Küresel teknoloji ekosistemi, yapay zeka yatırımlarının etkisiyle yeni bir dönüşüm sürecine girerken, bu kırılmanın en somut yansımalarından biri dizüstü bilgisayar (laptop) pazarında hissediliyor. Çip ve bellek üretiminde kapasitenin giderek veri merkezleri ve yapay zeka odaklı sistemlere kayması, tüketici elektroniğinde arz-talep dengesini yeniden şekillendiriyor. Türkiye’de ise bu küresel dalga; yüksek enflasyon, kur oynaklığı ve finansmana erişim koşullarıyla birleşerek daha kırılgan bir yapı ortaya koyuyor. Sektör oyuncularına göre özellikle yılın ikinci çeyreğinden itibaren talep artışıyla birlikte ürün bulunurluğunda zorlanmalar yaşanabilir.
Ekonomist’in 15-28 Mart 2026 tarihli sayısından
Bununla birlikte markalar, alternatif üretim ağları kurma, tedarikçi çeşitliliğini artırma ve lokal stok planlamasını güçlendirme gibi önlemler üzerinde çalışıyor. Önümüzdeki dönemde hem bireysel kullanıcı hem de kurumsal alımların etkisiyle laptop pazarında rekabetin daha da sertleşmesi beklenirken, şirketlerin kriz yönetimi kabiliyeti belirleyici olacak.
Büyüme mi, daralma mı?
Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Ali Tombalak, sektörün nominal olarak büyümeye devam ettiğini ancak reel tarafta aynı tabloyu görmekte zorlandıklarını vurguluyor. 2024 itibarıyla pazarın 1,2 trilyon TL’yi aştığını hatırlatan Tombalak, “TL bazında güçlü bir büyüme var ancak enflasyondan arındırıldığında yüzde 3 daralma görüyoruz” diyerek büyümenin niteliğine vurgu yapıyor. Türkiye bilişim pazarı son yıllarda hızlı büyüse de bu büyümenin önemli bir kısmı fiyat artışlarından kaynaklanıyor. Nitekim sektörün dolar bazlı büyüklüğü sınırlı artarken, global pazardan alınan payın gerilemesi dikkat çekiyor. Tombalak, “Türkiye’nin global BİT pazarından aldığı pay yüzde 0,72 seviyesine indi” diyerek, iç pazardaki kırılganlığın altını çiziyor.
Mehmet Ali Tombalak / TÜBİSAD
Çip etkisi
Bu tablo içinde laptop segmenti ise pastadan aldığı payı giderek kaybediyor. 2020–2023 döneminde ortalama yüzde 22 seviyesinde olan laptop payının 2025’te yüzde 15,6’ya gerilemesi, talep tarafındaki zayıflamayı açıkça ortaya koyuyor. Tombalak bu değişimi, “Pazar büyürken, laptop aynı ölçüde pay alamıyor; bunun arkasında kur dalgalanmaları ve talep daralması var” sözleriyle açıklıyor.
Küresel tarafta ise oyunun kurallarını değiştiren ana faktör yapay zeka yatırımları. Çip üreticilerinin kapasiteyi yapay zeka odaklı sistemlere kaydırması, tüketici elektroniği tarafında arz baskısı yaratıyor. Tombalak, “Yapay zeka çiplerine ayrılan kapasite artarken, tüketici cihazlarında kullanılan bileşenlerin arzı kısıtlanabiliyor” diyerek bu kırılmanın altını çiziyor.
Feray Karaman / Casper
Maliyet dalgası
Bu gelişme yalnızca tedarik sürelerini değil, maliyetleri de doğrudan etkiliyor. Bellek ve işlemci fiyatlarında yukarı yönlü hareketin hızlanması, üreticilerin maliyet yapısını zorlamaya başladı. Bu maliyet baskısı şirketlerin fiyat politikalarına da yansıyor. Casper Pazarlama ve Operasyondan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Feray Karaman, özellikle yılın ikinci yarısına dikkat çekiyor. Karaman, bellek ve çip maliyetlerindeki artışın kaçınılmaz olduğunu belirterek, “Bu artışın önümüzdeki dönemde fiyatlara kademeli olarak yansımasını bekliyoruz” diyor. Karaman’a göre sektör artık yalnızca maliyet yönetimi değil, doğru zamanlama ve doğru ürün stratejisiyle ayakta kalabilecek. Nitekim şirketlerin odağı giderek ‘doğru ürünü doğru zamanda sunma’ yaklaşımına kayıyor.
Serdar Urçar / HP Türkiye
Tedarik zinciri yönetimi
Bu yeni dönemde en kritik başlık ise tedarik zinciri yönetimi. Şirketler artık tek kaynağa bağlı sistemlerden uzaklaşıyor. Karaman, “Tedarik zincirimizi çok katmanlı ve esnek bir yapı üzerine kuruyoruz” diyor ve alternatif tedarikçi ve güçlü stok yönetiminin önemine işaret ediyor. Benzer şekilde global oyuncular da daha esnek planlama modellerine yönelmiş durumda. HP Türkiye Genel Müdürü Serdar Urçar, tedarik tarafındaki dalgalanmanın artık kalıcı bir dinamik haline geldiğini belirtiyor. “Çip ve bellek tarafındaki arz baskısı, üretim planlamasını çok daha kritik hale getiriyor” diyen Urçar, bu süreci uzun vadeli tedarik anlaşmaları ve alternatif planlamalarla yönettiklerini ifade ediyor.
Talep yön değiştiriyor
Pazardaki bir diğer dönüşüm ise kullanıcı tercihlerinde yaşanıyor. Artan fiyatlar ve finansman maliyetleri, bireysel kullanıcı tarafında talebi baskılarken; kurumsal alımlar daha belirleyici hale geliyor. Tombalak, “Bireysel kullanıcı payı azalırken ticari kullanıcıların payının artmasını bekliyoruz” diyerek bu kırılmaya işaret ediyor. Öte yandan yapay zeka uygulamalarının yaygınlaşması, daha yüksek performanslı cihazlara olan talebi artırıyor. Bu da orta ve üst segment ürünleri öne çıkarırken, giriş segmentte daralmayı hızlandırıyor.
Rekabetin yeni ekseni
Tüm bu gelişmeler, sektörde rekabetin doğasını da değiştiriyor. Artık yalnızca satış adedi değil, değer bazlı büyüme ön plana çıkıyor. Serdar Urçar, 2025’in bu anlamda önemli bir kırılma yılı olduğunu belirterek, “Pazar adet bazında daralırken biz değer bazlı büyümeye odaklandık” diyor. Bu yaklaşım, özellikle premium ve yüksek katma değerli ürünlerde yoğunlaşan yeni bir rekabet alanı yaratıyor.
Kriz senaryosu riskler neler?
- Yapay zeka nedeniyle çip üretiminde kapasite kayması
- DRAM / NAND maliyet artışı
- Döviz kuru oynaklığı
- Yüksek finansman maliyetleri
Olası sonuçlar neler?
- Laptop fiyatlarında artış
- Ürün bulunurluğunda azalma
- Teslim sürelerinde uzama
- Talebin tablet ve alternatif cihazlara kayması
Emre Hantaloğlu / Lenovo Türkiye Genel Müdürü
“Yaz aylarında fiyatlarda artış görürüz”
“Yapay zeka ve veri merkezi yatırımları, bilgisayar bileşenlerinde küresel ölçekte arz baskısı oluştururken fiyatları da yükseltiyor. Veri merkezleri için yapılan yoğun donanım alımları nedeniyle Kasım 2025’ten bu yana küresel ölçekte teknoloji elektroniğinde tedarik sıkıntısı yaşanıyor. Özellikle yaz aylarında teknoloji ürünlerinin fiyatlarında daha fazla artış göreceğiz.”
