"Türk öğrencilerin Birleşik Krallık talebi artıyor"

Türkiye'den yurt dışına yükseköğretim talebi son yirmi yılda ikiye katlandı. UNESCO verilerine göre 2004'te 33 bin olan öğrenci sayısı 2023'te 67 bine ulaştı. Birleşik Krallık, Almanya ve ABD'nin ardından Türk öğrenciler için en büyük üçüncü destinasyon konumunda. Almanya 16 bin 600 öğrenciyle açık ara lider; onu azalan bir ivme ile 7 bin 961 öğrenciyle ABD takip ediyor. Birleşik Krallık üniversitelerinde okuyan Türk öğrenci sayısı son beş yılda neredeyse iki katına çıkarak 7 bin 370'e yükselmiş durumda. Birleşik Krallık’ta Türk öğrencilere yönelik eğitim danışmanlığı hizmeti veren Echos Education Kurucusu Dr. Ayşe Zeynep Nayır, öğrenci talebinin yıllık ortalama yüzde 15 büyüdüğüne işaret ediyor.

Beş yıl önce Türkiye'den gelen talebin merkezinde bir yıllık yüksek lisans programları olduğunu, bugün ise tüm lisans eğitimi için Birleşik Krallık’a gelindiğini ifade eden Nayır, “Lise ve daha erken yaşlarda yurt dışına yönelmek de hızla yaygınlaşıyor. Yurt dışı eğitimi artık tamamlayıcı bir deneyim değil, akademik yolculuğun kendisi” diyor.

Londra merkezli bağımsız bir akademik danışmanlık kurumu olarak Türkiye'de yaygın modelin aksine hizmet bedelini okullardan değil aileden aldıklarına işaret eden Nayır, “Dört yıllık bir hazırlık sürecinin ardından önümüzdeki yıl hizmet alanımızı Avrupa'ya genişletiyoruz; İsviçre’den başlayarak, hedef ülkelerde eğitim almış danışmanlarımızla İngiltere'deki aynı kalite ve derinlikte bir akademik danışmanlık sunacağız” diye konuşuyor. Dr. Ayşe Zeynep Nayır ile yurtdışı eğitim pazarını ve koşullarını konuştuk.

Türkiye'den başta Birleşik Krallık olmak üzere, yurt dışında eğitim sektörü nasıl bir büyüme yaşıyor?

Türkiye'den yurt dışına eğitim talebinde iki temel büyüme/değişimden söz etmek mümkün: sayısal büyüme ve öğrencilerin yurt dışında geçirdiği sürenin belirgin biçimde uzaması. Birinci değişim: sayısal büyüme. Türkiye'den yurt dışına yükseköğretim talebi son yirmi yılda ikiye katlandı. UNESCO verilerine göre 2004'te 33 bin olan öğrenci sayısı 2023'te 67 bine ulaştı. Birleşik Krallık, Almanya ve ABD'nin ardından Türk öğrenciler için en büyük üçüncü destinasyon konumunda. Son iki yılın resmi verileri henüz açıklanmamış olsa da talep artışının ciddi oranda sürdüğünü gözlemliyoruz. Bu artık konjonktürel bir dalgalanma değil, yapısal bir genişleme. Almanya 16.600 öğrenciyle açık ara lider; onu azalan bir ivme ile ABD 7.961 takip ediyor.. Birleşik Krallık üniversitelerinde okuyan Türk öğrenci sayısı son beş yılda neredeyse iki katına çıktı: 2020/21'de 4.135 olan sayı 2024/25'te 7.370'e yükseldi. Yıllık ortalama büyüme %15'in üzerinde; bu rakam küresel uluslararası öğrenci hareketliliği ortalamasının çok üzerinde bir oran. İkinci ve belki daha kritik değişim: yurt dışında geçirilen sürenin uzaması ve başlangıç yaşının düşmesi. Beş yıl önce Türkiye'den gelen talebin merkezinde, Türkiye'deki eğitimi tamamlayıcı nitelikte, bir yıllık yüksek lisans programları vardı. Bugün ise lisans eğitimi için Birleşik Krallık tercihi tamamen normalleşmiş durumda; lise ve daha erken yaşlarda yurt dışına yönelmek de hızla yaygınlaşıyor. Yurt dışı eğitimi artık tamamlayıcı bir deneyim değil, akademik yolculuğun kendisi.

Bu yapısal kayma, Home Office (İngiltere İç İşleri Bakanlığı ) vize verilerinde de net biçimde görülüyor. Türkiye’den ilk, orta ve lise düzeyinde eğitim için gelen 17 yaş altı öğrencilere verilen Çocuk Öğrenci Vizesi (Child Student Visa) sayısı 2021'de 98 iken 2025'te 359'a yükseldi  (beş yılda 3,6 kat artış: (2021: 98, 2022: 132, 2023: 191, 2024: 274, 2025: 359). Aynı dönemde aynı vize türünde küresel akış %18 küçülürken Türkiye talebi tam ters yönde ilerliyor. Biz de Birleşik Krallık'ın en prestijli yatılı okullarına öğrencilerimizi yerleştirmenin gururunu taşıyoruz. Bir de bu rakamların halihazırda Birleşik Krallık'ta yerleşik Türk ailelerin çocuklarını kapsamadığı dikkate alındığında, Birleşik Krallık'ta eğitim gören toplam Türk öğrenci sayısı bu rakamların belirgin biçimde üzerinde. Yurt dışı eğitim artık tamamlayıcı değil belirleyici bir tercih haline geldiğinden, aileler hazırlığa çok daha erken yaşlarda başlıyor. Yedi hatta beş yaş, yurt dışı eğitim planlamasında artık bir başlangıç noktası. Aileler çocuklarının akademik yolculuğunu altı aylık bir başvuru süreci olarak değil, tüm eğitim hayatının merkezinde yer alıyor. Yaz okulları ve değişim programları ise bu uzun vadeli hazırlığın doğal parçaları olarak ailelerin ana gündem maddeleri arasına girmiş durumda.

İngiltere'de okumak isteyenler en çok hangi bölümlere yöneliyorlar?

Türk öğrencilerin İngiltere'deki bölüm tercihleri belirli alanlarda yoğunlaşıyor. Sosyal bilimler tarafında işletme, ekonomi ve hukuk; pozitif bilimler tarafında mühendislik, bilgisayar bilimleri ve sağlık bilimleri belirleyici alanlar olarak öne çıkıyor. Sanat, tasarım ve mimarlık alanlarında ise University of the Arts London, AA School of Architecture, Royal College of Art ve Istituto Marangoni gibi sanat odaklı kurumlardaki Türk öğrenciler, toplam Türk öğrencilerin yaklaşık %5'ini oluşturuyor. Buna diğer üniversitelerin sanat, tasarım ve mimarlık bölümlerindeki Türk öğrenciler de eklendiğinde bu oran %10'a ulaşıyor; yani Türkiye'den İngiltere'ye giden her on öğrenciden biri bu alanlarda eğitim görüyor.

Hangi üniversitelerde bu bölümleri okudukları ise apayrı bir tablo ortaya koyuyor. 134 farklı kurumda Türkiye adresli öğrenci var. Bu çok geniş bir dağılım. Ama dağılımın kendisi homojen değil: ilk on kurum toplam öğrencilerin yaklaşık üçte birini barındırıyor. Oxford’da 85, Cambridge’de 50, LSE’de 70, Imperial’de 160 Türkiye adresli öğrenci yer almakta. Buna karşılık Queen Mary’de 320, King’s’te 320, Westminster’de 260, Greenwich’te 210 öğrenci bulunmakta. Türk öğrenci akışının orta-üst seviye Russell Group ve Londra merkezli post-92 üniversiteleri (1992’de üniversite statüsü kazanan, eski politeknik kökenli kurumlar) etrafında şekillendiğini görüyoruz.

İngiltere'de okumak için bir öğrencinin aylık asgari masrafı ortalama ne kadar?

Resmi yanıt UK Home Office'in öğrenci vizesi için talep ettiği maddi yeterlilik tutarı: Londra için aylık 1.529 sterlin, Londra dışındaki şehirler için aylık 1.171 sterlin. Ama bu rakam gerçek geçim maliyetini değil, vizede aranan asgari ispat eşiğini gösteriyor.

Pratikte Londra'da öğrenci yurdu ya da yurt benzeri özel rezidanslar aylık 1.500 sterlin bandıyla başlıyor ve 4.000 sterlin seviyesine kadar yükselebiliyor. Gıda, ulaşım ve kişisel harcamalarla birlikte Londra için gerçekçi bir bant asgari aylık 2.500 sterlinden başlıyor diyebiliriz. Manchester, Edinburgh, Bristol gibi şehirlerde bu rakam 1.700-2.000 sterline geriliyor. Bu rakamların dışında ailelerin hesaba katması gereken başka masraflarda bulunuyor: yıllık 1.035 sterlinlik sağlık hizmeti ödemesi (IHS), vize ücretleri, IELTS sınavı, başvuru ücretleri, konaklama depozitoları, eğitim öncesi seyahat, kitap ve materyaller.

Lise düzeyinde yatılı okul düşünülüyorsa, tablo bambaşka: önde gelen İngiliz yatılı okullarında yıllık ücret eğitim ve konaklama dahil 45 ile 65 bin sterlin arasında. Asıl finansal yük lisans tarafında yaşam giderinde değil, eğitim ücretinde gizli. Uluslararası lisans ücreti yıllık 14.500 sterlinden başlayıp 50 bin sterline kadar çıkıyor. Üç yıllık bir programın toplam bütçesi, kurum ve şehir seçimine göre 90 ile 200 bin sterlin arasında değişiyor.

Kurum olarak verdiğiniz hizmetleri anlatır mısınız?

Echos Education, Londra merkezli bağımsız bir akademik danışmanlık kurumu. Modelimiz dört yapısal özellik üzerine kurulu: bağımsızlık, konum, ekip ve akademik kimlik. Bağımsızlık. Türkiye'de yaygın modelin aksine hizmet bedelimizi okullardan değil aileden alıyoruz. Önerimizi belirleyen tek şey öğrencinin akademik profili, kişisel hedefleri ve uzun vadeli kariyer planı; komisyon ilişkisi değil. Konum. Echos, İstanbul'dan İngiltere'ye yönlendirme yapan değil; Londra'da, 23 Bedford Row'da, İngiliz yükseköğretim ekosisteminin içinde faaliyet gösteren bir kurum. Bu, kabul süreçlerini ve sistem değişikliklerini gerçek zamanlı takip etmemizi sağlıyor. Ekip. Echos'un tüm danışmanları İngiltere'de yüksek lisans veya doktora yapmış uzmanlar. Aileye yönlendirme yapan kişiler İngiliz sisteminden bizzat geçmiş insanlar. Akademik kimlik. Türkiye'nin önde gelen akademisyenleriyle yurt dışı eğitim hareketliliği üzerine ortak araştırma ve yayın çalışmaları yürütüyoruz. Echos'un işi sadece veri yorumlamak değil, veri üretmek. Yaklaşımımızın özünde tek bir prensip var: yurt dışı eğitim, başvuru dosyası hazırlamanın ötesinde, erken yaşlardan üniversiteye uzanan kişiye özel bir akademik yolculuk. Bu nedenle hizmet modelimizin merkezinde iki katmanlı mentörlük yer alıyor. Akademik mentörlük, başvuru dosyasının yıllar içinde olgunlaşmasını ve öğrencinin İngiltere'ye yerleştikten sonra akademik kariyer desteklerinin sürekliliğini sağlıyor. Hayat mentörlüğü ise öğrencinin ilk yıllarında akademik olmayan zorlukları aşmasına eşlik ediyor. Bağımsız akademik kimliğimiz, Londra merkezli operasyonumuz ve uzun vadeli mentörlük modelimizle Echos Education olarak, eğitim danışmanlığında yapısal bir alternatif sunuyoruz. Dört yıllık bir hazırlık sürecinin ardından önümüzdeki yıl hizmet alanımızı Avrupa'ya genişletiyoruz; İsviçre’den başlayarak, hedef ülkelerde eğitim almış danışmanlarımızla İngiltere'deki aynı kalite ve derinlikte bir akademik danışmanlık sunacağız.

İngiltere üniversitelerinde eğitim gören Türk öğrenci sayısı

Kaynak: HESA

Türk Öğrencilerinin İngiltere’de En Fazla Tercih Ettiği 10 Üniversite

Kaynak: HESA 2024/25