İş dünyasında yeni mezunların yaşadığı istihdam sorunu büyürken, uzmanlar bunun tek nedeninin yapay zekâ olmadığını belirtiyor. Araştırmalar, şirketlerin giriş seviyesi pozisyonlarda giderek daha fazla deneyimli çalışanı tercih ettiğini ve bunun genç adayların iş bulmasını zorlaştırdığını gösteriyor.
1 Yapay zekâ tek başına sorumlu değil
Son dönemde yapay zekânın giriş seviyesi işleri ortadan kaldırdığı yönündeki görüşler yaygınlaşsa da, iş gücü piyasasına ilişkin veriler farklı bir tablo ortaya koyuyor. Uzmanlara göre asıl değişim, deneyimli çalışanların kariyerlerinde daha alt seviyedeki pozisyonlara yönelmesiyle yaşanıyor.
2 İş ilanları her seviyede azaldı
Indeed verilerine göre, dünya genelinde Ağustos 2024 ile Ağustos 2025 arasında giriş seviyesi iş ilanları yüzde 7 geriledi. Aynı dönemde genel iş ilanlarındaki düşüş de benzer seviyede gerçekleşti. Bu durum, yalnızca yeni mezunlara yönelik pozisyonların değil, iş gücü piyasasının genelinde daralma yaşandığını gösteriyor.
3 Genç çalışanlar daha fazla etkilendi
Yale Laboratuvarı'nın analizine göre, yapay zekânın iş gücü üzerindeki etkisi şimdilik büyük ölçüde beklenti düzeyinde kalırken, Stanford Dijital Ekonomi Laboratuvarı'nın araştırması ise yapay zekâdan en fazla etkilenen mesleklerde 22-25 yaş grubundaki çalışanların istihdamında yüzde 16'lık göreceli düşüş yaşandığını ortaya koydu. Aynı mesleklerde daha deneyimli çalışanlarda benzer bir gerileme görülmedi.
4 Şirketler deneyim şartını yükseltiyor
Hiring Lab verilerine göre, ABD teknoloji sektöründe en az 5 yıl deneyim isteyen ilanların oranı 2022'de yüzde 37 iken 2025'te yüzde 42'ye yükseldi. Buna karşılık orta seviye pozisyonların payı azalırken, giriş seviyesi ilanların oranı büyük ölçüde sabit kaldı. Uzmanlara göre şirketler, daha düşük işe alım riski ve daha kısa uyum süresi nedeniyle deneyimli çalışanları tercih ediyor. Bu durum ise yeni mezunların aynı ilanlara çok daha güçlü adaylarla rekabet etmesine yol açıyor.
5 Kariyerin ilk adımı kritik önem taşıyor
Burning Glass Enstitüsü ile Strada Enstitüsü'nün verilerine göre üniversite mezunlarının yüzde 52'si mezuniyetin ilk yılında niteliklerinin altında işlerde çalışıyor. Bu grupta yer alan kişilerin yaklaşık yüzde 73'ü ise 10 yıl sonra da benzer şekilde yetersiz istihdam edilmeye devam ediyor. Quartz'ın haberine göre, uzmanlar, ilk iş deneyiminin uzun vadeli kariyer gelişimi açısından belirleyici olduğunu ve giriş seviyesindeki fırsatların azalmasının genç çalışanlar üzerinde kalıcı etkiler oluşturabileceğini belirtiyor.
