CANLI ABD-İsrail-İran savaşında son durum: Savaşın 24. gününde neler yaşandı?

ABD ve İsrail’in sabaha karşı hedef aldığı İran’ın başkenti Tahran’daki Enderzgu bölgesinde ciddi hasar meydana geldi.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları devam ediyor. Tahran’a yönelik sabah saatlerinde düzenlenen saldırılarda sivil yerleşim yeri Enderzgu bölgesi hedef alındı.

AA ekibi bölgedeki hasarı görüntüledi. Saldırı sonucu 8 katlı bir binanın yarısının yıkıldığı diğer yarısının ise kullanılamaz hale geldiği görüldü.

Yıkılan binanın yakınlarında yer alan diğer binaların ciddi hasar aldığı, çevrede bulunan çok sayıda aracın da kullanılamaz hele geldiği dikkati çekti.

Bölgede enkaz kaldırma çalışmalarına devam edilirken İranlı yetkililer, hedef alınan binanın tamamen sivil yerleşim yeri olduğunu ve askeri hiçbir unsurun bölgede yer almadığını ifade etti. Yetkililer saldırılarda yaralanma ve can kaybına ilişkin bilgi vermedi.

Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmaların "Tahran’ın eseri olmadığını" ifade ederek, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenli geçişler için çabaladıklarını belirtti.

Umman Dışişleri Bakanı Busaidi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, "İran hakkındaki görüşünüz ne olursa olsun, bu savaş onların eseri değil. Bu durum geniş çaplı ekonomik sorunlara yol açıyor ve savaş devam ederse bunların çok daha kötüleşeceğinden korkuyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Busaidi, Umman’ın Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçiş düzenlemelerinin sağlanması için yoğun şekilde çalıştığını kaydetti.

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Sözcüsü Anouar El Anouni, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran enerji santrallerine ve enerji altyapısına yönelik her türlü askeri saldırıyı 5 gün erteleme talimatının ardından "Her türlü itidal mesajını memnuniyetle karşılıyoruz" açıklamasında bulundu.

El Anouni, günlük basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtladı. AB'nin gerginliğin azaltılması ve azami itidal çağrısında bulunduğunu anımsatan El Anouni, "Her türlü itidal mesajını memnuniyetle karşılıyoruz." dedi.

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'ın, Türkiye, Katar ve İran'daki mevkidaşlarıyla görüşmeye devam ettiğini aktaran El Anouni, AB'nin ileriye dönük diplomatik yol arayışını sürdürdüğünü ifade etti.

El Anouni, AB'nin bölgedeki ortaklarıyla irtibatta olmaya devam edeceğini ve bölgesel istikrar, güvenlik ve uluslararası hukuka saygı gösterilmesi yönündeki çabalarını sürdüreceğini dile getirdi.

Trump'ın açıklaması

ABD Başkanı Trump, "ABD ve İran'ın, Orta Doğu'daki düşmanlıklarımızın tam ve kesin bir şekilde çözümü konusunda son 2 günde çok iyi ve verimli görüşmeler gerçekleştirdiğini bildirmekten memnuniyet duyuyorum. Bu derinlemesine, detaylı ve yapıcı görüşmelerin tonuna ve havasına dayanarak, devam eden toplantı ve görüşmelerin başarısına bağlı olarak, Savaş Bakanlığına İran enerji santrallerine ve enerji altyapısına yönelik her türlü askeri saldırıyı 5 günlük bir süre için erteleme talimatı verdim." ifadelerini kullanmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, son 2 gündür ülkesinin, İran ile "Orta Doğu'daki düşmanlıkları çözmek için çok verimli görüşmeler" yaptığını belirtti.

Trump, ABD merkezli Truth Social sosyal medya platformu hesabından konuya ilişkin açıklamada bulundu.

ABD Başkanı Trump, şu ifadeleri kullandı:

"ABD ve İran'ın, Orta Doğu'daki düşmanlıklarımızın tam ve kesin bir şekilde çözümü konusunda son 2 günde çok iyi ve verimli görüşmeler gerçekleştirdiğini bildirmekten memnuniyet duyuyorum. Bu derinlemesine, detaylı ve yapıcı görüşmelerin tonuna ve havasına dayanarak, devam eden toplantı ve görüşmelerin başarısına bağlı olarak, Savaş Bakanlığına İran enerji santrallerine ve enerji altyapısına yönelik her türlü askeri saldırıyı 5 günlük bir süre için erteleme talimatı verdim."

ABD-İsrail saldırılarının hedefindeki İran'ın başkenti Tahran'da art arda patlamalar meydana gelirken, hava saldırıları sonrası başkentin bazı noktalarından dumanlar yükseldi.

AA muhabirinin aktardığına göre, savaş uçaklarının sesi duyulduktan kısa süre sonra Tahran'ın farklı noktalarında patlamalar medyada geldi.

Saldırı sırasında İran'a ait hava savunma sistemleri devreye girerken, başkentin farklı bölgelerinden dumanlar yükseldi.

Öte yandan Tahran semalarında yer yer savaş uçaklarının sesi duyulmaya devam ediyor.

Japonya, ABD'nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Mike Waltz'un, Tokyo yönetiminin Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemileri korumak için "donanmasının bir kısmını" tahsis edeceği yönündeki iddiasını yalanladı.

Jiji Press ajansının haberine göre, Kabine Baş Sekreteri Minoru Kihara, Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae'nin, Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş için Japonya Deniz Öz Savunma Kuvvetlerinin (MSDF) bir kısmının görevlendirileceğine ilişkin kesin bir taahhüt vermediğini ifade etti. Minoru, Takaiçi'nin Washington ziyareti sırasında ABD Başkanı Donald Trump'ın, Japonya'nın Hürmüz Boğazı konusunda destek vermesi talebinde bulunduğunu aktardı.

Öte yandan, Takaiçi, bugün parlamentoda yaptığı konuşmada, Hürmüz Boğazı dahil Orta Doğu'daki durumun çözüme kavuşturulması için uluslararası toplumla işbirliği içinde olacaklarını ve diplomatik çaba göstereceklerini belirtti.

ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Waltz, CBS kanalına yaptığı açıklamada Takaiçi'nin, "ülke donanmasının bir kısmının Hürmüz Boğazı'nda güvenliği sağlamaya destek vermesi konusunda taahhütte bulunduğunu" savunmuştu. Waltz, "Müttefiklerimizin olması gerektiği gibi dediğimize geldiğini görüyoruz." ifadesini kullanmıştı.

Trump'ın Hürmüz koalisyonu girişimi

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ve İsrail'in, İran'a yönelik saldırıları ve İran'ın misillemeleriyle tırmanan gerilimde, gemi trafiğine kapanma tehlikesi bulunan Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin sağlanması konusunda 7 ülkeyle görüşmeler yürüttüklerini açıklamıştı. ABD basınındaki haberlere göre Trump, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğine ilişkin gazetecilere yaptığı açıklamada, "Petrolün büyük bir kısmını, yani yaklaşık yüzde 90'ını boğazdan temin ediyorlar. Ben de 'Girmek ister misiniz?' dedim. Bakalım ne olacak. Belki gelirler, belki de gelmezler." ifadesini kullanmıştı.

Trump, sosyal medya hesabında yaptığı paylaşımda da "Umarız, bu yapay kısıtlamadan etkilenen Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore, İngiltere ve diğerleri, gemilerini Hürmüz Boğazı'na gönderirler ki, burası tamamen başsız kalmış bir ülkenin tehdidine maruz olmaz." değerlendirmesini yapmıştı.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, İran'daki nükleer santrallere saldırıların düzenlenmesinin son derece tehlikeli olduğunu belirterek, "Bu, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir." dedi.

Peskov, başkent Moskova'da gazetecilerin gündemdeki konulara dair sorularını yanıtladı.

İran'daki Buşehr Nükleer Santrali'ne yönelik saldırıların sürdürülmesi ihtimalini değerlendiren Peskov, "Elbette, bu eğilim devam ederse, çok büyük bir güvenlik tehdidi oluşturacak. Bununla ilgili Amerikan tarafına gerekli sinyaller veriliyor. Nükleer tesislere yönelik saldırıları, son derece tehlikeli olarak değerlendiriyoruz. Bu, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir." şeklinde konuştu.

Peskov, ABD Başkanı Donald Trump'ın, "İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açmaması halinde elektrik santrallerini vuracağı" tehdidine ilişkin ise "Durumun çoktan siyasi diplomatik çözüme döndürülmesi gerekiyordu. Bu, bölgede feci düzeyde oluşan gerginliğin düşürülmesine katkıda bulunacak tek şey." dedi.

Rusya'nın ABD'ye, İran ve Ukrayna'ya ilişkin karşılıklı olarak istihbarat desteklerini kesme teklifinde bulunduğu yönündeki iddiayı yalanlayan Peskov, "Bu doğru olmayan bir bilgi." ifadesini kullandı.

Dmitriy Peskov, Fransız Donanmasının, Akdeniz'de Rusya'nın "gölge filosuna" ait olduğundan şüphe edilen "Deyna" isimli gemiyi durdurmasını ise yorumsuz bıraktı.

Sözcü Peskov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'a Rusya'yı ziyaret etmesi yönündeki teklifinin geçerli olduğunu dile getirdi.

İran'ın, ABD ve İsrail saldırılarına misilleme kapsamında 28 Şubat’tan bu yana, Körfez ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırıları sürdürüyor.

Bahreyn

Bahreyn Savunma Kuvvetleri, ülkeye gönderilen 2 füze ve 36 insansız hava aracının (İHA) hava savunma sistemlerince imha edildiğini duyurdu.

Savunma Kuvvetlerinin sosyal medya hesabından yapılan yazılı açıklamada, 28 Şubat'tan bu yana İran kaynaklı füze ve İHA saldırılarına ilişkin son bilgiler paylaşıldı.

Gün içinde İran'dan atılan 2 füze ve 36 İHA'nın hava savunma sistemlerince imha edildiği belirtilen açıklamada, "Şu ana kadar Bahreyn'i hedef alan 147 füze ve 282 İHA saldırısı engellendi." ifadesi kullanıldı.

Balistik füze ve İHA'larla sivillerin ve özel mülklerin hedef alınmasının uluslararası hukukun ihlali olduğu vurgulanan açıklamada, söz konusu saldırıların bölgesel barışı ve güvenliği tehdit ettiği belirtildi

Açıklamada ayrıca halka, güvenlikleri için hasar görmüş bölgelerden uzak durmaları ve bu bölgelerin görüntülerini çekmemeleri çağrısında bulunuldu.

İran, ABD ve İsrail'in saldırılarına misilleme kapsamında 28 Şubat'tan bu yana 7 Arap ülkesindeki ABD üsleri ile kritik noktalara füze ve İHA saldırıları düzenliyor.

ABD üssünün bulunduğu Erbil Havalimanı yakınında art arda patlama sesleri duyuldu
ABD üssünün de bulunduğu Erbil Havalimanı yakınlarında art arda patlama seslerin duyuldu.

AA muhabirinin aldığı bilgiye göre, Uluslararası Erbil Havalimanı yakınlarında kamikaze insansız hava araçları (İHA) ile saldırı düzenlendi.

Hava savunma sistemlerinin faaliyete geçtiği bölgede peş peşe patlama sesleri duyuldu.

Saldırıda kullanılan İHA’ların hava savunma sistemlerince etkisiz hale getirildiği ve herhangi bir isabet olmadığı ifade edildi.

Olaya ilişkin henüz resmi açıklama yapılmadı.

BAE: İran’dan atılan 7 balistik füze ve 16 İHA’ya müdahale ettik

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran’dan ülke topraklarına yönelen 7 balistik füze ile 16 insansız hava aracına (İHA) hava savunma sistemlerinin müdahale ettiğini duyurdu.

BAE Savunma Bakanlığının ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, hava savunma sistemlerinin İran’dan atılan 7 balistik füze ile 16 İHA’ya müdahale ettiği belirtildi.

Açıklamada, 28 Şubat’tan bu yana BAE’ye atılan 352 balistik füze, 15 seyir füzesi ve 1789 İHA’ya karşı gerekli aksiyonların alındığı, söz konusu saldırılarda, görevleri başındaki silahlı kuvvetler mensubu 2 kişinin yanı sıra Pakistan, Nepal, Bangladeş ve Filistin uyruklu 6 sivilin de yaşamını yitirdiği belirtildi.

Ayrıca BAE, Mısır, Sudan, Etiyopya, Filipinler, Pakistan, İran, Hindistan, Bangladeş, Sri Lanka, Azerbaycan, Yemen, Uganda, Eritre, Lübnan, Afganistan, Bahreyn, Komor Adaları, Türkiye, Irak, Nepal, Nijerya, Umman, Ürdün, Filistin, Gana, Endonezya, İsveç ve Tunus vatandaşlarının da aralarında bulunduğu 161 kişinin yaralandığı aktarıldı.

İranlı yönetmen ve yapımcı Mecid Mecidi, İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırılarına tepki gösterdi.

Mecidi yaptığı yazılı açıklamada, İran'ın, İsrail ve ABD'ye karşı verdiği mücadelenin önemine değinerek, "Bugün büyük İran, çocukları öldüren İsrail'e ve ABD hükümetinin hegemonik politikalarına karşı, dünyanın tüm ezilmiş ve acı çeken insanları adına dimdik duruyor ve direniyor." ifadelerini kullandı.

Yaşananların "iyilik ve kötülük arasındaki bir savaş" olduğunu belirten Mecidi, şunları kaydetti:

"Bu mücadelede ön cephe sadece askeri savaş alanları değil, aynı zamanda sıradan insanların savunmasız evleri, hastaneler ve umuttan başka sığınağı olmayan çocukların okullarıdır. Tüm şiddet ve baskıya rağmen, İran halkı dimdik duruyor. Bu yolun liderlerinden ve öncülerinden masum ilkokul çocuklarına kadar herkes, baskıya boyun eğmeyen bir milletin direniş öyküsünün bir parçasıdır. Büyük küresel güçler, Orta Doğu haritasını yeniden şekillendirmek, bu bölgenin kaynaklarını ve zenginliğini ele geçirmek ve egemenliklerini genişletmek için tüm güçleriyle geldi."

"Tarih, bir ulusun, muazzam küresel baskılara karşı koyabildiğine şahitlik edecektir"

Başarılı yönetmen, saldırılar karşısında İran halkının verdiği mücadeleye dikkati çekerek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bununla birlikte, tam da bugünlerde, İran halkının ve savaşçılarının direnişi, bir ulusun iradesinin en büyük güçlere bile karşı koyabileceğini göstermiştir. Tarih, kararlılık, birlik ve dayanışma içindeki bir ulusun, muazzam küresel baskılara karşı koyabildiğine şahitlik edecektir. Bu nedenle, dünyanın dört bir yanındaki düşünürlerin, özgür ruhlu bireylerin, yazarların ve sanatçıların, insan acıları karşısında sessiz kalmamaları ve kalemleri, düşünceleri ve sanatlarıyla gerçeği, adaleti ve insan onurunu savunmaları en büyük sorumluluklarındandır. Bugün, baskı ve adaletsizlik karşısında ahlaki ve insani sorumlulukları her zamankinden daha açık hale gelmiştir."

İsrail ve ABD'nin İran’a yönelik saldırılarının dünyanın çeşitli ülkeleri tarafından desteklendiğinin altını çizen Mecidi, şu görüşü paylaştı:

"Eminim ki, dünyanın dört bir yanındaki birçok kalp, farklı ülkelerden insanlar arasında, İran halkıyla dayanışma içindedir çünkü bu ulusun aradığı tek şey, onur ve baskıya karşı duruştur. Bugün, dünyanın dört bir yanında özgür vicdanların uyanış ve yükseliş günüdür, bağımsız insanların insan onurunu güvence altına almak için adaletsizliğe karşı durduğu bir gündür."

Çin, ABD ile İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleriyle Orta Doğu'da tırmanan gerilimde sivil altyapıya yönelik ayrım gözetmeyen saldırılar düzenlenmesinin bölgeyi kaosa sürükleyeceği uyarısında bulundu.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Cien, Pekin'de düzenlenen olağan basın toplantısında, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın 48 saat içinde tamamen açılmaması halinde İran'ın elektrik santrallerini vurmaya başlayacakları tehdidine ilişkin değerlendirmede bulundu.

Orta Doğu'daki çatışmanın giderek yayıldığı ve hızlandığını ifade eden Sözcü Lin, "Eğer çatışma sivil altyapıya yönelik ayrım gözetmeyen saldırılara dönüşürse bu bölgeyi kaosa sürükleyecektir." ifadesini kullandı.

Lin, güç kullanımının yalnızca fasit bir döngü yaratacağını belirterek, taraflara askeri operasyonlara derhal son verme, diyalog ile müzakerelere dönme ve daha başta hiç yaşanmamış olması gereken bu savaşı sürdürmeme çağrısı yaptı.

Orta Doğu'daki çatışmanın, küresel enerji güvenliğine ve ticarete ağır darbe vurduğuna dikkati çeken Lin, "İlgili ülkeler derhal askeri operasyonlara son vererek bölgesel kargaşanın küresel ekonomik büyümeye daha büyük zarar vermesini önlemeli." diye konuştu.

Pekin yönetiminin Çin gemilerinin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişi için İran'dan bir talebi olup olmadığı sorusunu yanıtlamaktan kaçınan Lin, tüm taraflarla iletişim halinde olduklarını ve gerilimin düşürülmesini teşvik ettiklerini belirtti.

Trump'ın Hürmüz tehdidi

ABD Başkanı Trump, dün yaptığı açıklamada, İran'ın 48 saat içinde Hürmüz Boğazı'nı tamamen açmaması halinde bu ülkenin elektrik santrallerini vurmaya başlayacakları tehdidinde bulunmuştu.

İran ise elektrik şebekelerine yönelik tehditlerin ardından herhangi bir saldırının bölgedeki enerji santrallerini hedef alan bir misillemeyle karşılık bulacağını bildirmişti.

İran'ın batısındaki Loristan eyaletine bağlı Hürremabad kentinde ABD-İsrail'in sivil yerleşim noktalarına düzenlediği saldırılarda 6 kişinin hayatını kaybettiği, 43 kişinin yaralandığı bildirildi.

İran basınının Loristan Valiliğinin açıklamasına dayandırdığı habere göre, Loristan'ın Hürremabad kentinin kuzeyindeki sivil yerleşim noktalarına düzenlenen ABD-İsrail saldırılarında 6 kişi yaşamını yitirdi.

Birçok evin hasar gördüğü ve 4 binanın ise yıkıldığı saldırılarda, 43 kişinin de yaralandığı bildirilirken can kaybının artabileceği bilgisi verildi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ülkesinin İran'a saldırıları finanse edecek "yeterli kaynağa" sahip olduğunu ancak ordunun gelecekte de güçlü şekilde desteklenmesi için Kongreden ek bütçe talep ettiklerini söyledi.

NBC News'ün "Meet the Press" programında konuşan Bessent, ek bütçenin mevcut harcamaları karşılamaktan ziyade ileriye dönük askeri kapasitenin güçlendirilmesini amaçladığını belirtti.

ABD'nin İran'a saldırıları finanse edecek "yeterli kaynağa" sahip olduğunu belirten Bessent, ordunun gelecekte de güçlü şekilde desteklenmesi için Kongre'den ek bütçe talep ettiklerini aktardı.

Bessent, İran'ın altyapısına yönelik saldırılara ilişkin, "Bazen gerilimi düşürmek için tırmandırmak gerekir." değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a karşı söylemlerinin "İranlıların anladığı tek dil" olduğunu savunan Bessent, ayrıca Basra Körfezi'ndeki Hark Adası konusunda, buranın ABD varlığı haline getirilmesi dahil tüm seçeneklerin masada olduğunu söyledi.

Bessent, İran ve Rus petrolüne yönelik yaptırımların gevşetilmesi sayesinde Çin dışında Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerin de petrol alabileceğini belirterek bunun, petrol fiyatlarının varil başına 150 dolara çıkmasını engelleyebileceğini ve İran ile Rusya'nın toplam gelirlerini sınırlayabileceğini ifade etti.

ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon), "İran'la devam eden savaş için" 200 milyar dolar ek bütçe talep ettiği belirtilmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı açmaması halinde ülkenin elektrik santrallerini vuracağına yönelik tehdidinin "çok iyi" sonuç vereceğini öne sürerek, bu durumun "İran'ın tamamen yok edilmesine" yol açabileceğini savundu.

Trump, İsrail'in Kanal 13 televizyonuna verdiği telefon röportajında, konuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu.

İran'a Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaması halinde enerji santrallerine saldırılacağı yönünde verdiği ültimatomun "çok iyi" sonuçlanacağını ifade eden Trump, "Yakında göreceksiniz, çok iyi olacak." dedi.

Donald Trump, bu durumun, "İran'ın tamamen yok edilmesine" yol açabileceğini iddia etti.

Boğazın yeniden açılmasına destek vermedikleri gerekçesiyle NATO müttefiklerini de eleştiren Trump, bu ülkelerin "hiçbir şey yapmadığını" öne sürdü.

Trump'ın açıklamaları

ABD Başkanı Trump, 48 saatte İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tamamen açmaması halinde, bu ülkenin elektrik santrallerini vurmaya başlayacaklarını duyurmuştu.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Eğer İran, tam olarak şu andan itibaren 48 saat içinde Hürmüz Boğazı'nı tehdit olmaksızın tamamen açmazsa, ABD, en büyüğünden başlayarak İran’ın çeşitli elektrik santrallerini vuracak ve yerle bir edecektir." ifadesini kullanmıştı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, müttefik ülkelerin, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına destek verme konusundaki tereddütleri hususunda ABD Başkanı Trump'tan "anlayış" istemişti.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, İran'ın elektrik santrallerine saldırı olması durumunda İsrail ile ABD üslerine elektrik sağlayan bölgedeki ülkelerin elektrik santrallerinin hedef alınacağını duyurdu.

Tesnim Haber Ajansı, Devrim Muhafızları tarafından yapılan yazılı açıklamayı yayımladı.

İran'ın elektrik santrallerine saldırılması durumunda misilleme olarak İsrail'in elektrik santralleri ve ABD üslerine elektrik sağlayan bölgedeki ülkelerin elektrik santrallerinin hedef alınacağı belirtilen açıklamada, ayrıca Amerikalıların bölgede ortak olduğu ekonomik, sanayi ve enerji altyapılarının da hedef alınacağı ifade edildi.

ABD Başkanı Donald Trump, 48 saat içinde İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tamamen açmaması halinde bu ülkenin elektrik santrallerini vurmaya başlayacaklarını duyurmuştu.

Trump, sosyal medya hesabından dün yaptığı paylaşımda, "Eğer İran, tam olarak şu andan itibaren 48 saat içinde Hürmüz Boğazı’nı tehdit olmaksızın tamamen açmazsa, ABD, en büyüğünden başlayarak İran’ın çeşitli elektrik santrallerini vuracak ve yerle bir edecektir." ifadelerini kullanmıştı.

ABD hükümeti, İran'a yönelik saldırılar ve Tahran'ın misillemeleri sürerken, Orta Doğu başta olmak üzere tüm dünyadaki vatandaşlarına "daha dikkatli olmaları" çağrısında bulundu.

ABD Dışişleri Bakanlığından konuyla ilgili yeni bir açıklama yapıldı.

Açıklamada, dünya genelinde ABD diplomatik temsilciliklerinin halihazırda hedef alındığı belirtilerek, hava sahasının zaman zaman kapatılmasının seyahatlerde aksamalara yol açabileceği kaydedildi.

"İran bağlantılı grupların dünya genelinde Amerikalılarla bağlantılı noktaları hedef alabileceği" uyarısında bulunulan açıklamada, yurt dışındaki vatandaşlara en yakın ABD Büyükelçiliği veya Konsolosluğu tarafından yayımlanan güncel güvenlik duyurularını takip etmeleri tavsiye edildi.

Açıklamada, Orta Doğu'dakiler başta olmak üzere tüm ABD vatandaşlarına "daha dikkatli olmaları" çağrısı yapıldı.

İsrail ordusunun, İran'a yönelik saldırılarda eski mühimmat kullanmaya başladığı öne sürüldü.

İsrail devlet televizyonu KAN'ın haberine göre, ordu, İran'daki askeri üslere yönelik saldırılarda yarım asırdır depolarda tutulan ve isabet oranı düşük mühimmat kullanmaya başladı.

Ordunun, maliyetten tasarruf ve stokları tüketme amacıyla bu mühimmatları kullandığı kaydedildi.

İsrail basını, ABD'nin Tel Aviv yönetimine, Hürmüz Boğazı'nın açılmasına dair saldırı planları kapsamında, savaşın beklenenden daha uzun süreceği yönünde bir mesaj ilettiğini ileri sürdü.

İsrail'in Kanal 12 televizyonu, ABD'nin değerlendirmesine göre Hürmüz Boğazı'nın açılması için yürütülen saldırıların haftalarca süreceğini kaydetti.

ABD'nin İsrail'e bu saldırı planları nedeniyle savaşın beklenenden uzun süreceği mesajını ilettiği öne sürülen haberde, Washington yönetiminin planının, sadece boğazı açmak değil, İran'ın küresel enerji fiyatları üzerindeki etkinliğini ortadan kaldırmak olduğuna işaret edildi.

Haberde, ABD'li yetkililerin "Zaman alsa da stratejik bir değişiklik istiyoruz." dediği aktarıldı.

İsrail'in ABD'nin bazı planlarından haberdar olduğu ve bazı faaliyetlerine aktif olarak katıldığı kaydedilen haberde ABD'nin saldırı planlarına göre hareket etmesi durumunda tahminlerin aksine savaşın haftalar boyunca sürebileceği iddia edildi.

İsrail, İran'ın ülkenin güneyindeki Arad ve Dimona'ya yaptığı misillemelerin ardından Tel Aviv'deki Ben Gurion Havalimanı'ndan yapılan uçuşlara kısıtlama getirdi.

İsrail Ulaştırma Bakanı Miri Regev, yaptığı açıklamada, güvenlik yetkililerinin tavsiyesi üzerine Ben Gurion Havalimanı'ndaki uçuş faaliyetlerine kısıtlama getirildiğini duyurdu.

Regev, bugün yerel saatle 17.00'den itibaren saatte iki uçak yerine bir uçağın iniş ve kalkışına izin verileceğini belirterek, her bir uçuş için 120 olan yolcu sayısının da 50'ye düşürüldüğünü kaydetti.

Güvenlik kurumlarının tavsiyelerine göre yönergelerin her an değişme ihtimalinin bulunduğuna işaret eden Regev, Ben Gurion Havalimanı'nın sınırlı olarak açılmasının ardından İsrailli hava yolu şirketlerinin uçuşlarıyla 140 bin vatandaşın ülkeye geri döndüğünü iddia etti.

ABD medyası, İsrail'in İran'da "yönetimi devirecek bir isyan çıkarma" planının "temel bir yanılgı" olduğu ve Donald Trump yönetiminin sahadaki durumdan bağımsız olarak bu plana iyimser yaklaşmasının "hata olduğu" değerlendirmesini yaptı.

Amerikan New York Times (NYT) gazetesi, üst düzey ABD'li ve İsrailli yetkililere dayandırarak hazırladığı analiz haberde, bu iki ülkenin "İran'da isyan çıkarma planlarının" nasıl gerçeğe dönüşmediğini anlattı.

NYT, "İsrail, İran'da isyan çıkarabileceğini düşünüyordu, ancak bu gerçekleşmedi" başlığıyla paylaşılan analizde, İsrail istihbaratının bu konudaki analiz eksikliğine ve ABD'nin sahadaki durumdan bağımsız olarak iyimser tavrına işaret edildi.

Analize göre, İsrail Dış İstihbarat Servisi Mossad, "İran'da ayaklanma çıkararak yönetimin düşeceği" yönündeki bir planı Başkakan Binyamin Netanyahu'ya sundu. Netanyahu, söz konusu Mossad planını ABD Başkanı Trump'ı ikna etme sürecinde kullandı.

Mossad'ın "İran'da ayaklanma" planı

Analize göre, İran saldırıları başlamadan önce İsrail Dış İstihbarat Servisi Mossad Başkanı David Barnea, İsrail Başbakan Binyamin Netanyahu'ya "İran'da nasıl iç ayaklanma çıkarabileceklerine" ilişkin kapsamlı bir planla geldi.

Barnea, Netanyahu'ya, savaşın başlamasından itibaren birkaç gün içinde İranlı muhalifleri ayaklanma için harekete geçirebileceklerini ve bunun İran yönetiminin çöküşüne bile yol açabilecek diğer isyanları tetikleyebileceğini anlattı.

Söz konusu plana göre saldırıların başında İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesi ve rejim değişikliğini teşvik etmeye yönelik bir dizi istihbarat operasyonu, savaşa hızlı bir son verebilecek kitlesel bir ayaklanmaya zemin hazırlayabilecekti.

Mossad Başkanı, aynı planı ocak ayının ortasında Washington'a yaptığı ziyaret sırasında üst düzey Trump yönetimi yetkililerine de sundu.

Netanyahu, Mossad planını Trump'ı ikna etmede kullandı

Netanyahu planı benimserken, Mossad'ın bu konudaki iyimserliğini Trump'ı ikna etme sürecinde de kullandı.

İki liderin ayaklanma konusundaki iyimser tutumuna karşı bazı üst düzey Amerikalı istihbarat yetkilileri, söz konusu planın "uygulanabilirliği" konusundaki şüphelerini ve sahadaki durumun planla örtüşmediği yönündeki fikirlerini dile getirdi.

Ancak savaşın üçüncü haftasında Amerikan ve İsrail istihbarat değerlendirmeleri, İran'ın "teokratik hükümetinin zayıfladığı, ancak varlığını aktif olarak sürdürdüğü" sonucuna vardı.

ABD ile İsrail'in isyan konusundaki inancı temel bir yanılgıydı

Çok sayıda ABD'li ve İsrailli yetkili ile yapılan görüşmelere dayanan makaleye göre, İsrail ve ABD'nin "İran'da yaygın bir ayaklanmayı başlatabileceği" yönündeki inancının "temel bir yanılgı" olduğu ortaya çıktı.

Netanyahu, Mossad'ın İran'da isyan çıkarma vaatlerinin gerçekleşmediğine dair hayal kırıklığını ifade ederken, saldırıların başlamasından günler sonra gerçekleştirilen bir güvenlik toplantısında, "Trump'ın savaşı her an sona erdirmeye karar verebileceğini" ve "Mossad operasyonlarının henüz sonuç vermediğini" sinirli bir şekilde dile getirdi.

Öte yandan bazı ABD'li askeri yetkililer de Trump'a, "Amerikan ve İsrail bombalarının yağdığı bir ortamda İranlıların sokaklara çıkıp yönetimi protesto etmeyeceğini" vurguladı.

Benzer şekilde ABD'li istihbarat yetkilileri, "yönetimi tehdit edecek boyutta kitlesel bir ayaklanma ihtimalinin" düşük olduğu değerlendirmesini Beyaz Saray'a iletti.

Makalede ayrıca İsrail Savunma Kuvvetleri Askeri İstihbarat Araştırma Bölümü'nün eski İran Masası Başkanı Shahar Koifman'ın görüşüne yer verildi. Koifman, "Mevcut çatışma sürecinde İran hükümetini devirmenin ulaşılabilir bir hedef olduğuna inanmadığını" vurguladı.

ABD, Kürt unsurların kullanılması fikrine artık sıcak bakmıyor

NYT'nin analizinde dikkat çeken bir diğer husus da Mossad'ın bölgedeki Kürt grupları İran'da olası bir ayaklanma planında kullanma fikrine ilişkin Washington'da ortaya çıkan durum oldu.

Amerikalı yetkililer, hem CIA hem de Mossad'ın son yıllarda Kürt güçlerine silah ve çeşitli destek sağladığını ve CIA'in İranlı "Kürt savaşçıları" desteklemeye yönelik adımlar attığını belirtti.

Analizin bu bölümünde, "Ancak Amerikalı yetkililer, artık savaş öncesinde benimsedikleri (İsrail'in) Kürtleri vekil güç olarak kullanma fikrine eskisi kadar sıcak bakmıyor; bu durum İsrailli mevkidaşlarıyla gerginliğe yol açtı." ifadesine yer verildi.

Bu bağlamda, Trump'ın 7 Mart'ta yaptığı ve "Kürt liderlerine İran'a milis göndermemelerini" açıkça belirttiği açıklamasına atıf yapıldı.

Aynı bölümde, Türkiye'nin, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan aracılığıyla ABD'li mevkidaşı Marco Rubio'ya, "herhangi bir Kürt girişimine destek vermemeleri" konusunda uyardığı belirtildi.

Diğer yandan ABD istihbaratının, saldırılar başlamadan önce yaptığı simülasyonlarda, "İran yönetiminin tamamen çökmesinin görece düşük bir olasılık" olduğu değerlendirmesini yaptığı kaydedildi.

İran ve Hizbullah'ın eş zamanlı ateşlediği füze ve roketlerin ardından İsrail'in kuzeyinde Lübnan sınırına yakın bölgelerde art arda sirenler çaldı.

İsrail ordusundan yapılan açıklamada, İran'dan füzelerin ateşlendiğinin tespit edildiği ve hava savunma sistemlerinin İran füzelerini önlemeye çalıştığı bildirildi.

İran füzeleri nedeniyle İsrail'in kuzeyindeki Celile ve işgal altındaki Suriye toprağı Golan Tepeleri'nde Lübnan sınırına yakın bölgelerde sirenler çalarken, İsrail ordusu İran'dan ateşlenen yeni bir füze dalgasının tespit edildiğini duyurdu.

İran'ın dakikalar içerisinde düzenlediği ikinci dalga misillemenin ardından yine İsrail'in kuzeyindeki aynı bölgelerde sirenler tekrar devreye girdi.

İsrail'in Kanal 12 televizyonu, İran'ın iki salvosuyla eş zamanlı Lübnan'daki Hizbullah'ın da İsrail'in kuzeyindeki Nahariye'yi iki dalga roket saldırısıyla hedef aldığını belirtti.

Haberde, füze ve roketlerin büyük bir kısmının engellendiği, bazılarının ise açık alana düştüğü iddia edildi.

İsrail'in Times of Israel gazetesi, askeri değerlendirmelere göre, İran'ın ilk dalgada fırlattığı bir füzenin ilk kez Lübnan topraklarına düştüğünü kaydederek, İran'ın Lübnan'ın güneyindeki İsrail askeri noktalarını hedef almış olabileceğine işaret etti.

ABD'nin İran'ın petrol terminallerinden Basra Körfezi'ndeki Hark Adası'na çıkarma yapma hazırlıkları kapsamında bölgeye personel sevkiyatını hızlandırdığı iddia edildi.

İsrail'in Jerusalem Post gazetesinin ismini paylaşmak istemeyen kaynaklara dayandırdığı haberine göre, ABD Hark Adası'na kara saldırısı düzenlemeyi değerlendiriyor. Üst düzey ABD'li yetkililer, son günlerde İsrail ve diğer ülkelerdeki muhataplarına ABD'nin Hark Adası'nı işgal etmek için saldırı başlatmaktan başka seçeneği kalmayabileceğini bildirdi.

Konuya vakıf ABD'li bir kaynak, Amerikan ordusunun Hark Adası'na çıkarma yapmak için Orta Doğu'ya binlerce deniz piyadesi ve donanma personeli sevkiyatını hızlandırdığını söyledi. Haberde, bu sevkiyatın, hafif uçak gemisi işlevi gören amfibi saldırı gemisi USS Boxer'ın yanı sıra amfibi nakliye gemileri USS Portland ve USS Comstock'tan oluşan USS Boxer Amfibi Hazırlık Grubu'nu kapsadığı ve bu üç geminin yaklaşık 4 bin 500 deniz piyadesi ve ek muharebe personelini taşıdığı belirtildi.

Basra Körfezi'ndeki Hark Adası'nın İran'ın petrol ihracatının ana merkezi konumunda olduğu ve buradan ham petrolün yüzde 90'ının Çin'e gönderildiği kaydedilen haberde, son günlerde adanın işgal edilip edilmemesi konusunda ABD yönetimi içinde tartışmaların başladığına dikkati çekildi.

İran’ın petrol ihracındaki atardamarı: Hark Adası

Hark Adası, İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştirildiği ana terminal olarak biliniyor. Yaklaşık 21 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip ada, Buşehr eyaleti açıklarında bulunuyor. İran ana karasına yaklaşık 30 kilometre, Buşehr limanına ise yaklaşık 55 kilometre mesafede yer alıyor. Petrol terminallerine ev sahipliği yapsa da Hark Adası, bir yerleşim yeri ve nüfusu yaklaşık 8 bin 200 kişiden oluşuyor.

Yüzölçümü küçük olmasına rağmen İran’ın enerji altyapısının merkezinde yer alan adanın bir bölümü petrol terminalleri, boru hatları ve dev depolama tanklarından oluşuyor.

Hark Adası’nda doğrudan petrol üretimi yapılmıyor. İran kara sularında ve açık denizde bulunan Ebu Zer, Furuzan ve Durud adlı petrol sahaları ile karadaki bazı petrol sahalarından çıkarılan ham petrol, deniz altı boru hatları aracılığıyla adadaki büyük depolama ve yükleme tesislerine taşınıyor. Petrol, depolama tanklarında saklanıyor veya dev tankerlerle başta Asya pazarlarına sevk ediliyor.