Times (NYT) gazetesi, üst düzey ABD'li ve İsrailli yetkililere dayandırarak hazırladığı analiz haberde, bu iki ülkenin "İran'da isyan çıkarma planlarının" nasıl gerçeğe dönüşmediğini anlattı.

NYT, "İsrail, İran'da isyan çıkarabileceğini düşünüyordu, ancak bu gerçekleşmedi" başlığıyla paylaşılan analizde, İsrail istihbaratının bu konudaki analiz eksikliğine ve ABD'nin sahadaki durumdan bağımsız olarak iyimser tavrına işaret edildi.

Analize göre, İsrail Dış İstihbarat Servisi Mossad, "İran'da ayaklanma çıkararak yönetimin düşeceği" yönündeki bir planı Başkakan Binyamin Netanyahu'ya sundu. Netanyahu, söz konusu Mossad planını ABD Başkanı Trump'ı ikna etme sürecinde kullandı.

Mossad'ın "İran'da ayaklanma" planı

Analize göre, İran saldırıları başlamadan önce İsrail Dış İstihbarat Servisi Mossad Başkanı David Barnea, İsrail Başbakan Binyamin Netanyahu'ya "İran'da nasıl iç ayaklanma çıkarabileceklerine" ilişkin kapsamlı bir planla geldi.

Barnea, Netanyahu'ya, savaşın başlamasından itibaren birkaç gün içinde İranlı muhalifleri ayaklanma için harekete geçirebileceklerini ve bunun İran yönetiminin çöküşüne bile yol açabilecek diğer isyanları tetikleyebileceğini anlattı.

Söz konusu plana göre saldırıların başında İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesi ve rejim değişikliğini teşvik etmeye yönelik bir dizi istihbarat operasyonu, savaşa hızlı bir son verebilecek kitlesel bir ayaklanmaya zemin hazırlayabilecekti.

Mossad Başkanı, aynı planı ocak ayının ortasında Washington'a yaptığı ziyaret sırasında üst düzey Trump yönetimi yetkililerine de sundu.

Netanyahu, Mossad planını Trump'ı ikna etmede kullandı

Netanyahu planı benimserken, Mossad'ın bu konudaki iyimserliğini Trump'ı ikna etme sürecinde de kullandı.

İki liderin ayaklanma konusundaki iyimser tutumuna karşı bazı üst düzey Amerikalı istihbarat yetkilileri, söz konusu planın "uygulanabilirliği" konusundaki şüphelerini ve sahadaki durumun planla örtüşmediği yönündeki fikirlerini dile getirdi.

Ancak savaşın üçüncü haftasında Amerikan ve İsrail istihbarat değerlendirmeleri, İran'ın "teokratik hükümetinin zayıfladığı, ancak varlığını aktif olarak sürdürdüğü" sonucuna vardı.

ABD ile İsrail'in isyan konusundaki inancı temel bir yanılgıydı

Çok sayıda ABD'li ve İsrailli yetkili ile yapılan görüşmelere dayanan makaleye göre, İsrail ve ABD'nin "İran'da yaygın bir ayaklanmayı başlatabileceği" yönündeki inancının "temel bir yanılgı" olduğu ortaya çıktı.

Netanyahu, Mossad'ın İran'da isyan çıkarma vaatlerinin gerçekleşmediğine dair hayal kırıklığını ifade ederken, saldırıların başlamasından günler sonra gerçekleştirilen bir güvenlik toplantısında, "Trump'ın savaşı her an sona erdirmeye karar verebileceğini" ve "Mossad operasyonlarının henüz sonuç vermediğini" sinirli bir şekilde dile getirdi.

Öte yandan bazı ABD'li askeri yetkililer de Trump'a, "Amerikan ve İsrail bombalarının yağdığı bir ortamda İranlıların sokaklara çıkıp yönetimi protesto etmeyeceğini" vurguladı.

Benzer şekilde ABD'li istihbarat yetkilileri, "yönetimi tehdit edecek boyutta kitlesel bir ayaklanma ihtimalinin" düşük olduğu değerlendirmesini Beyaz Saray'a iletti.

Makalede ayrıca İsrail Savunma Kuvvetleri Askeri İstihbarat Araştırma Bölümü'nün eski İran Masası Başkanı Shahar Koifman'ın görüşüne yer verildi. Koifman, "Mevcut çatışma sürecinde İran hükümetini devirmenin ulaşılabilir bir hedef olduğuna inanmadığını" vurguladı.

ABD, Kürt unsurların kullanılması fikrine artık sıcak bakmıyor

NYT'nin analizinde dikkat çeken bir diğer husus da Mossad'ın bölgedeki Kürt grupları İran'da olası bir ayaklanma planında kullanma fikrine ilişkin Washington'da ortaya çıkan durum oldu.

Amerikalı yetkililer, hem CIA hem de Mossad'ın son yıllarda Kürt güçlerine silah ve çeşitli destek sağladığını ve CIA'in İranlı "Kürt savaşçıları" desteklemeye yönelik adımlar attığını belirtti.

Analizin bu bölümünde, "Ancak Amerikalı yetkililer, artık savaş öncesinde benimsedikleri (İsrail'in) Kürtleri vekil güç olarak kullanma fikrine eskisi kadar sıcak bakmıyor; bu durum İsrailli mevkidaşlarıyla gerginliğe yol açtı." ifadesine yer verildi.

Bu bağlamda, Trump'ın 7 Mart'ta yaptığı ve "Kürt liderlerine İran'a milis göndermemelerini" açıkça belirttiği açıklamasına atıf yapıldı.

Aynı bölümde, Türkiye'nin, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan aracılığıyla ABD'li mevkidaşı Marco Rubio'ya, "herhangi bir Kürt girişimine destek vermemeleri" konusunda uyardığı belirtildi.

Diğer yandan ABD istihbaratının, saldırılar başlamadan önce yaptığı simülasyonlarda, "İran yönetiminin tamamen çökmesinin görece düşük bir olasılık" olduğu değerlendirmesini yaptığı kaydedildi.

İran ve Hizbullah'ın eş zamanlı ateşlediği füze ve roketlerin ardından İsrail'in kuzeyinde Lübnan sınırına yakın bölgelerde art arda sirenler çaldı.

İsrail ordusundan yapılan açıklamada, İran'dan füzelerin ateşlendiğinin tespit edildiği ve hava savunma sistemlerinin İran füzelerini önlemeye çalıştığı bildirildi.

İran füzeleri nedeniyle İsrail'in kuzeyindeki Celile ve işgal altındaki Suriye toprağı Golan Tepeleri'nde Lübnan sınırına yakın bölgelerde sirenler çalarken, İsrail ordusu İran'dan ateşlenen yeni bir füze dalgasının tespit edildiğini duyurdu.

İran'ın dakikalar içerisinde düzenlediği ikinci dalga misillemenin ardından yine İsrail'in kuzeyindeki aynı bölgelerde sirenler tekrar devreye girdi.

İsrail'in Kanal 12 televizyonu, İran'ın iki salvosuyla eş zamanlı Lübnan'daki Hizbullah'ın da İsrail'in kuzeyindeki Nahariye'yi iki dalga roket saldırısıyla hedef aldığını belirtti.

Haberde, füze ve roketlerin büyük bir kısmının engellendiği, bazılarının ise açık alana düştüğü iddia edildi.

İsrail'in Times of Israel gazetesi, askeri değerlendirmelere göre, İran'ın ilk dalgada fırlattığı bir füzenin ilk kez Lübnan topraklarına düştüğünü kaydederek, İran'ın Lübnan'ın güneyindeki İsrail askeri noktalarını hedef almış olabileceğine işaret etti.

ABD'nin İran'ın petrol terminallerinden Basra Körfezi'ndeki Hark Adası'na çıkarma yapma hazırlıkları kapsamında bölgeye personel sevkiyatını hızlandırdığı iddia edildi.

İsrail'in Jerusalem Post gazetesinin ismini paylaşmak istemeyen kaynaklara dayandırdığı haberine göre, ABD Hark Adası'na kara saldırısı düzenlemeyi değerlendiriyor. Üst düzey ABD'li yetkililer, son günlerde İsrail ve diğer ülkelerdeki muhataplarına ABD'nin Hark Adası'nı işgal etmek için saldırı başlatmaktan başka seçeneği kalmayabileceğini bildirdi.

Konuya vakıf ABD'li bir kaynak, Amerikan ordusunun Hark Adası'na çıkarma yapmak için Orta Doğu'ya binlerce deniz piyadesi ve donanma personeli sevkiyatını hızlandırdığını söyledi. Haberde, bu sevkiyatın, hafif uçak gemisi işlevi gören amfibi saldırı gemisi USS Boxer'ın yanı sıra amfibi nakliye gemileri USS Portland ve USS Comstock'tan oluşan USS Boxer Amfibi Hazırlık Grubu'nu kapsadığı ve bu üç geminin yaklaşık 4 bin 500 deniz piyadesi ve ek muharebe personelini taşıdığı belirtildi.

Basra Körfezi'ndeki Hark Adası'nın İran'ın petrol ihracatının ana merkezi konumunda olduğu ve buradan ham petrolün yüzde 90'ının Çin'e gönderildiği kaydedilen haberde, son günlerde adanın işgal edilip edilmemesi konusunda ABD yönetimi içinde tartışmaların başladığına dikkati çekildi.

İran’ın petrol ihracındaki atardamarı: Hark Adası

Hark Adası, İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştirildiği ana terminal olarak biliniyor. Yaklaşık 21 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip ada, Buşehr eyaleti açıklarında bulunuyor. İran ana karasına yaklaşık 30 kilometre, Buşehr limanına ise yaklaşık 55 kilometre mesafede yer alıyor. Petrol terminallerine ev sahipliği yapsa da Hark Adası, bir yerleşim yeri ve nüfusu yaklaşık 8 bin 200 kişiden oluşuyor.

Yüzölçümü küçük olmasına rağmen İran’ın enerji altyapısının merkezinde yer alan adanın bir bölümü petrol terminalleri, boru hatları ve dev depolama tanklarından oluşuyor.

Hark Adası’nda doğrudan petrol üretimi yapılmıyor. İran kara sularında ve açık denizde bulunan Ebu Zer, Furuzan ve Durud adlı petrol sahaları ile karadaki bazı petrol sahalarından çıkarılan ham petrol, deniz altı boru hatları aracılığıyla adadaki büyük depolama ve yükleme tesislerine taşınıyor. Petrol, depolama tanklarında saklanıyor veya dev tankerlerle başta Asya pazarlarına sevk ediliyor.